Loading AI tools
gatunek ptaka z rodziny łuszczakowatych Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Hawajka szkarłatna[3] (Himatione fraithii) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Występował endemicznie na wyspie Laysan wchodzącej w skład Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich; wymarł w 1923.
Himatione fraithii[1] | |||
Rothschild, 1892 | |||
![]() U góry po lewej dorosła samica, u góry po prawej dorosły samiec, u dołu po prawej osobnik młodociany; u dołu po lewej hawajka karminowa (H. sanguinea) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Podrodzina | |||
Plemię | |||
Rodzaj | |||
Gatunek |
hawajka szkarłatna | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() |
Po raz pierwszy gatunek opisał Walter Rothschild w 1892 na łamach The Annals and magazine of natural history. Nowemu gatunkowi nadał nazwę Himatione fraithii[4]. Holotyp odłowił na Laysan Henry Palmer 18 czerwca 1892[5]. Choć w pierwszym opisie gatunku Rothschild użył epitetu gatunkowego fraithii[4], w The avifauna of Laysan and the neighbouring islands zamienił go na freethi[6]. Pochodzenie tego epitetu nie jest jasne. Być może upamiętnia George’a Douglasa Freetha, zarządcę wyspy Laysan i dyrektora firmy wydobywającej na niej guano[7]. Łącznie w literaturze pojawiły się 4 różne epitety gatunkowe: fraithii, freethi, fraithi i freethii[8]. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje nazwę Himatione fraithii[9].
Niektórzy autorzy uznają hawajkę szkarłatną i karminową (H. sanguinea) za jeden gatunek; IOC uznaje ją jednak za odrębny gatunek[9]. Po raz pierwszy takiej klasyfikacji dokonał Ernst Hartert w 1919, uznawało ją wielu XX-wiecznych ornitologów. Olson & James (1982) zaproponowali podniesienie hawajki szkarłatnej do rangi gatunku, co poparli późniejsi autorzy (m.in. Pratt & Pratt [2001], James [2004] & Pratt [2005])[8].
Długość ciała 13[10]–15[4] cm. U holotypu długość górnej krawędzi dzioba wyniosła około 14 mm, długość skrzydła 67 mm, długość ogona 60 mm, długość skoku 23 mm[10]. Broda, gardło, pierś i górna część brzucha jaskrawa, szkarłatna ze złotopomarańczowym nalotem. Wierzch ciała pomarańczowoczerwony. Niższa część brzucha popielata. Pokrywy podogonowe szarawe. Skrzydła, ogon, dziób, nogi i stopy ciemnobrązowe. Tęczówka czarna[10]. Samica upierzona była podobnie jak samiec, ale nieco mniej intensywnie[4][6].
Hawajka szkarłatna była endemitem wyspy Laysan[11]. Według Palmera hawajki te zwykle przebywały w parach, poruszały się bardzo energicznie. Żywiły się owadami i nektarem. Pieśń składała się z kilku niskich dźwięków, była przyjemna w odbiorze. Freeth przekazał Palmerowi, że najlepiej rozwinięte pieśni hawajki te śpiewały w styczniu i lutym, do tego o tej porze roku u hawajek szkarłatnych na głowie pojawiał się złoty połysk. Zdaniem Palmera właśnie wtedy trwał sezon lęgowy tych ptaków[6].
IUCN uznaje gatunek za wymarły (EX, Extinct). Tragiczne w skutkach dla hawajek okazało się wprowadzenie na wyspę królików, które wyjadły większość roślinności wyspy[11]. Na wyspie około 1890 rozpoczęto wydobycie guana. W 1904 okazało się, że kopalnie są nierentowne, w związku z czym zadecydowano o wprowadzeniu na wyspę królików, aby sprzedawać ich mięso. Do 1923 króliki zjadły całą roślinność na wyspie, pozostawiając jedynie piaszczysty obszar z pojedynczymi drzewami. W 1911 populacja tych ptaków wynosiła około 300 osobników. Do 1923 przeżyły trzy, zaobserwowali je członkowie ekspedycji Tanager (m.in. Alexander Wetmore)[10]. W 1923 wyspę nawiedził silny sztorm, podczas którego padły ostatnie 3 hawajki szkarłatne[11].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.