Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Nabłonek jednowarstwowy sześcienny[1][2][3][4], kostkowy[5][4], kuboidalny[3][4], brukowy, izopryzmatyczny[4] (łac. epithelium simplex cuboideum[5]) – typ nabłonka jednowarstwowego o komórkach mających niemal równą wysokość i szerokość, zbliżonych kształtem do sześcianu[1]. Dzięki większej grubości komórek niż w nabłonku jednowarstwowym płaskim mieści się w nich więcej organelli[2], które mają ułożenie biegunowe: nad zazwyczaj kulistym jądrem znajdują się pęcherzyki wydzielnicze, aparat Golgiego i siateczka śródplazmatyczna, a poniżej jądra, w części podstawnej komórki – mitochondria (które w przypadku nabłonka transportującego jony są bardzo liczne)[3][4].
U wielu bezkręgowców stanowi naskórek, u kręgowców wyścieła przewody wyprowadzające różnych gruczołów wielokomórkowych (np. przewody Wolffa u larw płazów), pęcherzyki tarczycy[4]. U człowieka występuje w kanalikach nerkowych, oskrzelikach końcowych i pęcherzykach płucnych (pneumocyty typu II i III[6]), pęcherzykach tarczycy (czasem zastąpiony jest tu nabłonkiem jednowarstwowym płaskim, który w przeciwieństwie do nabłonka jednowarstwowego sześciennego nie bierze udziału w wydzielaniu hormonów tarczycy)[7], na powierzchni jajnika (nazywany nabłonkiem płciowym; tu również może występować nabłonek jednowarstwowy płaski)[8], na przedniej powierzchni soczewki[9] (zwłaszcza w paśmie pośrodkowym nabłonka soczewki, w obrębie przedniego bieguna[10])[1].
Nabłonek wyściełający kanaliki nerkowe (a w szczególności kanalik proksymalny) jest przystosowany do aktywnego transportu przezkomórkowego jonów i wody. Wolna powierzchnia komórki, mająca kontakt ze światłem kanalika nerkowego, swobodnie przepuszcza jony, a dla zwiększenia powierzchni absorpcji pofałdowana jest w mikrokosmki tworzące rąbek szczoteczkowy wraz ze znajdującymi się pomiędzy nimi wodniczkami pinocytarnymi (pęcherzykami pinocytarnymi). Dolna, podstawna i boczna część komórek posiada natomiast wgłobienia i pompy sodowe umożliwiające aktywny transport jonów do płynu pozakomórkowego. Pomiędzy wolną a podstawną powierzchnią komórki ma miejsce także transport nazywany transcytozą, polegający na przenoszeniu cząsteczek z otoczenia oraz płynu pozakomórkowego wewnątrz obłonionych pęcherzyków pinocytarnych[2][3][11].
Oprócz transportu jonów nabłonek jednowarstwowy sześcienny pełni także funkcje wydzielnicze i ochronne[3][4].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.