From Wikipedia, the free encyclopedia
अर्जुन माहाभारतका एक प्रमुख पात्र हुन् । उनी पाण्डु पुत्र अर्थात पाँच पाण्डवका एक भाइ पनि हुन् । उनी कुन्तीका पुत्र कुन्तेय पनि भनेर चिनिन्छन् । उनिलाई सर्वश्रेष्ठ धनुर्धर तथा विवेक र पराक्रमका खानी भनेर पनि मानिन्छ । उनले प्रयोग गर्ने धनुषलाई गाण्डीव भनिन्छ ।
अर्जुन शब्दका तीनवटा अर्थ हुन्छन्– वर्ण अर्थात् दीप्ति, ऋजुता अर्थात् समता र धवल अर्थात् शुद्ध । यो नामले उनको चरित्र निष्कपट र मिलनसार थियो भन्ने संकेत गर्छ । यो नामसहित अर्जुनका जम्मा दशवटा नाम थिए । विराटपर्वमा अर्जुन स्वयंले मत्स्यदेशका राजकुमार उत्तरसमक्ष आफ्ना दशवटा नामको विवरण दिएका छन् ।
अर्जुनका नामहरू यसप्रकार हुन्छन्– धनञ्जय, विजय, श्वेतवाहन, फाल्गुन, किरिटी, बीभत्सु, सव्यसाची, अर्जुन, जिष्णु र कृष्ण [1]
यसका अलावा कुन्ती अथवा पृथा (कुन्तीको अर्को नाम) को पुत्र भएकाले उनलाई कौन्तेय र पार्थ पनि भनिन्थ्यो । यद्यपि यी नामले युधिष्ठिर र भीमलाई पनि सम्बोधन गरिन्थ्यो ।
मणिपुरको राजाकी कन्या चित्रांगदासंग विवाह गरी उनीबाट बभ्रुवाहनको जन्म भयो।
अस्त्र प्रप्तिको लागि अर्जुन स्वर्ग पुगे स्वर्गमा उनले गन्धर्व राज सँग नृत्य पनि सिक्न थाले उक्त क्रम मा उर्वशीको नजर अर्जुन मा पर्यो। अर्जुनलाई देखेर उनको मनका काम भाव उत्पन्न भएर अर्जुन सँग सम्भोग को इच्छा भयो। एकान्तमा अर्जुनलाई भेटेर उर्वशी ले आफु सँग सम्भोग गर्न प्रस्ताव राखिन्। उनको प्रस्ताव सुनेर अर्जुन ले अस्वीकार गरे। किनकी अर्जुन पुरूरवा का वंशज थिए र उर्वशी पुरूरवा सँग समागम गरेकी थिइन्। त्यसकारण उर्वशी अर्जुनको माता समान भइन्। अर्जुन ले उर्वशी लाई हजुर त मेरो माता हो अनि हजुर सँग म कसरी सम्भोग गर्न सक्छु । यो वचन सुनेपछि उर्वशी क्रोधित भइन् र भनिन् "तिमी पुरुष भएर पनि मेरो यौन प्यास मेटाउन सकेनौ तिमि त नपुंसक जस्तै रहेछौ अत: तिमी नपुंसक बन" भनेर अर्जुनलाई श्राप दिन्। पछि इन्द्र को आदेश बाट उर्वशी ले उक्त श्राप लाई एक बर्षको लागि मात्र भनेर छोट्याइदिइन् र पछि यो श्राप विराट राजाको राज्यमा "वृहन्नला" को रुपमा भोग्छन् ।
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.