Loading AI tools
plaats in de Vlaams-Brabantse gemeente Glabbeek, België Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Bunsbeek is een deelgemeente en dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. De deelgemeente behoort tot de gemeente Glabbeek. Bunsbeek was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977. Het dorp is de hoofdplaats en tevens grootste plaats van de deelgemeente.
Deelgemeente in België ![]() | |||
---|---|---|---|
Situering | |||
Gewest | ![]() | ||
Provincie | ![]() | ||
Gemeente | ![]() | ||
Fusie | 1977 | ||
Coördinaten | 50° 51′ NB, 4° 57′ OL | ||
Algemeen | |||
Oppervlakte | 10,04 km² | ||
Inwoners (1/1/2020) |
1.789 (178 inw./km²) | ||
Hoogte | 53 m | ||
Overig | |||
Postcode | 3380 | ||
Netnummer | 016 | ||
NIS-code | 24137(C) | ||
Detailkaart | |||
Foto's | |||
![]() | |||
Bunsbeek in 2010, gezien vanuit het noorden | |||
|
De huidige naam Bunsbeek is voorafgegaan door onder andere Bunsbecce uit 1125, Bunesbeck uit 1178 en Bunesbecke uit 1198. De naam is een samentrekking van het woord Buns of Bunes en het woord beek. De oorsprong van Buns is onzeker, verklaringen zijn onder andere de beek van Buna of van Buno.
Het grondgebied van Bunsbeek maakte vroeger deel uit van het graafschap Brunengeruz maar werd in 1014 aan het bezit van de graven van Leuven toegevoegd. Bunsbeek was toen veel groter dan vandaag want ook Sint-Margriete-Houtem en Sint-Martens-Vissenaken maakten er deel van uit.
De oudste kernen van het historische Bunsbeek zijn Sint-Martens-Vissenaken en het gehucht Pepinusfort. De naam ‘Vissenaken’ komt mogelijk van Fassiniacas, dit is de Germaanse persoonsnaam Fasso + het achtervoegsel iniacas. Voor streekhistoricus P.V. Bets stond het vast dat Vissenaken in de zevende eeuw al een parochie was omdat de heilige Hymelinus er in de pastorij stierf in 631.
Pepinusfort is een verbastering van ‘Pepinusvoort’ of in het Latijn ‘Pepini vadum’, wat betekent: ‘doortocht van Pepinus over een beek’. Een bevestiging vindt men bij Gillis van Orval, die in de dertiende eeuw de grenspalen van het graafschap Brunengeruz als volgt beschreef: ‘Dit graafschap gaat van Pepinusvaart tot aan de brug van Grimde’.
De oudste oorkonde waarin de naam Bunsbeek (Buusbeek, Boensbeek) voorkomt dateert van 1178. In 1440 waren de rechten van de heerlijkheid Bunsbeek verdeeld over vier personen die samen de Bunsbeekse schepenen benoemden: Hendrik van Oyenbrugge heer van Bunsbeek , Wouter Pypenpoy heer van Oplinter, Vrancken Oliviers heer van Sint-Martens-Vissenaken en de abt van Heylissem.
Dankzij Ridder Jan, baron van Hauthem, ontsnapte Bunsbeek in 1489 aan de Keizerlijke troepen die Tienen en de meeste omliggende dorpen plunderden en verwoestten. Keizer Maximiliaan I had Hauthem pas twee jaar vroeger tot baronij verheven en de rechten persoonlijk aan Ridder Jan geschonken. De keizerlijke bevelhebbers mochten 's keizers geschenk niet vernietigen en spaarden daarom Sint-Margriete-Houtem en Bunsbeek. Helaas, in 1576 kregen de Bunsbeekse heerlijkheden het des te erger te verduren tijdens de bloedige veldslag te Sint-Martens-Vissenaken (14 september) tussen Spanjaarden en een leger van Staatse soldaten. Het dorp werd letterlijk van de kaart geveegd. Waarschijnlijk ging toen ook het kasteel van de heren van Bunsbeek tegen de vlakte (waar het stond is niet geweten). Alle inwoners moesten vluchten en pas in 1587 begonnen ze naar hun dorp terug te komen.
Gedurende de volgende 200 jaren bleven oorlogen en rampen elkaar opvolgen. In 1605 werden de Bunsbekenaren door soldaten uit hun huizen verdreven. In 1635 moest Bunsbeek baldadigheden van de Hollandse en Franse troepen ondergaan nadat die Tienen al hadden geplunderd en in de as gelegd. In 1658 trokken Duitse soldaten moordend door het dorp. In 1747 en 1748 werd Bunsbeek gebrandschat voor de oorlogen van de Franse koning Lodewijk XV.
En dan waren er nog de natuurrampen: grote hagelschade in 1730, de strenge winter die in 1740 de veldgewassen grotendeels vernietigde, de overvloedige regens van 1758 die de oogst deden rotten.
In 1796, na de afschaffing van de heerlijkheden, hoorden Sint-Martens-Vissenaken en Sint-Margriete-Houtem niet langer bij Bunsbeek. In 1840 werd de provinciale steenweg van Tienen naar Diest aangelegd die het centrum van Bunsbeek in twee verdeelt.
Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog installeerde het Belgische 22ste Linieregiment twee voorposten in Bunsbeek. Een eerste in Boeslinter aan de Schaffelberg en een tweede aan de Velpebrug op de steenweg Tienen-Diest vlakbij de grens met Glabbeek. Toen de Duitse 1ste Armee op 18 augustus 1914 met het Gete-offensief in de namiddag de Belgische stellingen aan de Gete en de Demer aanviel, waren het infanteristen van IXde Armeekorps met artillerieondersteuning die de Belgen deden wijken. Op het grondgebied van Bunsbeek sneuvelden toen tientallen Belgische militairen en schoten de Duitsers drie burgers dood. In Boeslinter brandden zij verscheidene huizen af.[1]
De Tweede Wereldoorlog heeft voor Bunsbeek beperkte gevolgen gehad. In de Tweede Wereldoorlog stalen de Duitsers in 1944 de kerkklokken voor de productie van oorlogsmaterieel. Op de kerkmuur stond geschreven "Wie met de klokken schiet, wint den oorlog niet", een juiste voorspelling.
Bunsbeek was tot 1977 een zelfstandige gemeente. Op 1 januari fuseerden Bunsbeek, Attenrode-Wever, Glabbeek-Zuurbemde en Kapellen tot de fusiegemeente Glabbeek. Bij de fusie verloor Bunsbeek 142 ha doordat het gehucht Stok bij Kortenaken gevoegd werd en een ander deel naar de stad Tienen ging.
Het dorp wordt, net als de deelgemeente Glabbeek-Zuurbemde, in twee delen gesneden door de gewestweg N29 tussen Tienen en Diest. Komende uit de richting Tienen, verandert de naam van de weg in Bunsbeek van Diestsesteenweg naar Tiensesteenweg.
Bunsbeek ligt op een hoogte van 40-80 meter. In het noorden stroomt de Velp in noordoostelijke richting. Ten noorden van Bunsbeek ligt het natuurgebied Velpevallei.
De bevolkingsdichtheid bedraagt 173 inwoners per km² en is daarmee de laagste van de vier deelgemeenten van Glabbeek.
BOK, oorspronkelijk de ‘Bunsbeekse Ouderkring’ – nu ’Bunsbeekse Ontspanningskring’, werd opgericht in 1977. BOK brengt volwassenentoneel en heeft ook een actieve jeugdafdeling. BOK staat hoog gequoteerd (Uitmuntendheid) bij de provinciale toneeljury en mocht in 2000 de provincie Vlaams-Brabant vertegenwoordigen op het 64e Koninklijk Landjuweel met een voorstelling van August, August, August van Pavel Kohout.[5][6]
In Bunsbeek vindt men twee bakkers, een apotheek, een Koerdisch restaurant, een frituur, een bloemenwinkel, twee kapsalons, een paardencoach, een schoenwinkel, een café, een tankstation en Brasserie 't Molenhuys.Er zijn ook twee meubelmakers en een gordijnenmaker.
De Vrije Basisschool Bunsbeek met als koosnaam De Duizendpoot is een fusie van de vroegere gemeentelijke jongensschool en de kleuter-en meisjesschool van de Zusters van Huldenberg. Zij is gevestigd in de Schoolstraat.[7]
In 1986 kwam pastoor L. Vanderheyden (+ 2014) als voorzitter van de inrichtende macht van de lokale basisschool in conflict met de Bunsbeekse oudervereniging. Pastoor Vanderheyden was gekant tegen inspraak en schafte daarom de erkende en goed functionerende oudervereniging af. De ouders pikten dit niet. De wet garandeerde immers hun recht op vereniging. Zij wisten zich gesteund door de Nationale Confederatie van Ouderverenigingen, door de reglementeringen van het Katholiek Onderwijs en door de toenmalige staatssecretaris voor onderwijs, Pierre Chevalier. Ondanks de druk van de publieke opinie, vanuit het schoolpersoneel en van het bisdom, veranderde L. Vanderheyden zijn houding niet. De spanningen bouwden op, het conflict bleef escaleren. Het bereikte een climax toen de verenigde ouders voor de rechtbank aangeklaagd werden “wegens laster en eerroof” na publicatie van enkele nummers van hun Bokkekrant[6], met daarin interviews, cartoons en kritische artikels. Onderzoeksrechter R. Decoux pakte de zaak grondig aan en gelastte een uitgebreid onderzoek dat het dorp maandenlang in de ban hield. Alle bestuursleden van de oudervereniging werden door politie-inspecteurs ondervraagd maar ook alle personeelsleden van de school en allerhande getuigen, waaronder de pastoors Vanderheyden en Savonet, bisschoppelijk vicaris J. Peeters en diocesaan hoofdinspecteur pater M. Devriendt, die zich moesten verantwoorden voor de chaos rond “hun” school. Op 10 februari 1990 werden de ouders door de raadkamer van de rechtbank van eerste aanleg te Leuven buiten vervolging gesteld. De klacht was ongegrond. De ouders kregen hun gelijk en het stof kon nu gaan liggen. Vandaag heeft de Duizendpoot, de kleuter- en basisschool van Bunsbeek, een erkende ouderraad met paritaire vertegenwoordiging in de schoolraad volgens de wettelijke bepalingen. Zonder slag of stoot is dat niet gegaan.
Sint-Margriete-Houtem, Sint-Martens-Vissenaken, Glabbeek, Hoeleden, Oplinter