Klinkerharmonie
Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
De term klinkerharmonie of vocaalharmonie duidt strikt genomen het verschijnsel aan dat klinkers in een woord 'harmoniëren', dat wil zeggen bepaalde articulatiekenmerken gemeen hebben. Dat kunnen zowel kenmerken van de plaats als van de wijze van articulatie zijn.
De indeling van de klinkers in drie groepen in het Hongaarse klinkerharmonie | ||
lipronding, klinkerronding |
tongstand, articulatieplaats | |
achterklinker, velaar |
voorklinker, palataal | |
zonder ronding | «a», «á» | «e», «é», «i», «í» |
met ronding | «o», «ó», «u», «ú» | «ö», «ő», «ü», «ű» |
Vaak voorkomende vormen van klinkerharmonie zijn:
In engere zin wordt de term klinkerharmonie met name gebruikt voor het beschrijven van bepaalde morfonologische gevallen waarin een stamwoord affixen (voor- en achtervoegsels) selecteert waarin de klinkers met die van het stamwoord harmoniëren. Dat laat zich goed illustreren aan het voorbeeld van de Turkse talen, die een rijk systeem van klinkerharmonie kennen. Zo krijgen in het Turks zelfstandige naamwoorden met in de laatste lettergreep een voorklinker de meervoudsuitgang -ler (met eveneens een voorklinker), die met een achterklinker de uitgang -lar (met eveneens een achterklinker).
Gelijkaardige mechanismen zijn aanwezig in de meeste Finoegrische talen, zoals in het Hongaars en het Fins (maar niet het Estisch) en in het Koreaans.[1]