Loading AI tools
budowany teleskop optyczny Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ekstremalnie Wielki Teleskop (Extremely Large Telescope – ELT, dawniej: European Extremely Large Telescope – E-ELT[3]) – projekt największego na świecie teleskopu optycznego i na podczerwień[4] opracowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO).
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Organizacja | |
Lokalizacja | |
Wysokość n.p.m. |
3046 m[1] |
Zakres widma |
optyczne, bliska podczerwień[1] |
Rozpoczęcie budowy |
2014 |
Ukończenie budowy |
2028[2] |
Typ | |
Średnica zwierciadła |
39 m |
Powierzchnia zwierciadła |
978 m² |
Długość ogniskowej |
34,5 m |
Montaż | |
Kopuła |
półsferyczna[1] |
Położenie na mapie Chile ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Zwierciadło główne teleskopu ELT o średnicy 39 m ma być wykonane z 798 sześciokątnych elementów, każdy o maksymalnej przekątnej 1,4 m i grubości 5 cm[5]. Towarzyszyć mu będą cztery lustra wtórne: część z nich będzie zmieniać kształt tysiące razy na sekundę, by skompensować drgania obrazu wywołane przejściem światła przez ziemską atmosferę. Dzięki temu ELT podejmie badania, jakich dotąd nikt na świecie nie był w stanie wykonać. Łącznie lustro zapewni badaczom aż 978 m² powierzchni zbierającej – 13 razy więcej niż obecnie największe teleskopy, 100 mln więcej niż nieuzbrojone oko[6]. Dzięki temu pozwoli na obserwowanie Wszechświata bardziej szczegółowo (16 razy)[4] niż Kosmiczny Teleskop Hubble’a, np. umożliwi badanie składu atmosfer planet pozasłonecznych. Początkowe plany zakładały budowę zwierciadła o średnicy 42 m, jednak w 2011 roku w celu redukcji kosztów i przyspieszenia oddania teleskopu do użytku zdecydowano się na zmniejszenie jego rozmiaru[7].
Na lokalizację teleskopu wybrano górę Cerro Armazones o wysokości 3060 m n.p.m., znajdującą się w centralnej części pustyni Atakama, około 130 km na południe od miasta Antofagasta i 20 km od obserwatorium Cerro Paranal, miejsca położenia teleskopu VLT. Po uruchomieniu będzie zintegrowany z systemem Paranal[4].
Koszt przedsięwzięcia szacuje się na około 1 miliard euro[7]. Pierwsze światło teleskopu planowane jest na rok 2025[1].
W marcu 2014 rozpoczęto budowę drogi na szczyt Cerro Armazones[8]. Ceremonia otwarcia odbyła się w Obserwatorium Paranal. Uczestniczyły w niej władze ESO, przedstawiciele państw członkowskich oraz przedstawiciele rządu chilijskiego. Całe wydarzenie było pokazywane na żywo za pośrednictwem strony internetowej ESO. W trakcie uroczystości, 19 czerwca 2014 r.[9], oficjalnie rozpoczęła się budowa – wysadzono część wierzchołka góry, na której znajdzie się teleskop[10]. Łącznie trzeba było usunąć 220 000 m³ skał, aby zrobić miejsce dla platformy teleskopu o wymiarach 150 na 300 metrów[10]. Od roku 2014 kilka prototypowych segmentów dla głównego zwierciadła ELT przechodzi testy niedaleko siedziby ESO w Garching, Niemcy[4].
25 maja 2016 r. ESO podpisało wart 400 mln euro kontrakt na budowę 85 m kopuły i konstrukcji teleskopu[11]. W 2017 r. na szczycie Cerro Armazones rozpoczęła się budowa kopuły i głównej struktury teleskopu[12], podpisano kontrakt na zwierciadło główne teleskopu[13] oraz odlano zwierciadło wtórne[14].
Teleskop ma pomóc w poszukiwaniu planet pozasłonecznych z warunkami sprzyjającymi życiu oraz służyć „gwiezdnej archeologii” poprzez badania starych gwiazd i populacji gwiazdowych w sąsiednich galaktykach[4].
Dzięki udziałowi Polski w ESO, polscy astronomowie będą mieli dostęp do teleskopu i udział w jego odkryciach[15], a polskie firmy uczestniczą w jego konstrukcji.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.