Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Okupacja Nadrenii – zbrojna okupacja obszaru niemieckiej Nadrenii trwająca od 1 grudnia 1918 r. do 30 czerwca 1930 r., która była konsekwencją klęski Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej.
![]() Straż na Renie (ang. The Watch on the Rhine), obraz pędzla Williama Rothensteina | |
Czas konfliktu |
1 grudnia 1918 – 30 czerwca 1930 |
---|---|
Miejsce konfliktu | |
Terytorium | |
Przyczyny operacji | |
* klęska Niemiec w I wojnie światowej * niepłacenie reparacji wojennych nałożonych przez traktaty pokojowe * zwiększenie bezpieczeństwa w Europie | |
Rezultaty operacji | |
Remilitaryzacja Nadrenii przez nazistów (7 marca 1936 r.) |
Mimo że Niemcy odniosły zwycięstwo nad carską Rosją na froncie wschodnim dzięki wycofaniu się z wojny przez rząd bolszewicki po rewolucji październikowej, naczelne dowództwo wojskowe nie zdołało zapobiec upadkowi morale, zarówno wśród ludności cywilnej, jak i w armii. Pomimo przeniesienia jednostek z Rosji do walki na froncie zachodnim, ofensywa wiosenna zakończyła się niepowodzeniem, a po wybuchu rewolucji niemieckiej tymczasowy rząd Niemiec był zobowiązany zgodzić się na warunki zawieszenia broni w 1918 roku. Obejmowały one m.in. zaakceptowanie faktu, że wojska zwycięskich mocarstw zajmowały lewy brzeg Renu i cztery przyczółki na prawym brzegu o promieniu 30 km wokół Kolonii, Koblencji, Moguncji oraz 10 km wokół Kehl. Ponadto lewy brzeg Renu i pas o szerokości 50 km na wschód od Renu uznano za strefę zdemilitaryzowaną. Traktat wersalski powtórzył te postanowienia, ale ograniczył obecność obcych wojsk do piętnastu lat po podpisaniu traktatu (czyli do 1934 r.). Celem okupacji było z jednej strony zapewnienie Francji bezpieczeństwa przed ponownym atakiem niemieckim, a z drugiej strony miała służyć jako gwarancja zobowiązań reparacyjnych. Po tym jak wypłacenie reparacji wojennych osiągnięto przed terminem dzięki tzw. planowi Younga, okupacja Nadrenii została przedwcześnie zakończona 30 czerwca 1930 r. Przez ten czas administracja okupowanej Nadrenii podlegała jurysdykcji Międzysojuszniczej Wysokiej Komisji Nadreńskiej z siedzibą w dawnym Wyższym Prezydium Rady Prowincji Renu w Koblencji.
Armia amerykańska zajęła środkową część Nadrenii wzdłuż rzeki Mozeli oraz przyczółek w Koblencji. Generał John Pershing, dowódca Amerykańskiego Korpusu Ekspedycyjnego, stworzył w tym celu 3 Armię, przekazując dowództwo gen. Josephowi Dickmanowi. Na początku 1919 r. 3 Armia liczyła około 250 tys. ludzi[3]. Amerykanie założyli swoją kwaterę główną w dawnym pruskim budynku rządowym nad Renem w Koblencji. Nad Twierdzą Ehrenbreitstein powiewała flaga Stanów Zjednoczonych[4]. W lipcu 1919 r. 3 Armia została rozwiązana i zastąpiona przez Siły Amerykańskie w Niemczech (ang. American Forces in Germany, AFG) pod dowództwem gen. Henry’ego Turemana Allena. Po wycofywaniu stałych wojsk AFG liczyło już tylko około 20 tys. ludzi na zmniejszonym terytorium okupowanym pod koniec 1919 r.[5] W porównaniu z francuską strefą okupacyjną, Amerykanie znacznie lepiej dogadywali się z ludnością niemiecką, dochodziło nawet do licznych romansów. Gen. Allen osobiście brał udział w ratowaniu Twierdzy Ehrenbreitstein przed zniszczeniem przez siły alianckie w 1922 r.[6] Po ponad czterech latach okupacji administracja Hardinga postanowiła jednak sprowadzić żołnierzy do domu. Ostatni Amerykanie opuścili swoją kwaterę główną w Koblencji w styczniu 1923 roku. Amerykańska strefa okupacyjna została w konsekwencji przekazana Francuzom, którzy od tego momentu kontrolowali większą część okupowanej Nadrenii[7].
Belgijskie wojska okupacyjne w Nadrenii składały się z 20 tys. żołnierzy (pięć dywizji)[8] z kwaterą główną w Akwizgranie[9] i oddziałami stacjonującymi w Krefeld[10]. Dowodził nimi gen. Armand Huyghé.
Armia brytyjska wkroczyła na terytorium Niemiec 3 grudnia 1918 r.[11] Brytyjska Armia Renu została utworzona jako siła okupacyjna w marcu 1919 r. z kwaterą główną w Kolonii. Jako jedyna armia okupacyjna, Brytyjczycy w Nadrenii wydawali własną gazetę, The Cologne Post.
Francuska 8 i 10 Armia pierwotnie stanowiły główne siły francuskie zaangażowane w okupację. 8 Armią dowodził gen. Augustin Gérard, którego żołnierze okupowali region Palatynatu. 10 Armia dowodzona przez gen. Charlesa Mangina była odpowiedzialna za resztę strefy francuskiej ze swojej kwatery głównej w Moguncji. 21 października 1919 r. obie armia połączono, tworząc Francuską Armię Renu.
W 1919 r. w Nadrenii stacjonowało od 25 tys. do 40 tys. francuskich żołnierzy kolonialnych[12]. Niektóre niemieckie kobiety poślubiły afrykańskich żołnierzy z sił okupacyjnych, podczas gdy inne miały z nimi nieślubne dzieci (stąd wzięła się lekceważąca etykieta „Bachory z Nadrenii”)[13], co zostało uznane przez niemieckich nazistów za zhańbienie rasy[14]. Gen. Henry Tureman Allen poinformował Sekretarza Stanu USA, że od początku okupacji do czerwca 1920 r. otrzymano 66 formalnych oskarżeń o gwałt przeciwko żołnierzom wojsk kolonialnych, z których 28 zakończyło się wyrokiem skazującym i przyznawał, że było wiele innych niezgłoszonych spraw[15]. Uważał mimo to, że relacje o „masowych okrucieństwa francuskich żołnierzy kolonialnych, rozpowszechniane w niemieckiej prasie, takie jak rzekome porwania, a następnie gwałty, okaleczenia, morderstwa i ukrywanie ciał ofiar są fałszywe i mają na celu propagandę polityczną”[16].
Francuska okupacja Frankfurtu trwała od 6 kwietnia do 17 maja 1920 r. Drugiego dnia okupacji dziewięciu cywilów zostało zastrzelonych przez wojska marokańskie w Incydencie na Hauptwache. Incydent ten został wykorzystany do rozpoczęcia rasistowskiej kampanii przeciwko francuskim żołnierzom wojsk kolonialnych, łącząc incydent z zarzutami o szeroko rozpowszechnione ataki seksualne czarnoskórych żołnierzy na miejscowe kobiety[15], w tym oskarżenia o gwałty zbiorowe i inne okrucieństwa wymierzone w niemiecką ludność cywilną, przypisywane głównie senegalskim Tirailleurs[17]. Wydarzenia te zaowocowały szeroką kampanią niemieckiej prawicowej prasy, która nazwała te akty Czarną hańbą (niem. Die schwarze Schande lub Die schwarze Schmach) i przedstawiała je jako formę francuskiego upokorzenia narodu niemieckiego[18].
W 1923 r., w odpowiedzi na brak wypłaty reparacji wojennych przez Niemcy, na mocy traktatu wersalskiego Francja i Belgia zajęły przemysłowy obszar Zagłębia Ruhry w Niemczech, którego większość leżała na wschodnim brzegu Renu. Wielu Niemców zostało zabitych podczas protestów, wyrażając swe obywatelskie nieposłuszeństwo, np. wobec zwolnienia z pracy niemieckich urzędników[19][20].
W okupacji Nadrenii uczestniczyła także tak egzotyczna formacja, jak Syjamskie Siły Ekspedycyjne z Tajlandii, obecne w Niemczech do 1919 r. Ich wojska stacjonowały w Neustadt an der Weinstraße, położonym na terenie francuskiej strefy okupacyjnej[21].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.