From Wikipedia, the free encyclopedia
ନାଜ୍କା ଓ ପାଲ୍ପାର ରେଖା ଓ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ଅଙ୍କିତ ରେଖଚିତ୍ର | |
---|---|
ନାଜ୍କା ରେଖା ଓ ଚିତ୍ର | |
UNESCO World Heritage Site | |
Official name: Lines and Geoglyphs of Nasca and Palpa | |
ପ୍ରକାର | ସାଂସ୍କୃତିକ |
ମାନଦଣ୍ଡ | i, iii, iv |
Reference no. | ୭୦୦ |
ଦେଶ | ପେରୁ |
ମହାଦେଶ | ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକା |
ନାଜ୍କା ରେଖା ବା ନାଜ୍କା ରେଖାଚିତ୍ର (ଇଂରାଜୀରେ Nazca Lines) ଦକ୍ଷିଣ ପେରୁର ନାଜ୍କା ମରୁଭୂମିରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଅଙ୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ରେଖା ଓ ଚିତ୍ରକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ମାଟିକୁ ଅଗଭୀର ଭାବେ ଖୋଳାଯାଇ ଏହି ସବୁ ବିରାଟ ରେଖା ଓ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅଙ୍କିତ କରାଯାଇଥିଲା ।[1] ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୫୦୦ରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୫୦୦ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସବୁ ଅଙ୍କିତ କରାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।[2]
ଏଥିରୁ ପ୍ରାୟତଃ ଅଧିକାଂଶ ରେଖା ସରଳ ରେଖା । କିନ୍ତୁ ତାହା ସହିତ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷ ଓ ସାମାନ୍ୟ ରେଖାଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିଲା । ପୃଥିବୀ ବକ୍ଷରେ ଅଙ୍କିତ ଏହି ବିଶାଳକାୟ ଝୋଟି ପରି ପ୍ରତି ଚିତ୍ର ୪୦୦ ମିଟରରୁ ନେଇ ୧.୧ କିଲୋମିଟର ଓସାରର । ସମସ୍ତ ଚିତ୍ରକୁ ମିଶାଇ ଦେଖିଲେ ଏମାନଙ୍କ ସର୍ବମୋଟ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୩୦୦ କିଲୋମିଟର ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପ୍ରାୟ ୫୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର । ରେଖାମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ପାଇଁ ମାଟିରେ ୧୦-୧୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଗଭୀର ଗାତମାନ ଖୋଳାଯାଇଛି । ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପେ ବାରିହେବା ପାଇଁ ଏଠାକାର ମୃତ୍ତିକାରେ ରହିଥିବା ନାଲି-ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର ଲୌହ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଉପାଦାନଯୁକ୍ତ ଗୋଡ଼ି-ମାଟି ହଟାଇ ହଳଦିଆ-ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ଉପମୃତ୍ତିକା ବାହାରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଳାଯାଇଛି ।[3][2] ପ୍ରତି ରେଖାର ପ୍ରସ୍ଥ ବା ଓସାରରେ ତଫାତ ରହିଛି କିନ୍ତୁ ଅର୍ଦ୍ଧାଧିକ ରେଖାର ଓସାର ପ୍ରାୟ ୧ ମିଟରର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ମାପର ।[1][4] କିଛି ସ୍ଥାନରେ ରେଖାମାନଙ୍କ ଓସାର ୩୦.୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର (୧ ଫୁଟ୍) ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଓସାର ୧.୮ ମିଟର (୬ ଫୁଟ୍) ।[1]
ଆଖାପାଖି ପାହାଡ଼ ବା ଉଚ୍ଚସ୍ଥାନରୁ ନାଜ୍କା ରେଖାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିହେବ, କିନ୍ତୁ ଆକାଶରୁ (ପ୍ରାୟ ୧୫୦୦ ଫୁଟ୍ ବା ୪୫୭ ମିଟର ଉଚ୍ଚତାରୁ) ଏମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।[5][6][7] ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରେଖାରେ ପ୍ରତି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି । ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ୩୭୦ ମିଟର (୧୨୦୦ ଫୁଟ୍) ଲମ୍ବା ।[8] ଏଠାକାର ଶୁଷ୍କ, ଅଳ୍ପ ବାୟୁପ୍ରବାହବିଶିଷ୍ଟ ଓ ସ୍ଥିର ଜଳବାୟୁ ଯୋଗୁଁ ଏହି ରେଖାଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ପାଣିପାଗରେ କାଁଭାଁ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ କିଛି ଚିତ୍ର ଅଳ୍ପ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଅସ୍ଥାୟୀ ଜନବସତିମାନଙ୍କ ଅନୁପ୍ରବେଶ ଯୋଗୁଁ କିଛି ରେଖା କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିବା ବିଷୟ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।[9]
ଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ସରଳ ତ ଆଉ କିଛି ଜଟିଳ । ବିଭିନ୍ନ ସରଳ ରେଖା, ଜ୍ୟାମିତିକ ଚିତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ହମିଂବର୍ଡ୍, ବୁଢ଼ିଆଣୀ, ମାଛ, ଲାମା, ଜାଗୁଆର, ମାଙ୍କଡ଼, ଝିଟିପିଟି, କୁକୁର ଓ ମଣିଷ ଆଦି ୭୦ଟି ବିଭିନ୍ନ ଜୀବଙ୍କ ଚିତ୍ର ରହିଛି । ଏହା ସହିତ ଗଛ ଓ ଫୁଲର ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।[2] ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ଏପରି ବିରାଟ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ ଥିଲା – ତାହାକୁ ନେଇ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମତ ଦେଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣରେ ଏଗୁଡ଼ିକର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।[10][11][12][13] ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ନାଜ୍କା ରେଖାଗଣଙ୍କୁ ୟୁନେସ୍କୋ (UNESCO) ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଥିଲା ।
ପେରୁର ନାଜ୍କା ଓ ପାଲ୍ପା ସହର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ୮୦ କି.ମି.ରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟାପୀ ଉଚ୍ଚ ମରୁଭୂମିରେ ଏହି ସବୁ ରେଖାଚିତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ସ୍ଥାନ ପେରୁର ରାଜଧାନୀ ଲିମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୪୦୦ କିଲୋମିଟର ଦକ୍ଷିଣରେ ରହିଛି । ସାନ୍ ମିଗ୍ୱେଲ୍ ଡେ ଲା ପାସ୍କାନା ଗ୍ରାମ ନିକଟସ୍ଥ ୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁ ଚିତ୍ର ଓ ରେଖା ଏକାଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଚିତ୍ର ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଇପାରିବ ।
ପାରାକାସ୍ ସଂସ୍କୃତିର କଳା ସହିତ କିଛି ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଥିଲେ ହେଁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ନାଜ୍କା ସଂସ୍କୃତିର ଉତ୍ପାଦ ବୋଲି କୁହନ୍ତି ।
ପେଡ୍ରୋ ସିଏଜା ଡି ଲ୍ୟଁ ୧୫୫୩ ମସିହାରେ ନିଜର ଏକ ପୁସ୍ତକରେ ନାଜ୍କା ରେଖାମାନଙ୍କୁ ଏକ ପଥ ସୂଚକ ସାଙ୍କେତିକ ଚିହ୍ନ ବୋଲି ଲେଖିଥିଲେ ଓ ଏହା ଏଇ ରେଖାମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଥମ ଉଲ୍ଲେଖ ।[14]
୧୫୮୬ ମସିହାରେ ଲୁଇ ମୋଞ୍ଜୋଁ ପେରୁରେ କିଛି ପ୍ରାଚୀନ “ସଡ଼କ” ଓ ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଦେଖିବା ବିଷୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।[15] ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଯଦିଓ ଏହି ରେଖାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଖପାଖର ପାହାଡ଼ରୁ ଦେଖି ଆସୁଥିଲେ, ପେରୁର ସେନାବାହିନୀ ଓ ଘରୋଇ ବିମାନଚାଳକମାନେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ରେଖାଚିତ୍ରକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିଥିଲେ ।
୧୯୨୭ ମସିହାରେ ପେରୁର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ ତୋରିବିଓ ମେହିଆ ଜେସ୍ପେ ଆଖ ପାଖର ପାହାଡ଼ରେ ଭ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ ଏହି ରେଖା ସବୁ ଦେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହି ବିଷୟ ପରିପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।[16]
ଆମେରିକାର ଲଂଗ୍ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପଲ୍ କୋସୋକ୍ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ଐତିହାସିକ ଓ ଗବେଷକ ଯିଏ ନାଜ୍କା ରେଖା ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଥମେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ୧୯୪୦-୪୧ ମସିହାରେ ପ୍ରାଚୀନ ପେରୁର ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କରୁଥିବା ସମୟରେ ଥରେ ସେ ନାଜ୍କା ରେଖାଙ୍କ ଉପର ଦେଇ ବିମାନରେ ଯାଉଥିଲେ ଓ ଭୂମିରେ ତାଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀର ଏକ ବିଶାଳ ଚିତ୍ର ଦେଖାଗଲା । ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ବେଳକୁ ରେଖାଗୁଡ଼ିକ କିପରି ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟ ସେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ରେଖାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଅଙ୍କନ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଗବେଷଣା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ ରିଚାର୍ଡ୍ ଶେଡେଲ୍ ଓ ଲିମାରେ ବାସ କରୁଥିବା ଜଣେ ଜର୍ମାନ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ ଓ ଗଣିତଜ୍ଞ ମାରିଆ ରାଇଶ୍ ପଲ୍ଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଦିଗବଳୟର କେଉଁଠାରୁ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି ତାହା ରେଖା ଓ ଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଇଙ୍ଗିତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ, ଐତିହାସିକ ଓ ଗଣିତଜ୍ଞମାନେ ଏହି ରେଖାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଗବେଷଣା କରି ଆସୁଛନ୍ତି ।
ନାଜ୍କା ରେଖା କାହିଁକି ଅଙ୍କାଗଲାଠାରୁ ଏଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଅଙ୍କିତ ହେଲା – ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ସହଜ । ନାଜ୍କା ଲୋକେ ସରଳ ଓ ସାମାନ୍ୟ ଖୋଦନ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ରେଖାମାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବେ ବୋଲି ଗବେଷକମାନେ କହିଛନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ କିଛି ରେଖା ଶେଷରେ କାଠର କୀଳା ପୋତାଯାଇଥିବା ଜଣା ପଡ଼ିଛି । ଏହି କୀଳାର କାର୍ବନ ଡେଟିଂ କରି ରେଖାମାନଙ୍କ ସମୟକାଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଲେଖକ ଏରିକ୍ ଭୋନ୍ ଡେନିକେନ୍ ନିଜ ପୁସ୍ତକ “ଚ୍ୟାରିଅଟ୍ସ ଅଫ୍ ଦ ଗଡ୍ସ”ରେ ଦାବୀ କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହରୁ ଲୋକେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ସଙ୍କେତ ଦେବା ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ରେଖା ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିଲା ।[17] କିନ୍ତୁ ଜୋ ନିକେଲ୍ ନାଜ୍କା ସମୟର ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ଏପରି ଚିତ୍ରର ନକଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ଓ “ସାଇଣ୍ଟିଫିକ୍ ଆମେରିକାନ୍” ପତ୍ରିକା ଏହାକୁ ଅବିକଳ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଥିଲା ।[18] ସୁଚିନ୍ତିତ ଯୋଜନା ଓ ସରଳ ଉପକରଣଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ନିରୀକ୍ଷଣ ବିନା ଅଳ୍ପ ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ କିଛି ଦିନରେ ଏପରି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ନିକେଲ୍ ପ୍ରମାଣ କରିବା ସହିତ ଏରିକ୍ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଭ୍ରମାତ୍ମକ ବୋଲି ମତ ଦେଇଥିଲେ ।[19]
ଅଧିକାଂଶ ରେଖା ମାଟିକୁ ସରଳ ରୈଖିକ ଭାବେ ୧୦-୧୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଗଭୀର ଖୋଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ସବୁ ଗାତ ଖୋଳିବା ଯୋଗୁଁ ଉପର ସ୍ତରର ଲୌହ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଉପାଦାନଯୁକ୍ତ ନାଲି-ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର ଗୋଡ଼ି, ମାଟି ପ୍ରଭୃତି ହଟିଯାଇଛି । ଫଳରେ ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ଫିକା ହଳଦିଆ-ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର ଉପମୃତ୍ତିକା ଦେଖାଯାଉଛି । ଗାଢ଼ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଫିକା ରେଖା ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟତା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି । ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ଉପମୃତ୍ତିକାରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଚୂନ ରହୁଥିବାରୁ ଓ ସକାଳର କାକର ମିଶି ଏହା କଠିନ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ନାଜ୍କା ରେଖାଗୁଡ଼ିକ ଅବକ୍ଷୟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଆସିଛନ୍ତି ।
ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ନାଜ୍କା ଲୋକେ ଅନେକ ବିରାଟକାୟ ସରଳ ଓ ବକ୍ର ରୈଖିକ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ କରିଥିଲେ । ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଏପରି ବଡ଼ ଧରଣର ଚିତ୍ର ସମୂହର ଯୋଜନା କରିବା ଜଟିଳ : ୪୫୦ ବର୍ଗ କି.ମି. ପରିମିତ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିତ୍ରଟି ୩୭୦ ମିଟର ବଡ଼ ।[8] ମପାଯାଇଥିବା କିଛି ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହମିଂବର୍ଡ୍ ଚଢ଼େଇର ଚିତ୍ରଟି ୯୩ମି. ଲମ୍ବା, କୋଣ୍ଡୋର୍ ଚଢ଼େଇର ଚିତ୍ର ୧୩୪ ମି. ଲମ୍ବା, ମାଙ୍କଡ଼ ଚିତ୍ର ୯୩ ମି.×୫୮ ମି. ଓ ବୁଢ଼ିଆଣୀ ଚିତ୍ରଟି ୪୭ ମିଟର ଲମ୍ବା । ନାଜ୍କା ଅଞ୍ଚଳର ଜଳବାୟୁ ଶୁଷ୍କ, ଅଳ୍ପ ବାୟୁପ୍ରବାହବିଶିଷ୍ଟ ଓ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏହି ରେଖାଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱତଃ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ନାଜ୍କା ମରୁଭୂମି ପୃଥିବୀର ଶୁଷ୍କତମ ମରୁଭୂମିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଓ ଏଠାରେ ବର୍ଷବ୍ୟାପୀ ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ୨୫° ସେଲସିୟସ୍ ରହିଥାଏ । ଅଧିକ ବାୟୁପ୍ରବାହ ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ରେଖାଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇନାହିଁ ।
୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଜାପାନର ୟାମାଗାତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ଦଳ ଆଉ ଦୁଇଟି ଛୋଟ ଚିତ୍ରର ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ପରି ଦିଶୁଥିବା ଚିତ୍ରଟି ନାଜ୍କା ସଂସ୍କୃତିର ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ତାହା ପୂର୍ବର ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛି । ପଶୁ ପରି ଦିଶୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଚିତ୍ରଟିର ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇପାରି ନାହିଁ । ନାଜ୍କାରେ ଆଗାମୀ ୧୫ ବର୍ଷ ଧରି ଗବେଷଣା କରିବା ପାଇଁ ୨୦୧୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ ଏକ ଗବେଷଣାଗାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ନେଇ ସେହି ବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା । ଏହି ଦଳ ୨୦୦୬ ମସିହାରୁ ନାଜ୍କାରେ ଗବେଷଣା କରି ଆସୁଛି ଓ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ଟି ଭୂଅଙ୍କିତ ଚିତ୍ରର ଆବିଷ୍କାର କରିଛି ।[20][21]
୨୦୧୯ ମସିହାରେ ସ୍ମିଥ୍ସନିଆନ୍ ପତ୍ରିକାରେ ୩ ଜଣ ଜାପାନୀ ଗବେଷକଙ୍କ ଦଳ କିଛି ପକ୍ଷୀ ଚିତ୍ରକୁ ଚିହ୍ନଟ ବା ପୁନଃ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲା ।[22] ଜାପାନର ୟାମାଗାତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଆଇ.ବି.ଏମ୍. (IBM) କମ୍ପାନୀର ଜାପାନୀ ଶାଖା ୧୪୩ଟି ନୂଆ ଚିତ୍ର ଆବିଷ୍କୃତ ହେବା ବିଷୟ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।[23]
ନାଜ୍କାରୁ ଅନତି ଦୂରରେ ପେରୁର ପାଲ୍ପା ମରୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ନିକଟରେ ୨୫ଟି ଭୂମିଚିତ୍ର ନୂତନ ଭାବେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ସବୁ ଚିତ୍ରକୁ ପାରାକାସ୍ ଚିତ୍ର କୁହାଯାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଚିତ୍ର ନାଜ୍କା ରେଖା ଓ ଚିତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି । ପ୍ରାଚୀନ ପେରୁରେ ବାସ କରିଥିବା ପାରାକାସ୍ ନାମକ ସ୍ଥାନୀୟ ଜାତିର ଲୋକେ ଏହା ଅଙ୍କିତ କରିଥିଲେ ।[24] ଏହି ଜାତିର ଲୋକେ ହିଁ ପାରାକାସ୍ କାଣ୍ଡେଲାବ୍ରା ଭୂମିଚିତ୍ରର ସ୍ରଷ୍ଟା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।
ପାରାକାସ୍ ସଂସ୍କୃତି ନାଜ୍କା ସଂସ୍କୃତି ପୂର୍ବରୁ ବିକାଶ ଲାଭ କରିଥିଲା ଏବଂ ନାଜ୍କା ସଂସ୍କୃତି ଏହାଠାରୁ ପ୍ରେରିତ ବା ପ୍ରଭାବିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତମାନେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ଡ୍ରୋନ୍ମାନ ପାଲ୍ପା ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୂ-ଅଙ୍କିତ ଚିତ୍ରର ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ପାଲ୍ପା ସଂସ୍କୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ଜଣା ପଡ଼ିଥିଲା । ଉଭୟ ନାଜ୍କା ଓ ପାଲ୍ପା ରେଖାଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ସମୟ, ଚିତ୍ରର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ଅଙ୍କିତ ସ୍ଥାନରେ ତାରତମ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି ।[25] ପାଲ୍ପା ଚିତ୍ରର ସହ-ଆବିଷ୍କାରକ ପେରୁର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ ଲୁଇ ହାଇମେ କାଷ୍ଟିଲୋ ବଟର୍ସ କୁହନ୍ତି ଯେ ଅଧିକାଂଶ ପାଲ୍ପା ଚିତ୍ରରେ ସୈନ୍ୟ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।
ନୃଜାତି ବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ନାଜ୍କା ରେଖାମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଏହା ଅଙ୍କନ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଆସିଛନ୍ତି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମତ ଅନୁସାରେ ଆକାଶରେ ରହୁଥିବା ଦେବାଦେବୀମାନେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ନାଜ୍କା ଲୋକେ ଏପରି ବିରାଟକାୟ ଚିତ୍ର ଓ ରେଖାମାନ ଅଙ୍କିତ କରିଥିଲେ ।
ଏହି ରେଖାଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ମହାକାଶବିଜ୍ଞାନ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବିଜ୍ଞାନ ସହିତ ରହିଛି ବୋଲି ପଲ୍ କୋସୋକ୍ ଓ ମାରିଆ ରାଇଶ୍ ମତ ରଖିଥିଲେ । ସଂକ୍ରାନ୍ତି ସମୟରେ ମହାଜାଗତିକ ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଦିଗବଳୟର କେଉଁ ଦିଗରୁ ଉଦୟ ଅସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି – ତାହା ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ସଂସ୍କୃତିରେ (ଯଥା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କାହୋକିଆସ୍ଥ ମିଶିସିପି ସଂସ୍କୃତି, ଇଂଲଣ୍ଡର ଷ୍ଟୋନ୍ ହେଞ୍ଜ୍ ଓ ଏପରି ଅନେକ) ଜ୍ୟୋତିଷ ଓ ମହାକାଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଆଧାର କରି ଅନେକ କଳାକୃତି ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ନାଜ୍କା ରେଖା ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ବୋଲି ଏହି ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ଦୁଇ ବିଜ୍ଞାନୀ ଜେରାଲ୍ଡ୍ ହକିନ୍ସ ଓ ଆନ୍ଥୋନି ଆଭେନି ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ନିଜ ମତ ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନ ସହିତ ନାଜ୍କା ରେଖାର ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ ।[26]
ମାରିଆ ରାଇଶ୍ଙ୍କର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଥିଲା ଯେ ନାଜ୍କାର କିଛି ବା ସମସ୍ତ ରେଖା କୌଣସି ନା କୌଣସି ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜର ପ୍ରତୀକ । ୧୯୯୮ ମସିହା ବେଳକୁ ରାଇଶ୍ଙ୍କ ଅନୁପନ୍ଥୀ ଓ ଚିକାଗୋର ଆଡ୍ଲର୍ ପ୍ଲାନେଟାରିୟମ୍ର ବରିଷ୍ଠ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନୀ ଫିଲିସ୍ ପିଟ୍ଲୁଗା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ସବୁ ଚିତ୍ର ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କ ଏକ କଳାତ୍ମକ ପ୍ରତିଫଳନ ମାତ୍ର । ଦ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସେ ଏହି ଚିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ ନୁହେଁ ବରଂ ଆକାଶଗଙ୍ଗାର ଆଲୋକିତ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ତମସାଚ୍ଛନ୍ନ ଅଂଶର ପରିପ୍ରକାଶ ବୋଲି କହିଥିଲେ ।[27] ଫିଲିସ୍ ପିଟ୍ଲୁଗା କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସହାୟତାରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସଂରଚନା ଓ ନାଜ୍କା ରେଖାର ତୁଳନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ବୁଢ଼ିଆଣୀ ଚିତ୍ରଟି ମୃଗ (ବା କାଳପୁରୁଷ) ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜର (Orion constellation) ଏକ ବକ୍ର ପ୍ରତିଫଳନ ପରି । ସେ ଆହୁରି କହିଥିଲେ ଯେ ବୁଢ଼ିଆଣୀ ଚିତ୍ରର ୩ଟି ରେଖା ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜର ତିନୋଟି ନକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ କୋଣ ଅନୁସାରେ ଅଙ୍କିତ । ଆନ୍ଥୋନି ଆଭେନି କିନ୍ତୁ ଏହି ମତର ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ୧୨ଟି ରେଖାର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନଥିବାରୁ ଆନ୍ଥୋନି ଏହି ମତବାଦକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ ।
ଆନ୍ଥୋନିଙ୍କ ଅନୁସାରେ : ମୁଁ ତାଙ୍କ (ଫିଲିସ୍ଙ୍କ ପିଟ୍ଲୁଗାଙ୍କ) ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସପକ୍ଷରେ କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ପାଇଲିନାହିଁ । ଚୟନ କରାଯାଇଥିବା ରେଖାମାନଙ୍କ ଆଧାର, କ୍ଲାର୍କସନ୍ ଓ ସିଲ୍ଭର୍ମ୍ୟାନ୍ ପାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଭୃତିକୁ ସେ ଉପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳର ସଂସ୍କୃତି ବା ଅର୍ଟୋନ୍ଙ୍କ ଉଚ୍ଚଭୂମିସ୍ଥ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ ପରିପ୍ରକାଶ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁନାହିଁ । ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସେ ଚାହୁଁଥିବା ପାମ୍ପା ତାଙ୍କୁ ମିଳିଲା ନା ନାହିଁ ବୋଲି ଜାକେଟା ହକ୍ସଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଯଥାର୍ଥ ।[28]
୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଆଲବର୍ଟୋ ରସେଲ୍ କ୍ୟାଷ୍ଟ୍ରୋ ଏହି ଚିତ୍ରମାନଙ୍କର ବହୁମୁଖୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଥିବା ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ । ସେ ଏହି ରେଖା ଓ ଚିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତିନୋଟି ବର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ବର୍ଗର ରେଖାମାନ ଜଳସେଚନ ଓ ଭୂମି ଆବଣ୍ଟନ ପାଇଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଗର ରେଖାଗୁଡ଼ିକ ଆଖପାଖର ମୁଣ୍ଡିଆ ଓ ପଥର ସ୍ତୁପର ଅକ୍ଷ ରୂପେ ଏବଂ ତୃତୀୟ ବର୍ଗର ରେଖାଚିତ୍ର ମହାକାଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଥିଲେ ।[29]
୧୯୮୫ ମସିହାରେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ ଜନ୍ ରାଇନ୍ହାର୍ଡ୍ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ, ନୃଜାତି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ ଦେଇ ନାଜ୍କା ଧର୍ମ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପାହାଡ଼, ଜଳାଶୟ ପ୍ରଭୃତିର ଗୁରୁତ୍ୱ ଥିବା ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଅନୁସାରେ ନାଜ୍କା ରେଖାସମୂହର ଜଳର ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ପ୍ରାର୍ଥନାଦ୍ୱାରା ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନର ବୃଦ୍ଧି କାମନା କରିବା ପ୍ରଭୃତି ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଥିଲା । ତାଙ୍କ ଅନୁମାନରେ ଏହି ସବୁ ରେଖା ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ଆସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ପବିତ୍ର ରାସ୍ତା ଥିଲା ଓ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦେବାଦେବୀଙ୍କୁ ତୁଷ୍ଟ କରିବାର ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ଚିତ୍ରର ଅର୍ଥ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅଜଣା ।
ମିଶର ଓ ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ସ୍ୱିସ୍ କଳାକୃତି ଐତିହାସିକ ଅନ୍ରି ଷ୍ଟିର୍ଲିନ୍ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଏକ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତମାନଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ପାରାକାସ୍ ସଂସ୍କୃତିର ମୃତ ଶରୀର (ମମ୍ମି) ଦେହରେ ଗୁଡ଼ା ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଚୀନ କନାର ନାଜ୍କା ରେଖା ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ରହିଥିବା ବିଷୟ ସେ ନିଜ ପୁସ୍ତକରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ।[30] ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକେ ଏହି ସବୁ ଦୀର୍ଘ ରେଖା ଓ ଜ୍ୟାମିତିକ ଚିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଲମ୍ବା ସୂତା ଓ କପଡ଼ା ତିଆରି କରୁଥିଲେ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି । ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସବୁ ଗବେଷକଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରି ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ କପଡ଼ା ଓ ନାଜ୍କା ରେଖାରେ ରହିଥିବା ବହୁ ସମାନତା ବିଷୟରେ ଜଣା ପଡ଼ିଛି । ପାରାକାସ୍ ଓ ନାଜ୍କାର ଏକା ପ୍ରକାରର ସଂସ୍କୃତି ଯୋଗୁଁ ଏହି ସବୁ ସମାନତା ରହିପାରେ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ।
ମାର୍କସ୍ ରାଇଣ୍ଡେଲ୍ ଓ ଜନି କ୍ୱାଡ୍ରାଡ଼ୋ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ନାଜ୍କା ଚିତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଥମେ ସୁଚିନ୍ତିତ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ୧୯୯୬ରୁ ସେମାନେ ୬୫୦ରୁ ଅଧିକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ କରି ତଥ୍ୟକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ନାଜ୍କା ରେଖା ଓ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ମାଟିପାତ୍ରର ଚିତ୍ରକୁ ସେମାନେ ତୁଳନା କରିଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସେମାନେ ଏହି ସବୁ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୬୦୦-୨୦୦ କାଳର ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରିଥିଲେ ।[31]
ଭୂପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଓ ଭୂବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଜନ୍ସନ୍ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ କିଛି ନାଜ୍କା ରେଖାଚିତ୍ର ସବୁ ଜଳବାହକ ନାଳ ପରି କ୍ଷୁଦ୍ର କୁଣ୍ଡମାନଙ୍କରେ ଜଳ ଗଚ୍ଛିତ ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହେଉଥିଲା ।[32]
ନିକୋଲା ମାସିନି ଓ ଜିସେପୋ ଓରେଫିକି ନାଜ୍କାରୁ ଦଶ କିଲୋମିଟର ଦକ୍ଷିଣକୁ ଥିବା ପାମ୍ପା ଡି ଆଟାର୍କୋଠାରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ ନାଜ୍କା ଚିତ୍ର ଓ ନିକଟରେ ଥିବା କାହ୍ୱାଚି ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଧାର୍ମିକ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଥିଲା ।[33] ରିମୋଟ୍ ସେନ୍ସିଂ ପଦ୍ଧତିର ବିନିଯୋଗ କରି ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାର ଓ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟର ୫ଗୋଟି ଚିତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।[34] ସେଥିରୁ ଗୋଟିଏ ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବ ବା ପର୍ବରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଦିଗ ଓ ବେଳା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ବୋଲି ସେମାନେ ମତ ଦେଇଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରି ଏହି ଦୁଇ ଇଟାଲୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ନାଜ୍କା ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଧର୍ମ, କୃଷି, ସାମାଜିକ ସମାରୋହ, ତୀର୍ଥ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଶ୍ୱାସ ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।[35]
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମତବାଦ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଏହି ଯେ ଜଳସେଚନ ବା ଧାର୍ମିକ ସମାରୋହରେ ଜଳ ଅଣାଯିବା ପାଇଁ ନାଜ୍କା ରେଖାମାନ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିଲେ । ବୁଢ଼ିଆଣୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛଲତା ଚିତ୍ର ଉର୍ବରତା ବା ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତାର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ଏହି ରେଖାଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ୟୋତିଷ ପଞ୍ଜିକାର ଚିହ୍ନ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।[36]
ଜିମ୍ ୱୁଡ୍ମାନ୍ଙ୍କ[37] ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଅନୁସାରେ ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ନିରୀକ୍ଷଣ ବିନା ନାଜ୍କା ରେଖା ଆଙ୍କିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ନାଜ୍କା କାଳରେ ଉପଲବ୍ଧ ପଦାର୍ଥ ଓ ଜ୍ଞାନ ବଳରେ କେବଳ ଉତ୍ତପ୍ତ ବାୟୁଭରା ବେଲୁନ୍ ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିଥିବ । ଏହାକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଏକ ଉଡ଼ନ୍ତା ବେଲୁନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଉଡ଼ିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଜିମ୍ଙ୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ପ୍ରମାଣ ଅଭାବରୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି ଆସିଛନ୍ତି ।[19][38]
ସ୍ୱିସ୍ ଲେଖକ ଏରିକ୍ ଭୋନ୍ ଡେନିକେନ୍ ନିଜ ପୁସ୍ତକ ଚ୍ୟାରିଅଟ୍ସ୍ ଅଫ୍ ଦ ଗଡ୍ସ୍ (ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ବିମାନ ବା ରଥ) ପୁସ୍ତକରେ ନାଜ୍କା ରେଖା ସମୂହର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଏରିକ୍ଙ୍କ ପୁସ୍ତକର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଏହି ଯେ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହ ବା ଛାୟାପଥରୁ ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଥିବେ ଓ ଆଜି ପୃଥିବୀରେ ଜୀବିତ ଅନେକ ସଂରଚନା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ବା ସେମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ । ସେ ନାଜ୍କା ରେଖାକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହର ମହାକାଶଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ (Aliens) ଅବତରଣ ସକାଶେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବାର ଅନୁମାନ କରିଛନ୍ତି । ନାଜ୍କାର ଦୀର୍ଘ ସରଳ ରେଖାଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର ବିମାନ ବନ୍ଦର ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ।[39]
ପ୍ରଦୂଷଣ, ଅବକ୍ଷୟ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଉଚ୍ଛେଦ ଯୋଗୁଁ ନାଜ୍କା ରେଖାମାନଙ୍କୁ ରହିଥିବା ବିପଦରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଛି ।
ନାଜ୍କା ରେଖା ଭୂପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ଅଙ୍କିତ, ଏମାନଙ୍କ ଗଭୀରତା ୧୦-୩୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଏବଂ ଏମାନେ ଧୋଇ ହୋଇ କ୍ଷୟ ଯିବା ସମ୍ଭବପର... ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଜ୍କାରେ କମ୍ ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୋଇଆସିଛି । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ଯଦି ଏଠାରେ ପ୍ରଚୁର ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୁଏ, ତେବେ ରେଖାଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ ।
— ଭିକ୍ଟୋରିଆ ନିକିତ୍ଜକି (ମାରିଆ ରାଇଶେ କେନ୍ଦ୍ର)[40]
୨୦୦୭ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ନାଜ୍କାରେ ହୋଇଥିବା ବର୍ଷା ଓ କାଦୁଅ ସ୍ରୋତ ପରେ ପେରୁର ଜାତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱବିତ ମାରିଓ ଓଲେଚେଆ ଆକିହେଙ୍କ ସହ ଏକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଦଳ ଏଠାରେ ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପରେ କହିଥିଲେ, "କାଦୁଅ ସ୍ଖଳନ ଓ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ନାଜ୍କା ରେଖା ବିଶେଷ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ନିକଟରେ ଥିବା ପାନ୍-ଆମେରିକାନ୍ ରାଜପଥର ଦକ୍ଷିଣାଂଶ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି । ତେଣୁ ରାଜପଥ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ଏକ ଚେତାବନୀ ଯେ ଏପରି ନାଜ୍କା ନିକଟରେ ଘଟିଲେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରେଖାଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ ।"[41]
୨୦୧୨ ମସିହାରେ କିଛି ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀ ଏହି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ନାଜ୍କା କାଳର ଏକ କବରଖାନା ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ ଓ ନିଜ ଘୁଷୁରୀଙ୍କୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବୁଲିବା ପାଇଁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ । ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଏକ ଚୂନପଥର ଖୋଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଯନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ନାଜ୍କା ରେଖାର କିଛି ଅଂଶ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।[42]
୨୦୧୪ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ ନାମକ ଏକ ସଂସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ନାଜ୍କା ରେଖା ଉପରେ ବ୍ୟାନର ଲଗାଇ ଏକ ଜଣାଶୁଣା ଚିତ୍ରକୁ ବିକୃତ ବା ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ହମିଂବର୍ଡ୍ ଚିତ୍ରର ନିକଟରେ ବାଲି ଉପରେ ପଥର ଇତ୍ୟାଦି ପୋତିବାଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ର ନିକଟସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ନିକଟକୁ ଯିବା ନିଷିଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି ।[43][44] ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଯେପରି ନଷ୍ଟ ନ ହେଉ ସେଥିପାଇଁ ରେଖାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯୋତା ପିନ୍ଧି ଯିବାକୁ ହୋଇଥାଏ । ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସାବଧାନତା ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିବା ବିଷୟ ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ ସଂସ୍ଥା ଦାବୀ କରିଥିଲା ।[45] କିନ୍ତୁ ଭିଡ଼ିଓ ଏବଂ ଫଟୋଚିତ୍ରରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯୋତା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସାଧାରଣ ଯୋତା ପିନ୍ଧି ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ।[46][47] ଏହା ପରେ ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ ପେରୁର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲା ।[48] ପେରୁର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଉପମନ୍ତ୍ରୀ ଲୁଇ ହାଇମେ କ୍ୟାଷ୍ଟିଲୋ ଏହି କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନାକୁ କଟାକ୍ଷ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଦୋଷ ମାନିନଥିଲା କିମ୍ବା ଦୁର୍ବୃତ୍ତମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିନଥିଲା ।[49] ସଂସ୍କୃତି ମନ୍ତ୍ରୀ ଡାଏନା ଆଲ୍ଭାରେଜ୍ କାଲ୍ଡେରନ୍ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରମାଣ ଏକତ୍ର କରି ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ ସଂସ୍ଥା ବିରୁଦ୍ଧରେ ମକଦ୍ଦମା ରୁଜୁ କରାଯିବ । ଏକ ପ୍ରେସ୍ ବିଜ୍ଞପ୍ତିରେ ସେ କହିଥିଲେ, "ନାଜ୍କାରେ ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ଅପୂରଣୀୟ ଏବଂ ଏହି ଭୁଲ ପାଇଁ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା ଯଥେଷ୍ଟ ନାହିଁ ।"[43] ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ ସଂସ୍ଥା ପରେ ଚାରି ଜଣ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଘଟଣାରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିଲେ ।[50] ୱୁଲ୍ଫ୍ଗ୍ୟାଂଗ୍ ସାଦିକ୍ ନାମକ ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଜରିମାନା ଓ କାରାଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଇଥିଲା ।[51]
ଗ୍ରୀନ୍ପିସ୍ ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ୨୦୧୨ ଓ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱ ଐତିହ୍ୟ ପରିସର ବାହାରେ ରହିଥିବା ନାଜ୍କା ରେଖା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା ।[52] ରାଲି ଗାଡ଼ିଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା ଏହି କ୍ଷତି ଉପଗ୍ରହ ଚିତ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ବାରି ହୋଇଯାଏ ।[53] ୨୦୧୮ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ନାଜ୍କା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜଣେ ଟ୍ରକ୍ ଚାଳକ ଗାଡ଼ି ପୁରାଇ ଦେବାରୁ ୪୭ମି ×୧୦୭ମି ଅଞ୍ଚଳରେ ଚକର ଦାଗ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା । ପ୍ରଥମେ ଚାଳକକୁ ଗିରଫ କରାଗଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରମାଣ ଅଭାବରେ ଚାଳକଜଣକୁ ଦୋଷମୁକ୍ତ ବିଚାର କରି ଛାଡ଼ିଦିଆ ଯାଇଥିଲା ।[54]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.