Loading AI tools
zwierzchnictwo i dominacja, zwłaszcza w polityce Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Hegemonia – termin pochodzi z języka greckiego (ηγεμονία), w starożytnej Grecji oznaczał przywództwo jednego państwa nad innymi, które poddają się jego kierownictwu. Hegemonia była związana z rywalizacją dwóch najsilniejszych państw-miast: Aten (Związek Morski) i Sparty (Związek Peloponeski) oraz okresowo Teb (Związek Beocki). Współcześnie termin hegemonia oznacza również: zwierzchnictwo, przewodnictwo, przywództwo danego państwa nad innymi które je dobrowolnie uznają; lub przeważający wpływ, supremację, dominację jednego państwa nad innymi, prymat w polityce międzynarodowej uzyskane przy pomocy groźby lub użycia siły[1][2].
W nowożytności (m.in. na podstawie teorii cykli hegemonicznych G. Modelskiego[3], oraz teorii systemów-światów Immanuela Wallersteina) można wyróżnić następujące globalne hegemonie („porządki światowe”)[4][5][6]:
Lista głównych mocarstw i pretendentów do hegemonii globalnej w latach 1895-1985[26].
Państwo | główne mocarstwo | globalny pretendent |
---|---|---|
Austro-Węgry | 1895-1918 | – |
Francja | 1895–1940 1945-1985 | 1895–1940 |
Wielka Brytania | 1895-1985 | 1895-1945 |
Niemcy (w tym RFN) | 1895-1918; 1925-1945 (1965-1985) | 1895-1945 |
Rosja/ ZSRR | 1895-1917 1922-1985 | 1895-1985 |
Włochy | 1895-1943 | – |
Stany Zjednoczone | 1895-1985 | 1945-1985 |
Japonia | 1895-1945 (1965-1985) | |
Chińska Republika Ludowa | 1950-1985 |