Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Błąd ekologiczny (ang. ecological fallacy) polega na nieuzasadnionym przenoszeniu wniosków z korelacji grupowych (dokonywanych na danych opisujących zagregowane zbiorowości) na zależności na poziomie jednostkowym. W szczególności błędne może być wnioskowanie o zależnościach (zwłaszcza bezpośrednich związków przyczynowo-skutkowych), pomiędzy cechami jednostek na podstawie korelacji między danymi opisującymi zbiorowości terytorialne, tzn. uśrednione cechy zamieszkujących je populacji (np. gmin czy regionów).
Obserwowana na jednym poziomie korelacja może okazać się pozorna – powodowana lub przekształcana przez niebrane pod uwagę, szczegółowe czynniki. Błąd ten może być popełniany np. przy porównaniach grupowych związku wskaźników zdrowia z popularnością określonej diety, religii (jak w przypadku podawanej w wątpliwość dziewiętnastowiecznej teorii socjologa Durkheima o większej skłonności protestantów do samobójstw[1]), czy dowolnej innej indywidualnej cechy[2]. Błąd ten ilustruje również paradoks Simpsona.
Robinson ilustruje błąd ekologiczny przykładem analizy korelacji Pearsona pomiędzy poziomem alfabetyzmu a udziałem imigrantów w stanach USA, według danych ze spisu ludności z 1930 r. Na poziomie stanów, związek ten wynosi r≈–0,53, a na poziomie regionów geograficznych nawet r≈–0,62. Sugeruje to obecność bardzo silnej ujemnej zależności, i może nasuwać interpretację, że napływ imigrantów jest natychmiastowo korzystny dla lokalnego poziomu wykształcenia. Jednakże bezpośrednia analiza związku alfabetyzmu z pochodzeniem na poziomie indywidualnym pokazuje, że korelacja jest mała i nosi odwrotny znak, r≈0,12 (imigranci w latach 30. byli nieco częściej niepiśmienni niż populacja miejscowa). W interpretacji badacza, wynika to prawdopodobnie z tego, że większość imigrantów osiedla się generalnie w lepiej wykształconych stanach[3].
Pozornym paradoksem obserwowanym w Stanach Zjednoczonych jest także odwrotna zależność pomiędzy średnim poziomem dochodu a sympatiami wyborczymi na poziomie indywidualnym i grupowym. Porównania indywidualne sugerują, że na Partię Republikańską częściej głosują wyborcy bogatsi, ale na poziomie stanów tendencja się odwraca: partia ta uzyskuje małe poparcie w najbogatszych stanach, jak Kalifornia czy Nowy Jork. Statystyk Andrew Gelman wykazał, że zjawisko to wynika z nakładania się i wzajemnej moderacji kilku odrębnych zależności – indywidualny poziom dochodu ma znaczenie tylko w biedniejszych regionach, w stanach bogatszych przestaje się istotnie wiązać z preferencjami wyborczymi. Badacz sugeruje, że może to wynikać z tego, że czynniki ekonomiczne są mniej ważne w zamożniejszych regionach, co znajduje potwierdzenie w innych analizach[4][5].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.