Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Hełmik purpurowobrody[3] (Oxypogon cyanolaemus) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae), podrodziny paziaków. Endemiczny dla pasma Sierra Nevada de Santa Marta w północnej Kolumbii. Zagrożony wyginięciem.
Oxypogon cyanolaemus[1] | |||
Salvin & Godman, 1880 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
hełmik purpurowobrody | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() | |||
Zasięg występowania | |||
![]() |
Po raz pierwszy gatunek opisali Osbert Salvin i Frederick DuCane Godman w 1880; opis ukazał się na łamach czasopisma „Ibis”. Holotyp pochodził z gór Sierra Nevada de Santa Marta, odłowiony został na wysokości 3050–4265 m n.p.m. Salvin i Godman przydzielili mu nazwę Oxypogon cyanolæmus[4]. Z wyjątkiem zapisu æ jako ae tę samą nazwę uznaje Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (2020)[5]. Hełmik purpurowobrody był niegdyś klasyfikowany jako jeden z 4 podgatunków hełmogłowika zielonogłowego (O. guerinii); autorzy Handbook of the Birds of the World zwrócili uwagę na możliwość istnienia 4 gatunków Oxypogon[6].
Długość ciała hełmika purpurowego wynosi około 11,5 cm. Według autorów Handbook of the Birds of the World dziób ma mierzyć blisko 8 mm[6], inne dane podają Nigel J. Collar i Paul Salaman (BirdLife International i Rainforest Trust; w tabeli średnia w mm)[7]:
Długość dzioba | D. czuba | D. skrzydła | D. ogona | |
---|---|---|---|---|
♂♂, 10 | 14,2 | 22,6 | 71,2 | 54,8 |
Z wierzchu hełmik purpurowy jest głównie oliwkowozielony. Do jego unikatowych na tle rodzaju cech zaliczają się: brązowo-biały spód ciała, lśniąca fioletowo-niebieska broda, matowozielony połysk po bokach wierzchu głowy, w większej części biały ogon, stosunkowo krótki czubek – krótszy niż u innych przedstawicieli Oxypogon[6]. Wszystkie sterówki są białe, z wyjątkiem środkowej pary i zakończeń pozostałych par[7]. Dziób i nogi czarne[4].
Gatunek endemiczny dla pasma Sierra Nevada de Santa Marta w północnej Kolumbii, gdzie występuje na wysokości 3000–4800 m n.p.m. na łąkach paramo[6]. Słabo poznany gatunek[8]. W artykule z 1922 wspomniano, że żeruje na kwiatach Espeletia (rośliny z rodzaju są znane jako frailejon)[9]; jedynym gatunkiem, który występuje w górach Sierra Nevada de Santa Marta, jest Espeletia occulta (syn. Libanothamnus occultus)[8]. Brak informacji o lęgach[6].
IUCN od 2023 roku uznaje gatunek za gatunek zagrożony wyginięciem (EN, Endangered), Wcześniej – od 2014 (wcześniej nie był osobno klasyfikowany, gdyż uznawano go za podgatunek) miał status krytycznie zagrożonego wyginięciem (CR, Critically Endangered). Liczebność populacji szacuje się na 250-999 dorosłych osobników, a jej trend uznawany jest za spadkowy[8].
4 marca 2015 o godzinie 11 jeden z członków ekspedycji organizacji ProAves w pasmo Sierra Nevada de Santa Marta wykonał zdjęcie nieokreślonego ptaka, który przysiadł na pobliskim krzewie; został później oznaczony jako hełmik purpurowobrody. Była to pierwsza obserwacja od 1946, kiedy M.A. Carriker odłowił 23 okazy – przez kolejne 69 lat O. cyanolaemus nie był widziany[10]. Podczas jednej z wypraw, w 2004, został odnaleziony rzadki strzyżyk górski (Troglodytes monticola; endemit tego samego pasma), jednak hełmika nie odnaleziono[10]. Wraz z okazami Carrikera w muzeach na całym świecie w marcu 2015 znajdowały się 62 okazy hełmika purpurowobrodego[7].
Już w 1922 gatunek został określony przez Todda i Carrikera mianem skrytego i skąpo rozlokowanego w badanym Paramo de Mamarongo[10]. Poważnym zagrożeniem dla hełmików purpurowobrodych jest wypalanie łąk celem uzyskania miejsca na wypas bydła oraz wycinka E. occulta celem uzyskania drewna na opał. Na kolumbijskiej czerwonej liście ten gatunek rośliny – mogący stanowić główne źródło pokarmu kolibra – oznaczony jest jako krytycznie zagrożony wyginięciem. Część pasma Sierra Nevada de Santa Marta jest objęta parkiem narodowym, co jednak nie zapewnia skutecznej ochrony paramos[8].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.