Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Mobbing – prześladowanie, uporczywe nękanie i zastraszanie, stosowanie przemocy psychicznej wobec podwładnego lub współpracownika w miejscu pracy. Termin wywodzi się od angielskiego czasownika to mob (nagabywać, napadać, zaczepiać) i rzeczownika mob (motłoch, tłum). W języku angielskim termin ma szersze znaczenie, które nie dotyczy wyłącznie miejsca pracy; odpowiednikiem polskiego mobbingu po angielsku jest na ogół workplace bullying lub workplace harassment. Workplace mobbing używany jest w tym znaczeniu jedynie w literaturze naukowej. Terminu mobbing w odniesieniu do zachowań występujących w grupach społecznych użył jako pierwszy szwedzki naukowiec Peter-Paul Heinemann[1].
![]() |
Ten artykuł od 2012-11 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
Mobbing zazwyczaj ma na celu lub skutkuje: poniżeniem, ośmieszeniem, zaniżeniem samooceny lub wyeliminowaniem albo odizolowaniem pracownika od współpracowników.
Istotnym zagadnieniem jest odróżnienie mobbingu od łamania zasady równego traktowania w zatrudnieniu.
Międzynarodowa Organizacja Pracy definiuje pojęcie mobbingu jako obraźliwe zachowanie poprzez mściwe, okrutne, złośliwe lub upokarzające usiłowanie zaszkodzenia jednostce lub grupie pracowników[2]. Obejmuje ono sprzysięganie się lub mobbing przeciwko wybranemu pracownikowi, który staje się przedmiotem psychicznego dręczenia. Mobbing charakteryzuje się stałymi, negatywnymi uwagami lub krytyką, społecznym izolowaniem danej osoby, plotkowaniem lub rozprzestrzenianiem fałszywych informacji.
Mobbing może być działaniem bezpośrednim lub niebezpośrednim, tj. takim, w którym ofiara nie ma bezpośredniego kontaktu z osobą stosującą mobbing, a jedynie jest narażona na skutki jej zamierzonych nieetycznych działań.
21 czerwca 2019 r. Konferencja Międzynarodowej Organizacji Pracy uchwaliła Konwencję nr 190 dotyczącą eliminacji przemocy i prześladowania w świecie pracy[3] oraz odpowiednie Zalecenie nr 206[4]. Do wejścia w życie Konwencja wymaga przynajmniej 2 ratyfikacji (art. 14), co nastąpiło w czerwcu 2020 ze skutkiem po upływie roku.
Francuskie prawo jest najsurowsze na świecie w kwestii walki z mobbingiem w pracy. Przełożony lub współpracownik, który dokona w pracy mobbingu zwanego molestowaniem moralnym (fr. harcèlement moral)[5] może zostać ukarany przez sąd wysoką karą grzywny do wysokości 3750 euro[6] lub nawet karą dwóch lat więzienia. Tak wysokie kary mają działać prewencyjnie i wynikają z wieloletnich badań nad mobbingiem, zgodnie z którymi zaistnienie mobbingu wielokrotnie prowadziło nie tylko do utraty dobrego samopoczucia pracownika, ale także do utraty zdrowia oraz w szczególności do samobójstw pracowników.
Według art. 94³ § 2. Kodeksu pracy mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników. Istotnym jest fakt, iż osobą dopuszczającą się mobbingu nie musi być pracodawca, lecz może to być przełożony lub współpracownik.
Pracodawca jest zobowiązany przeciwdziałać mobbingowi (art. 94³ § 1. K.p.).
Art. 94³ § 3 K.p. jest podstawą odpowiedzialności pracodawcy, daje pracownikowi możliwość dochodzenia zadośćuczynienia pieniężnego od pracodawcy za utratę zdrowia spowodowaną mobbingiem. Przedstawione zadośćuczynienie nie zostało określone w Kodeksie pracy, dlatego na podstawie art. 300 K.p. stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego (art. 445 K.c. oraz art. 444 K.c.). Dodatkowo, jeżeli mobbing był przyczyną rozwiązania umowy o pracę, pracownikowi przysługuje prawo dochodzenia od pracodawcy odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 94³ § 4. K.p.)
Polskie sądy dopiero od niedawna traktują mobbing z coraz większą surowością tak jak w krajach zachodnich. W 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie przyznał ofierze mobbingu odszkodowanie w wysokości 111 tys. złotych[7] za prześladowanie jej osoby w jej pracy w jednym z ministerstw. Wciąż jednak jest to przykład odszkodowania dużo mniejszego niż w innych krajach świata.
Pojęcie mobbingu jest zasadniczo nowością w polskim prawie pracy (pojawiło się ono w przepisach w roku 2004)[8]. Z tego też względu nie ma wystarczająco jasnych i ugruntowanych powszechną praktyką kryteriów, wedle których możliwe byłoby bezsprzeczne rozdzielenie zjawiska mobbingu od takich atrybutów pracodawcy czy przełożonego jak: egzekwowanie poleceń, egzekwowanie dyscypliny czy możliwość kształtowania preferowanych postaw i zachowań międzyludzkich w środowisku pracy.
Warto mieć na uwadze, że szereg zjawisk, które są traktowane w kategoriach mobbingu, spełnia zarazem znamiona czynów określonych w Części szczególnej Kodeksu Karnego. Mowa tu m.in. o przestępstwach z art. 190 § 1 KK, art. 190a § 1 KK, art. 191 § 1 KK, art. 212 § 1 KK, art. 216 § 1 KK, art. 234 KK, art. 235 KK, a nawet o zawartym w Rozdziale XIX KK przestępstwie z art. 157 KK. Co za tym idzie, ofierze mobbingu przysługuje w tych sytuacjach ochrona na gruncie prawa karnego, która jest zdecydowanie skuteczniejsza, niż ochrona na gruncie prawa pracy[9].
W irlandzkim prawodawstwie kwestie mobbingu reguluje ustawa Safety, Health and Welfare Act 2005, która mówi, jak rozpoznawać zjawisko, zapobiegać mu i jakie należy podejmować kroki w przypadku jego zaistnienia.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.