Ptilinopus – rodzaj ptaków z podrodziny treronów (Raphinae) w obrębie rodziny gołębiowatych (Columbidae).
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Ptilinopus[1] |
Swainson, 1825[2] |
|
![Ilustracja](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Ptilinopus_coronulatus_-Central_Park_Zoo-8a.jpg/160px-Ptilinopus_coronulatus_-Central_Park_Zoo-8a.jpg) Przedstawiciel rodzaju – owocożer koroniasty (P. coronulatus) |
Systematyka
|
Domena
|
eukarionty |
Królestwo
|
zwierzęta |
Typ |
strunowce |
Podtyp |
kręgowce |
Gromada |
ptaki |
Podgromada |
Neornithes |
Infragromada |
ptaki neognatyczne |
Rząd |
gołębiowe |
Rodzina |
gołębiowate |
Podrodzina |
trerony |
Rodzaj |
Ptilinopus |
Typ nomenklatoryczny |
Ptilinopus purpuratus var. regina Swainson, 1825 |
Synonimy |
- Kurukuru Prévost & Des Murs, 1849[3]
- Cyanotreron Bonaparte, 1854[4]
- Jotreron Bonaparte, 1854[4]
- Lamprotreron Bonaparte, 1854[5]
- Kurutreron Bonaparte, 1854[6]
- Leucotreron Bonaparte, 1854[6]
- Thouarsitreron Bonaparte, 1854[7]
- Sylphidaena G.R. Gray, 1855[8]
- Sylphitreron Bonaparte, 1855[9]
- Oedirhinus Cabanis, 1876[10]
- Kranocera Ramsay, 1877[11]
- Chlorotreron Salvadori, 1882[12]
- Eutreron Salvadori, 1882[13]
- Ptilopodiscus Salvadori, 1882[14]
- Thoracotreron Salvadori, 1882[15]
- Curotreron Heine & Reichenow, 1890[16]
- Poecilotreron[uwaga 1] Heine, 1890[17]
- Terenotreron[uwaga 2] Heine, 1890[16]
- Mezotreron Sharpe, 1899[18]
- Reginopus Mathews, 1913[19]
- Thyliphaps Murphy, 1924[20]
|
|
Gatunki |
42 gatunki – zobacz opis w tekście |
|
|
|
Zamknij
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Azji, Australazji i Oceanii[21].
Długość ciała 13–35 cm; masa ciała 49–257 g[22].
Etymologia
- Ptilinopus: gr. πτιλον ptilon „pióro”; πους pous, ποδος podos „stopa”[23].
- Kurukuru: „tubylcy z wysp, na których występuje ten wspaniały ptak, nadali mu wyróżniającą nazwę: mieszkańcy Tongataboo nazywają go Kurukuru”[24]. Gatunek typowy: Columba purpurata J.F. Gmelin, 1789.
- Cyanotreron: gr. κυανος kuanos „ciemnoniebieski”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[25]. Gatunek typowy: Columba monacha Temminck, 1824.
- Jotreron: gr. ιον ion „fioletowy”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[26]. Gatunek typowy: Columba hyogastra Temminck, 1824.
- Lamprotreron: gr. λαμπρος lampros „wspaniały”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[27]. Gatunek typowy: Columba superba Temminck, 1809.
- Kurutreron: rodzaj Kurukuru Prévost & Des Murs, 1853; gr. τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[28]. Gatunek typowy: Columba purpurata J.F. Gmelin, 1789.
- Leucotreron: gr. λευκος leukos „biały”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[29]. Gatunek typowy: Columba cincta Temminck, 1809.
- Thouarsitreron: adm. Abel Aubert du Petit-Thouars (1793–1864) Marine nationale, podróżnik; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[30]. Gatunek typowy: Columba dupetithouarsii Neboux, 1840.
- Sylphidaena: fr. sylphide „sylfida” (por. gr. σιλφιον silphion „sylfion, przyprawa”); gr. οινας oinas „gołąb”[31]. Gatunek typowy: Columba perlata Temminck, 1835.
- Sylphitreron: fr. sylphide „sylfida” (por. gr. σιλφιον silphion „sylfion, przyprawa”); gr. τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[32]. Gatunek typowy: Columba perlata Temminck, 1835.
- Oedirhinus: gr. οιδεω oideō „puchnąć”; ῥις rhis, ῥινος rhinos „nozdrza”[33]. Gatunek typowy: Ptilopus globifer Cabanis & Reichenow, 1876 (= Ptilopus insolitus Schlegel, 1863).
- Kranocera: gr. κρανος kranos „hełm”; średniowiecznołac. cera „woskówka”, od łac. cera „wosk”[34]. Gatunek typowy: Ptilopus insolitus Schlegel, 1863.
- Chlorotreron: gr. χλωρος khlōros „zielony”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[35]. Gatunek typowy: Ptilopus humeralis Wallace, 1862[uwaga 3].
- Eutreron: gr. ευ eu „donry”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[36]. Gatunek typowy: Columba pulchella Temminck, 1835.
- Ptilopodiscus: zdrobnienie nazwy rodzaju Ptilopus Strickland, 1841[37]. Gatunek typowy: Ptilonopus coronulatus G.R. Gray, 1858.
- Thoracotreron: gr. θωραξ thōrax, θωρακος thōrakos „pierś”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[38]. Gatunek typowy: Columba rivoli Prévost, 1843.
- Curotreron: gr. κυροω kuroō „zatwierdzić, zweryfikować”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[39]. Gatunek typowy: Columba purpurata J.F. Gmelin, 1789.
- Poecilotreron: gr. ποικιλος poikilos „kolorowy, pstrokaty”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[40].
- Terenotreron: gr. τερην terēn, τερενος terenos „miękki, delikatny”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[41].
- Mezotreron: gr. μεζων mezōn „bardziej znamienity, większy”, forma wyższa od μεγας megas „wielki, znakomity”; τρηρων trērōn, τρηρωνος trērōnos „gołąb”, od τρεω treō „uciekać ze strachu”[42]. Gatunek typowy: Ptilinopus dohertyi Rothschild, 1896.
- Reginopus: zbitka wyrazowa epitetu gatunkowego Ptilinopus regina Swainson, 1825[43]. Gatunek typowy: Ptilonopus ewingii Gould, 1842[uwaga 4].
- Thyliphaps: nowogr. Θουλη Thoulē „Thule” (tj. „skraj świata”); gr. φαψ phaps, φαβος phabos „gołąb”[44]. Gatunek typowy: Ptilinopus huttoni Finsch, 1874.
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[45]:
- Ptilinopus cinctus (Temminck, 1809) – owocożer czarnogrzbiety
- Ptilinopus alligator Collett, 1898 – owocożer czarnowstęgi
- Ptilinopus dohertyi Rothschild, 1896 – owocożer czerwonoplamy
- Ptilinopus porphyreus (Temminck, 1822) – owocożer różowogłowy
- Ptilinopus nainus (Temminck, 1835) – owocożer karłowaty
- Ptilinopus superbus (Temminck, 1809) – owocożer wspaniały
- Ptilinopus rivoli (Prévost, 1843) – owocożer nadobny
- Ptilinopus speciosus Schlegel, 1871 – owocożer dwuwstęgowy
- Ptilinopus solomonensis G.R. Gray, 1870 – owocożer żółtopierśny
- Ptilinopus tannensis (Latham, 1790) – owocożer plamoskrzydły
- Ptilinopus iozonus G.R. Gray, 1858 – owocożer zielony
- Ptilinopus viridis (Linnaeus, 1766) – owocożer czerwonopierśny
- Ptilinopus eugeniae (Gould, 1856) – owocożer białogłowy
- Ptilinopus insolitus Schlegel, 1863 – owocożer guzodzioby
- Ptilinopus hyogastrus (Temminck, 1824) – owocożer siwogłowy
- Ptilinopus granulifrons E. Hartert, 1898 – owocożer brodawkowy
- Ptilinopus perlatus (Temminck, 1835) – owocożer perłoskrzydły
- Ptilinopus wallacii G.R. Gray, 1858 – owocożer złotobrzuchy
- Ptilinopus ornatus Schlegel, 1871 – owocożer ozdobny
- Ptilinopus aurantiifrons G.R. Gray, 1858 – owocożer złotoczelny
- Ptilinopus pulchellus (Temminck, 1835) – owocożer białolicy
- Ptilinopus monacha (Temminck, 1824) – owocożer niebieskoczelny
- Ptilinopus regina Swainson, 1825 – owocożer królewski
- Ptilinopus coronulatus G.R. Gray, 1858 – owocożer koroniasty
- Ptilinopus dupetithouarsii (Neboux, 1840) – owocożer białoczelny
- Ptilinopus mercierii (Des Murs & Prévost, 1849) – owocożer czerwonowąsy – takson wymarły, ostatni znany okaz pochodził z 1922 roku[46]
- Ptilinopus hernsheimi Finsch, 1880 – owocożer żółtosterny
- Ptilinopus porphyraceus (Temminck, 1821) – owocożer krasnogłowy
- Ptilinopus ponapensis Finsch, 1878 – owocożer purpurowogłowy
- Ptilinopus greyi Bonaparte, 1857 – owocożer czerwonobrzuchy
- Ptilinopus pelewensis Hartlaub & Finsch, 1868 – owocożer szaroszyi
- Ptilinopus roseicapilla (Lesson, 1831) – owocożer mariański
- Ptilinopus richardsii E.P. Ramsay, 1882 – owocożer srebrnogłowy
- Ptilinopus perousii Peale, 1848 – owocożer tęczowy
- Ptilinopus rarotongensis Hartlaub & Finsch, 1871 – owocożer różowoczelny
- Ptilinopus chrysogaster G.R. Gray, 1854 – owocożer żółtorzytny
- Ptilinopus purpuratus (J.F. Gmelin, 1789) – owocożer atolowy
- Ptilinopus huttoni Finsch, 1874 – owocożer różowobrzuchy
- Ptilinopus insularis North, 1908 – owocożer szarogłowy
- Ptilinopus chalcurus G.R. Gray, 1860 – owocożer miedziany
- Ptilinopus coralensis Peale, 1848 – owocożer koralowy
- Ptilinopus arcanus Ripley & Rabor, 1955 – owocożer żółtooki
Nowa nazwa dla Sylphidaena G.R. Gray, 1855 ze względu na puryzm. Nowa nazwa dla Thouarsitreron Bonaparte, 1854 ze względu na puryzm.
Ptilinopus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.). F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Pigeons. IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-08-08]. (ang.). D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Pigeons and Doves (Columbidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020, DOI: 10.2173/bow.columb2.01 [dostęp 2023-04-22] (ang.). Brak numerów stron w książce ![Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Closed_Access_logo_alternative.svg/8px-Closed_Access_logo_alternative.svg.png)
- Ch.-L. Bonaparte. Coup d’oeil sur l’ordre des Pigeons. „Comptes Rendus Hebdomadaires des Séances de l’Académie des Sciences”. 39, s. 869–880, 1854. (fr.).
- T. Salvadori: Ornitologia della Papuasia e delle Molucche. Cz. 3. Torino: G.B. Paravia, 1882, s. 1–595. (wł.).
- F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1882–1890, s. 1–373. (niem.).
- The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
Identyfikatory zewnętrzne: