Charivari (volksgericht)
volksgericht / Uit Wikipedia, de vrije encyclopedia
Een charivari was een ritueel in de vorm van een volksgericht, waarbij een individu of een stel dat de sociale gedragsnormen had overtreden werd bespot en bestraft. De precieze invulling kon per geval verschillen, maar vaak werd een optocht gehouden met ketelmuziek, spottende toneelstukjes, spottende liederen en gejoel van omstanders. De ketelmuziek werd gemaakt met muziekinstrumenten, maar ook met allerlei spullen uit de huishouding, de werkplaats of de landbouw zoals ketels en zeisen. Men speelde waarschijnlijk bewust zo vals mogelijk. Het kan gezien worden als naming and shaming avant la lettre.
Dit soort rituelen kwam vanaf de veertiende tot in de twintigste eeuw voor in veel landen van Europa, waaronder Frankrijk, Duitsland, Engeland,[1] Spanje, Italië, België en Nederland. De onderstaande voorbeelden hebben voornamelijk betrekking op de situatie in Frankrijk. Daar vonden charivari's in het algemeen plaats in steden en dan vooral in het milieu van ambachtslieden, winkeliers en kleine klerken, hoewel ze ook in de dorpen op het platteland voorkwamen. Sommige charivari's waren weinig meer dan een soort volksvermaak, een uitlaatklep om eens goed te lachen. Meestal ging het om een tamelijk milde bespotting en werd het slachtoffer daarna weer in de gemeenschap opgenomen. Soms ging men echter net zo lang door tot het slachtoffer zijn biezen pakte. Er werden weleens bezittingen vernield en mensen gemolesteerd en in een enkel geval vielen er zelfs doden.
Na 1750 begonnen in Frankrijk de slachtoffers van deze vorm van sociale controle zich te verzetten. Zij spanden steeds vaker rechtszaken aan tegen de aanstichters ervan. Rond 1810 waren charivari's in de meeste steden verleden tijd, maar op het platteland vonden ze nog tot in de twintigste eeuw plaats.