From Wikipedia, the free encyclopedia
Belgica, oficialament lo Reialme de Belgica (var. Reiaume de Belgica) (en neerlandés Koninkrijk België; en francés Royaume de Belgique; en alemand Königreich Belgien)[2] es un estat sobeiran del nòrd-oèst d'Euròpa que confronta los Païses Basses al nòrd, Alemanha a l'èst, Luxemborg al sud e França al sud. Es bordat per la Mar del Nòrd a l'oèst.
Belgica | |
Koninkrijk België (nl) Royaume de Belgique (fr) | |
Imne:
La Brabançonne | |
Devisa: “Einigkeit macht stark” “L'union fait la force” “Eendracht maakt macht” (en alemand, francés e neerlandés: « L'union fa la fòrça ») | |
![]() | |
Administracion | |
---|---|
Capitala | Brussèlas |
Forma de l'Estat | Monarquia constitucionala parlamentària |
Rei Primièr ministre | Felip de Belgica Alexander De Croo |
Lengas oficialas | neerlandés francés alemand |
Membre de | ONU : 27 de decembre de 1945[1] OTAN : 4 d'abril de 1949 |
Geografia | |
Vila principala | Brussèlas |
Superfícia | Classat 140en |
• Totala | 30 688 km² |
• Aiga (%) | 6,2 % |
Punt culminant | signal de Botrange (ca) ![]() ![]() |
Demografia | |
Populacion | Classat 74en |
• Totala | 11 584 008 ab. (2022) |
• Densitat | 374 ab./km² |
Gentilici | bèlga (masculin e feminin) |
Istòria | |
Independéncia | dels Païses Basses |
Revolucion Bèlga | en 1830 |
Economia | |
Moneda | Èuro EUR |
Autras informacions | |
Indicatiu telefonic | 32 |
ISO 3166 | BE |
Fus orari | +1 (estiu +2) |
Domeni internet | .be |
Sa capitala es Brussèlas e lo gentilici es bèlga.
Fins au sègle XVI, lo territòri bèlga faguèt partida deis espacis gallic e flamand. Pasmens, ne foguèt separat a l'eissida de la Guèrra d'Uechanta Ans (1568-1648) que s'acabèt ambé l'independéncia dei Províncias Unidas.
Après la scission dei País Bas, Espanha gardèt lo contraròtle dau Sud onte menèt vigorosament la Contra-Reforma. Aquò entraïnèt l'abjuracion ò l'emigracion dei darriers protestants. Puei, Madrid deguèt far fàcia ais ambicions francesas. De 1648 a 1697, de guèrras quasi incessantas s'acabèron per la pèrda d'Artés, de l'oèst e dau sud de Flandra, de Cambrésis, de Valencianas e dau sud de Luxemborg.
Ocupats per França en 1701-1706 e per leis Angloolandés en 1706-1713, lei País Bas Espanhòus foguèron atribuits ais Austrians en 1714. La prosperitat de la region foguèt restablida après 1748 e la conclusion de la patz definitiva entre Borbons e Habsborgs. Lo regime austrian centralizèt l'administracion mai respectèt lei privilègis tradicionaus de cada província. A la fin dau sègle XVIII, Jousè II (1780-1790) menèt una importanta politica de modernizacion (edicte de tolerància en favor dei protestants, reorganizacion judiciària e administrativa...). Pasmens, se turtèt ai captaus locaus (clergat, noblesa, magistrats...) que se revoutèron en aost de 1789. Àustria deguèt esperar fins a la fin de 1790 per restablir l'òrdre.
Belgica es una monarquia federala constitucionala e parlamentària, qu'après la Segonda Guèrra Mondiala evolucionèt d'un estat unitari a una federacion. Lo Parlament bicameral es format d'un Senat e d'una Cambra de Representants. La primièra es una barreja de politics màgers elegits dirèctament e de representants de las comunautats e de las regions; del temps que la darrièra representa totes los bèlgas qu'an almens dètz-e-uèch ans en un sistèma de representacion proporcionala.
Belgica es un dels paucs païses onte votar es obligatòri, e per aiçò a un dels taus pus nauts de participacion electorala del mond[3].
Lo nombre de ministres francofòns e neerlandofòns es lo meteis, coma es prescrit dins la constitucion[4]. Lo Rei o la Reina de los Bèlgas[5] ─ actualament Felip ─ es lo cap d'Estat, mai se an prerrogativas limitadas. Lo poder veritable es fisat al primièr ministre e als diferents govèrns que govèrnan lo país. Lo primièr ministre actual es Alexander De Croo.
Lo sistèma judiciari es basat sus lo drech civil e proven del Còdi napoleonenc.
Las tres regions o entitats federalas bèlgas son:
Belgica ten de frontièras terrèstras amb França (620 km), Alemanha (167 km), Luxemborg (148 km) e los Païses Basses (450 km). Sa superfícia totala, en i incluent las massas d'aiga, es de 33.990 km², mentre que la superfícia terrèstra es de 30.528 km² (fòra las plajas). Belgica ten tres regions geograficas principalas:[6]
Idrograficament, i a tres sectors:
A mai, Belgica es traversada per maitas rius e canals navegables.
Lo clima del territòri es oceanic o maritim temperat, amb fòrça precipitacions dins totes las estacions. La temperatura metana atenh lo nivèl minimal en genièr (3°C) e lo nivèl maximal en julhet (18°C). La precipitacion mejana per mes varia entre 52 mm entre febrièr e abril e 78 mm en julhet[7].
De veire: Economia de Belgica.
Las lengas oficialas de Belgica son lo neerlandés (55%), lo francés (45%) e l'alemand (1%)[8].
La Region de Brussèlas Capitala es bilingüa francés-neerlandés.