Loading AI tools
kathedraal in Parijs, Frankrijk Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Notre-Dame van Parijs is een in vroeggotische stijl opgetrokken kathedraal op het Île de la Cité, in het centrum van Parijs.
Notre-Dame van Parijs | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
Westgevel bij nacht | ||||
Plaats | Parijs, Île de la Cité | |||
Denominatie | Rooms-katholiek | |||
Gewijd aan | Maria | |||
Coördinaten | 48° 51′ NB, 2° 21′ OL | |||
Gebouwd in | 1163-1345 | |||
Restauratie(s) | 1845-heden | |||
Monumentale status | Monument historique sinds 1862 Werelderfgoed sinds 1991[1] | |||
Architectuur | ||||
Stijlperiode | Vroeggotiek | |||
Afmeting | 130 m lang 69 m breed 35 m hoog (schip) | |||
Toren | 69 m hoog (westtorens) | |||
Detailkaart | ||||
Officiële website | ||||
|
De bouwheer was Mauritius van Sully, bisschop van Parijs. Hij had de steun van koning Lodewijk VII van Frankrijk en van het kapittel. Bisschop De Sully liet eerst de Sint-Stefanuskathedraal, gelegen vlak voor de latere Notre-Dame, tot de grond afbreken. Deze kathedraal was ontstaan in de 4e eeuw en in haar grootse dimensies uitgebouwd in de 6e[2][3] of 7e[4][5] eeuw, naargelang de bronnen. De eerste steen van de Notre-Dame werd in het voorjaar van 1163 (volgens het Memoriale Historiarum van kroniekschrijver Jean de Saint-Victor tussen 24 maart en 25 april) door paus Alexander III en Lodewijk VII van Frankrijk geplaatst.
Tegen 1177 was het koor voltooid en op 19 mei 1182 werd het nieuwe hoogaltaar ingewijd door kardinaal Henri de Château-Marçay, de pauselijke gezant in Parijs, en Maurice de Sully. Men bouwde destijds doorgaans eerst het koor, zodat de kerk al gebruikt kon worden terwijl er elders nog gebouwd moest worden. Na de dood van bisschop Maurice de Sully in 1196, werd onder zijn opvolger Eudes de Sully begonnen met de bouw van het transept en het schip. Halverwege de 13e eeuw waren ook de westtorens voltooid, waarna tot 1345 nog gewerkt werd aan het interieur en de straalkapellen.
In 1793, tijdens de Franse Revolutie, werd de kathedraal omgedoopt tot Tempel van de Rede. In deze periode werden talloze kunstwerken gestolen of vernield. De 28 beelden van de koningen van Juda op de westgevel werden onthoofd omdat men dacht dat het beelden van Franse koningen waren. Na de ondertekening van het Concordaat van 15 juli 1801 werd de Notre-Dame opnieuw gebruikt voor de Heilige Mis. Drie jaar later was de Notre-Dame de plek waar de kroning van Napoleon Bonaparte plaatsvond. De kerk werd op 27 februari 1805 als eerste in Frankrijk door paus Pius VII verheven tot basilica minor.
De kathedraal onderging vanaf 1845 een 23 jaar durende restauratie door Eugène Viollet-le-Duc, om de beschadigingen van de Franse Revolutie te herstellen. Viollet-le-Duc verving de deels vernielde koningsbeelden in het voorfront door zelfontworpen beelden. Hij plaatste in 1864 ook een nieuwe vieringtoren of flèche op het dak van de kathedraal. Sinds 1991 is er een nieuw restauratieproject.
Op 15 april 2019 brak er in de avond tijdens restauratiewerkzaamheden een hevige brand uit, die zich vanuit het middenschip snel verspreidde.[6] Het dak en de centrale torenspits (vieringtoren) stortten in. De rest van het gebouw, alsook een aantal belangrijke kunstschatten, konden nog worden gered.
De gewelven van middenschip en dwarsschip (transept) zijn zogenaamde ribgewelven in steen; stevige en dikkere ribben (d.w.z. bogen of halfbogen) die elkaar kruisen of raken met daartussen veel lichtere en dunnere segmenten. In het geval van de Notre Dame bestaat één travee uit zes segmenten. Elk travee wordt dus overdekt met een zesdelig ribgewelf.[7] De gewelven van de zijbeuken zijn kruisribgewleven, de ribben kruisen elkaar vrijwel loodrecht waardoor vier nagenoeg evenredige segmenten ontstaan. Boven de zesdelige ribgewleven bevond zich tot de noodlottige brand van 2019 een met lood beklede eikenhouten dakconstructie en een (negentiende eeuwse) vieringtoren. Het dak, de vieringtoren en bepaalde weggeslagen delen van de stenen gewelfconstructie zijn na de verwoestende brand van 2019 in vijf jaar tijd volledig en zeer gedetailleerd gereconstrueerd op basis van nauwkeurige 3D-scans die van het gebouw werden gemaakt in 2015. Van de originele dertiende eeuwse dakconstructie en negentiende eeuwse vieringtoren rest heden ten dage helaas niets meer.
De kathedraal is in vroeggotische stijl opgetrokken.
De westgevel van de Notre-Dame, die uitkijkt op het Parvis Notre-Dame - place Jean-Paul II, is rijkelijk versierd met beeldhouwwerk. De drie portalen – van links naar rechts het Mariaportaal, het Portaal van het Laatste Oordeel en het Annaportaal – worden omzoomd door beelden van Bijbelse figuren en bisschoppen. Boven de portalen bevindt zich de zogeheten koningsgalerie met beelden van de koningen van Juda als verbintenis tussen de Franse monarchie en de Kerk. Een dergelijke decoratie was nog niet eerder aangebracht op een kathedraal. Het concept van de koningsgalerie werd overgenomen bij de kathedraal van Reims en de Notre-Dame van Amiens. De koningsfiguren die tegenwoordig zichtbaar zijn stammen echter allemaal uit de 19e eeuw.
Boven de westgevel torenen de twee niet-afgebouwde torens met een hoogte van 69 meter uit. Ze kunnen beklommen worden en bieden een uitzicht over de stad.
De waterspuwers van de Notre-Dame stammen zowel uit de middeleeuwen als de negentiende eeuw. De als monsters vormgegeven spuwers zorgen ervoor dat het regenwater niet langs de gevel naar beneden stroomt.
Op de balustrade van de westgevel zitten de drôleries van de Galerie des chimères. Deze monsterlijke figuren werden door ambachtslieden aangebracht als vrolijke noot of dienden ter afschrikking van demonen. De originele figuren werden in de 18e eeuw verwijderd, omdat ze in de loop der eeuwen vervallen waren, waardoor er soms fragmenten naar beneden vielen. In de 19e eeuw bracht Viollet-le-Duc nieuwe figuren aan.
De kerk is naar alle waarschijnlijkheid de eerste kathedralen waarbij het proincipe van de luchtboog in de constructie werd toegepast, al is er feitelijk bezien sprake van een herintroductie. Het originele ontwerp bevatte het bouwkundige onderdeel van de luchtboog in elk geval niet. Toch werd op enig moment besloten om rond het koor en het middenschip luchtbogen toe te passen. Naar alle waarschijnlijkheid ligt hieraan enerzijds de christelijke symboliek[bron?] en anderzijds een constructieve noodzaak ten grondslag. Goddelijk licht werd in de meest letterlijke zin van het woord beschouwd als licht afkomstig uit de hemel. Deze zienswijze ontleende men aan de belangrijke twaalfde-eeuwse denker en religieus Abt Suger.[bron?] Grotere ramen gevat in dunnere muren en geplaatst tussen dragende steunberen moesten een overvloed aan goddelijk licht in het gebouw mogelijk gaan maken. Waarschijnlijk is hiertoe onder invloed van de kruistochten de noodzakelijke kennis van de meetkunde van de Arabieren overgenomen[bron?], zodat men beter kon berekenen hoe een gebouw zich zou gaan gedragen. Voorheen was de bouwwijze van een gebouw geheel bepaald door de ervaring van de bouwmeester, die ongeveer wist wat hij wel of niet kon bouwen. Toch ontstonden bij de bouw van de Notre Dame scheuren in de dunnere muren door de toenemende druk van het in aanbouw zijnde kruisribgewelf op de steunberen. Zonder extra versteviging zouden de steunberen met de tussenliggende dunnere muurvlakken steeds verder naar buiten gaan leunen en uiteindelijk niet overeind kunnen blijven staan. Als reactie begonnen de bouwmeesters rondom luchtbogen aan te brengen. Deze kennis was feitelijk dan ook niet nieuw maar werd bij de bouw van de Notre Dame in wezen hernieuwd toegepast.[bron?]
De Notre-Dame is 130 meter lang en heeft vijf schepen. De kruisribgewelven van het middenschip bereiken een hoogte van 35 meter. Het middenschip is met een breedte van twaalf meter bijna dubbel zo breed als de zijbeuken. De kathedraal biedt plaats aan maximaal negenduizend personen.
Het orgel van de kerk is gebouwd door Aristide Cavaillé-Coll. Het bestaat uit meer dan 7000 pijpen, verdeeld over 111 registers. Het heeft vijf klavieren van 56 toetsen en een pedaalklavier van 32 pedalen. Het orgel is in de jaren 90 van de 20e eeuw compleet gerenoveerd. Van de 750 kilometer bekabeling die er werd gebruikt voor de voorheen elektro-pneumatische registratietechniek, is niets meer over. Er loopt 500 meter aan LAN-bekabeling door het orgel om de pijpen uiteindelijk van lucht te kunnen voorzien, wat het orgel onderscheidt van andere "computergestuurde" orgels. Verder zijn in de 20e eeuw de horizontale pijpen (chamadewerk) toegevoegd. Dit gebeurde in de tijd van Pierre Cochereau (organist-titularis tot 1984). Dit zijn eigenlijk Spaanse trompetten die op veel Franse orgels terug te vinden zijn.
In 2012 werd een nieuwe klok genaamd Maria gegoten door Koninklijke Eijsbouts uit Asten.[8]
In de kathedraal worden drie relikwieën van Christus bewaard: de doornenkroon, een stuk uit het kruis en een van de nagels waarmee Christus gekruisigd zou zijn.
Staatsbegrafenissen (Funérailles nationales) van Fransen die vanuit de Notre-Dame zijn begraven (selectie):
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.