Calamites[1][2][3] (soms wel calamieten genoemd) zijn een geslacht van uitgestorven boomachtige planten, bekend uit het Carboon. Fossielen van Calamites zijn gevonden in Noord-Amerika, Europa, Siberië en Oost-Azië.
Calamites Fossiel voorkomen: Carboon en Onder-Perm | ||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Fossielen van de bast van Calamites | ||||||||||||||||
Taxonomische indeling | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
Geslacht | ||||||||||||||||
Calamites † Brongn. (1828) | ||||||||||||||||
Afbeeldingen op ![]() | ||||||||||||||||
Calamites op ![]() | ||||||||||||||||
|
In tegenstelling tot de huidige kruidachtige verwanten de paardenstaarten, waren de Calamites middelgrote bomen met een hoogte van twintig tot dertig meter. Deze planten groeiden tijdens het Carboon, met een hoogtepunt in het Westfalien B in mangrovegebieden op voornamelijk drooggevallen 'eilandjes'. Ze stierven uit tijdens het Perm. Uit hun plantenresten zijn de tegenwoordige steenkoollagen gevormd. Ze waren gewone, maar geen dominante inwoners van de steenkoolmoerassen van het Carboon en in de bossen van de Perm periode. Samen met andere uitgestorven paardenstaartverwanten behoren ze tot de familie Calamitaceae.
Anatomie
De Calamitische stammen toonden een karakteristiek uiterlijk met bamboe-achtige segmentatie en verticale ribben. Takken en bladeren, evenals sporenkegels zaten in kransen. De maximaal vijfentwintig bladeren per krans waren naaldvormig. De stammen vertoonden secundaire groei in dikte, dus ze waren gemaakt van hout. Het cambium vormde alleen secundair xyleem en geen floëem ('unifacial' cambium). De stengels van de hedendaagse paardenstaart zijn meestal hol of bevatten langwerpige luchtzakken. De stammen van de Calamites waren ook hol en vormden houten buizen. Door het breken van de stammen konden sedimenten de binnenkant binnendringen, waardoor fossiele 'afgietsels' van de binnenkant ontstonden.
Voortplanting
Calamites vermenigvuldigden zich door middel van sporen, waarbij de sporofyllen (sporangiadragers) werden gecombineerd in kegels. Bovendien is het bekend dat ze grote ondergrondse wortelstokken hadden, waardoor een boom kon worden gekloond. Het zijn de enige bekende vegetatief vermeerderende bomen van die tijd. Net als de bomen van vandaag (bijv. wilgen en elzen) met de vorming van wortelkweek, voldeden ze aldus aan de onstabiele bodemgesteldheid op rivieroevers en in alluviale landen. Meestal zien de Calamitische wortelstokken eruit als liggende stammen, maar de knopen komen steeds dichter bij elkaar naarmate ze dichter bij de top van de scheut komen.
Verschillende vormen
Verschillende vormen van Calamites, bekend als soorten, zijn bekend. Een van deze vormen, Calamites suckowi, wordt gekenmerkt door opvallende, gezwollen rompknopen en relatief grote afstanden tussen de longitudinale ribben. Calamites cisti daarentegen vertoont veel slankere knopen en smallere ribben. Bovendien zijn de internodiën in C. suckowi meestal veel langer dan breed, terwijl die van C. cisti maximaal even lang zijn.
Uitsterven en verwantschap
Het geslacht Calamites en met hen de familie Calamitaceae stierf uit in het Onder-Perm, in een tijd waarin hun zusterfamilie, de paardenstaartfamilie (Equisetaceae), die de enige vertegenwoordigers van de sectie van de Equisetophyta bevat die nog in leven is.
Soorten
- C. approximatus (Sternberg, 1823)
- C. carinatus (Sternberg, 1824)
- C. cistii (Brongniart, 1828)
- C. cruciatus (Sternberg, 1825)
- C. goeppertii (Ettingshausen, 1854)
- C. multiramis (Weiss, 1884)
- C. ramosus (Artis, 1825)
- C. sachsei (Stur, 1887)
- C. schulzii (Stur, 1887)
- C. suckowii (Brongniart, 1828)
- C. undulatus (Sternberg, 1825)
Zie ook
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.