Loading AI tools
dorp in de Limburgse gemeente Gulpen-Wittem, Nederland Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Wijlre (spreek uit: wiel-ree/wielrə) (Limburgs: Wielder) is een kerkdorp in de gemeente Gulpen-Wittem, in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg. Het dorp ligt in het Zuid-Limburgse Heuvelland. Door het dorp stroomt het riviertje de Geul. De kern Wijlre telde in 2023 circa 2.420 inwoners; in de bijbehorende buurtschappen, gehuchten en het buitengebied woonden nog eens circa 600 mensen.
Dorp in Nederland ![]() | |||
---|---|---|---|
(Details) | |||
Situering | |||
Provincie | ![]() | ||
Gemeente | ![]() | ||
Coördinaten | 50° 50′ NB, 5° 54′ OL | ||
Algemeen | |||
Oppervlakte | 9,82[1] km² | ||
- land | 9,76[1] km² | ||
- water | 0,07[1] km² | ||
Inwoners (2023-01-01) |
2.420[1] (246 inw./km²) | ||
Woningvoorraad | 1.158 woningen[1] | ||
Overig | |||
Postcode | 6320-6321 | ||
Netnummer | 043 | ||
Woonplaatscode | 1236 | ||
Belangrijke verkeersaders | N595 | ||
Foto's | |||
![]() | |||
Wijlre gezien vanaf de Doodeman bij Stokhem | |||
|
De naam 'Wijlre' komt van het Oud-Germaanse woord 'wiler', dat net als het Duitse woord 'Weiler' gehucht of hofstede betekent.[2]
Wijlre ontstond in de middeleeuwen en werd voor het eerst schriftelijk vermeld in 1147, terwijl het in 1262 een zelfstandige parochie werd.
Ten westen van het dorp stond op het plateau Het Gericht, de galg van Wijlre.
Vanaf de 12e eeuw was Wijlre een zelfstandige heerlijkheid binnen het Heilige Roomse Rijk: de Heerlijkheid Wijlre. De Fransen maakten daar in 1795 een eind aan, waarna Wijlre eerst deel uitmaakte van de Franse Republiek en Keizerrijk; na 1814 van het Koninkrijk der Nederlanden.
Tot 1981 was Wijlre een zelfstandige gemeente. In 1982 werd de voormalige gemeente verdeeld over de nieuwe gemeenten Margraten en Gulpen, waar het dorp zelf bij laatstgenoemde werd gevoegd.
Reeds in de 14e eeuw waren er brouwerijen in Wijlre. Uit deze traditie is in 1871 de huidige Brand Bierbrouwerij voortgekomen.
Wijlre ligt in het Geuldal waardoor de meanderende Geul stroomt. De hoogte van het dorp bedraagt ongeveer 100 meter. Aan de westzijde van het dal liggen enkele hellingbossen op de rand van het Plateau van Margraten, hier vindt men onder meer de gele anemoon. Vanuit het dal snijden meerdere droogdalen in op het plateau, te weten de Gronselergrub, Abelschegrub en Beertsengrub. Aan de oostzijde ligt de Eyserberg op de zuidwestelijke rand van het Plateau van Ubachsberg met het Eyserbos. Aan de westzijde van dit plateau wordt deze bij Wijlre door twee droogdalen ingesneden, door het Droogdal van Colmont en de Elkenradergrub.
Station Wijlre is een halteplaats voor treinen van de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij. Het station ligt aan de spoorlijn Aken - Maastricht, waarvan een deel, tussen Schin op Geul en Vetschau, in gebruik is bij de ZLSM.
Van 28 juni 1922 tot 5 april 1938 had Wijlre bij hetzelfde station tevens een halte van de tramlijn Gulpen-Wijlre-Vaals, onderdeel van de tramlijn Maastricht - Vaals. Voor deze tramlijn werd er bij de buurtschap Cartils een talud aangebracht om de Geul en de Eyserbeek te overbruggen. Dit talud is zichtbaar in het landschap aanwezig.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.