Loading AI tools
Van Wikipedia, de vrije encyclopedie
Bister is een geelbruin kleurpigment dat kan worden opgelost in water om een bruine beits of tekeninkt te maken. Er is een onderscheid te maken met andere bruine kleurpigmenten als sepia en ijzergalinkt.[1] Er kan met het opgeloste pigment niet alleen worden getekend, maar het kan ook gebruikt worden om houten meubels of vloeren te beitsen.
Het pigment wordt vervaardigd uit roet en teer van verbrand hout of schellak of de gemalen bolsters van walnoten en Arabische gom. De gom zorgt ervoor dat de bister beter hecht aan het papier.[2]Vaak wordt er beukenhout gebruikt.[3] Soms wordt er rood krijt aan toegevoegd.
Bister is verkrijgbaar in pure vorm als korrels en in gemengde vormen als waterverf of tekeninkt.
Bister varieert enorm in kleurschakering: van donker zwartbruin tot bruinachtig-saffraangeel tot koel groenbruin. Het werd gewaardeerd om zijn sterke, transparante effecten in wassingen en de duidelijke variaties die bereikt konden worden in donkere en lichte gebieden. De licht harsachtige aard van de inkt leent zich niet voor gemakkelijke menging met andere inkten. Omdat het transparant is wordt het vaak gebruikt in gewassen pentekeningen. Hoe meer water wordt gebruikt, hoe lichter de tekening.
Bister is niet lichtvast en lost gemakkelijk op in water. Schetsen vervaardigd in bister blijven daardoor steeds gevoelig voor water en verbleken stilaan indien ze worden blootgesteld aan zonlicht. Dit stelt bepaalde eisen aan de conservering van de tekeningen.
Bister komt uit het Frans van het woord 'bistre' wat staat voor bruin, hazelnootkleurig, donkerbruin of chocoladebruin. Het woord komt voor sinds de 16e eeuw. De oorsprong ervan is onbekend.[4]
Bister wordt - net als houtskool - al eeuwenlang gebruikt als schilder- en schetsmateriaal. Het werd gebruikt van de 14e tot de 19e eeuw, met een hoogtepunt in de 17e en 18e eeuw, toen kunstenaars als Rembrandt, Claude Lorrain, Alexander Cozens en Thomas Gainsborough het gebruikten in hun gewassen pentekeningen.
Het pigment wordt ook gebruikt door miniaturisten.[5]
In verschillende kleurruimtes zijn de volgende definities van kracht:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.