Loading AI tools
herenhuis en rijksmonument, Burgemeester Cortenstraat 26 in Scharn (Maastricht), Nederland Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Goedje of Huis te Scharen is een monumentaal herenhuis in de Maastrichtse wijk Scharn, provincie Limburg. De naam Te Scharen is tevens van toepassing op het middeleeuwse kasteel dat schuin tegenover Het Goedje heeft gelegen.
Het Goedje/Te Scharen | ||||
---|---|---|---|---|
![]() | ||||
Locatie | ||||
Locatie | Scharn | |||
Adres | Burgemeester Cortenstraat 26![]() | |||
Coördinaten | 50° 51′ NB, 5° 44′ OL | |||
Status en tijdlijn | ||||
Oorspr. functie | kasteel | |||
Huidig gebruik | kantoor en woonhuis | |||
Start bouw | 12e eeuw/1788 | |||
Verbouwing | 1890 | |||
Erkenning | ||||
Monumentstatus | rijksmonument | |||
Monumentnummer | 28056 | |||
|
De oudste vermelding van een adellijk huis in Scharn dateert uit 1145, toen Adelbert van Scharn, samen met zijn echtgenote en zoon, een deel van zijn domein, waaronder een hoeve met kapel, schonk aan abt Erpo van de abdij Kloosterrade (Rolduc). Erpo greep de schenking aan om er een klooster van augustinessen te vestigen, de Priorij Scharn (1145-1246), waarvan Adelbert beschermheer (voogd) werd.[noot 1] Mogelijk was de hoeve met kapel de eerste woning van Adelbert geweest en bouwde hij (of zijn zoon Jan/Johan) later een nieuw huis, dat meer het uiterlijk van een burcht had.
De priorij en het kasteel lagen vlak bij elkaar, maar werden gescheiden door een territoriale grens: het klooster lag in het Land van Valkenburg (hoofdbank Meerssen); het kasteel lag in Heer, een van de banken van Sint-Servaas, eigendom van het Sint-Servaaskapittel.
Het kapittel van Sint-Servaas was van de 16e eeuw tot eind 18e eeuw eigenaar van het omgrachte terrein, waar tot uiterlijk 1640 het kasteel op heeft gestaan. Mogelijk is het kasteel tijdens het beleg van 1632 of dat van 1634 verwoest en daarna afgebroken. Misschien was het al eerder onbewoonbaar geworden. In 1593 huurde de rijproost van het kapittel, Olivier van Eynatten, het naastgelegen huis Het Goedje met omliggende landerijen.
Het landgoed kwam eind 17e eeuw in eigendom van de familie Kerens uit Maastricht. In 1726 beschikten zij over een eigen kapel in het huis. Door vererving kwam het huis in 1761 in bezit van burgemeester Willem Hubert Cruts. In 1788 kwam de familie Coenen de Villers in bezit van het huis en landgoed Het Goedje. Zij lieten het huidige herenhuis en boerderij bouwen.
In de Franse tijd werden kerkelijke goederen geconfisqueerd, en dat gebeurde ook met het omgrachte kasteelterrein tegenover Het Goedje, dat immers tot het bezit van het Sint-Servaaskapittel behoorde. Op de gedigitaliseerde kadasterkaart van 1842 is te zien dat het omgrachte terrein toen eigendom was van de grootgrondbezitter Leopold Joseph Duquesne, die tevens eigenaar was van het landgoed Wittevrouwenhof in Scharn. Het kasteelterrein wordt in het kadaster omschreven als "weiland"; de voormalige gracht als "moeras". Het Goedje blijkt in 1842 weer in het bezit te zijn van een lid van de familie Kerens, de landeigenaar en politicus jhr. François Kerens de Wylré. Interessant is het T-vormige bosperceel achter het huis, omschreven als "lustbos". Ten zuiden daarvan lagen een tuin en een boomgaard. De bijbehorende landerijen liepen door tot aan de huidige Vijverdalseweg. De nog bestaande hoeve Het Kerkske (de voormalige priorij van Scharn) en omliggende landerijen behoorden in 1842 tot het omvangrijke bezit van de weduwe Schoenmaekers-Nypels, tevens eigenares van de Withuishof in Scharn.[2]
Later in de 19e eeuw kreeg een lid van de familie Regout het landgoed in eigendom. Mogelijk betrof dit het gezin van Alfred Hubert Regout, oprichter-directeur van de vloertegelfabriek Alfred Regout & Co. (later Rema), en Angèle Marie Delphine Gustavine Stevens. Van hun vijf kinderen werden er twee in Scharn geboren (1890 en 1891).[3]
Tussen 1909 en 1921 werd het herenhuis gebruikt als klooster. Het werd bewoond door zusters clarissen die gevlucht waren uit Frankrijk en Spanje. Mogelijk waren dit dezelfde religieuzen ("Franse franciscanessen") die na 1885 het nabijgelegen landgoed Opveld in Heer bewoonden.[4] In elk geval begroeven de clarissen twee van hun overleden moeder-oversten op het kerkhof van Opveld. De clarissen noemden hun klooster Petit couvent de Sainte Claire du Sacré-Coeur (kloostertje van de Heilige Clara van het Heilig Hart). In 1921 keerden de zusters naar Frankrijk terug.[5]
Na het vertrek van de zusters in 1921 vestigde de jonge arts Joseph E.M. Willems (1896-1937) zich in het pand en begon er de eerste huisartsenpraktijk in de gemeente Heer. Na zijn dood bleef het huis in bezit van de familie Willems.[6]
Sinds 2003 is in het huis het generalaat van de Congregatie van de Broeders van de Onbevlekte Ontvangenis gevestigd.[5]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.