pajjiż fl-Ewropa Ċentrali From Wikipedia, the free encyclopedia
L-Ungerija (Ungeriż: Magyarország) hija pajjiż interkjuż fl-Ewropa Ċentrali.[5] Il-pajjiż jinsab fil-Pjanura Pannonika u huwa mdawwar mis-Slovakkja lejn it-tramuntana, l-Ukraina u r-Rumanija lejn il-lvant, is-Serbja u l-Kroazja lejn in-nofsinhar, is-Slovenja lejn il-lbiċ u l-Awstrija lejn il-punent. Il-belt kapitali u l-akbar belt hija Budapest. L-Ungerija hija membru tal-Unjoni Ewropea, tan-NATO, tal-OECD, tal-Grupp Visegrád, u tal-Ftehim Schengen. Il-lingwa uffiċjali hija l-Ungeriż, magħrufa ukoll bħala Magyar, li hija parti mill-Grupp Finno-Ugriċi u hija l-aktar lingwa mhux Indo-Ewropea mitkellma fl-Ewropa.[6]
Ungerija Magyarország |
||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
Innu nazzjonali: Himnusz Innu |
||||||
![]() |
||||||
Belt kapitali (u l-ikbar belt) | Budapest 47°26′N 19°15′E | |||||
Lingwi uffiċjali | Ungeriż | |||||
Gvern | Repubblika parlamentari | |||||
- | President | Katalin Novák | ||||
- | Prim Ministru | Viktor Orbán | ||||
- | Kelliem tal-Parlament | László Kövér | ||||
Formazzjoni | ||||||
- | Fondazzjoni | 895 | ||||
- | Renju kristjan | 1000 | ||||
- | Seċessjoni mill-Awstrija-Ungerija | 1918 | ||||
- | Repubblika kurrenti | 23 ta' Ottubru 1989 | ||||
Erja | ||||||
- | Total | 93,030 km2 (109) 35,919 mil kwadru |
||||
- | Ilma (%) | 0.74% | ||||
Popolazzjoni | ||||||
- | stima tal-2012 | 9,942,000[1] (84) | ||||
- | ċensiment tal-2011 | 9,937,628[2] | ||||
- | Densità | 107.2/km2 (94) 279.0/mili kwadri |
||||
PGD (PSX) | stima tal-2012 | |||||
- | Total | $195.630 biljun[3] | ||||
- | Per capita | $19,637[3] | ||||
PGD (nominali) | stima tal-2012 | |||||
- | Total | $126.873 biljun[3] | ||||
- | Per capita | $12,735[3] | ||||
IŻU (2013) | ![]() |
|||||
Valuta | Forint (HUF ) |
|||||
Żona tal-ħin | CET (UTC+1) | |||||
Kodiċi telefoniku | +36 | |||||
TLD tal-internet | .hu1 | |||||
1 | Ukoll .eu, li hi maqsuma flimkien mal-istati membri l-oħra tal-Unjoni Ewropea. |
L-Ungerija fruntieri totali: 2,106 km, pajjiżi tal-fruntiera (7): Awstrija 321 km; Kroazja 348 km; Rumanija 424 km; Serbja 164 km; Slovakkja 627 km; Slovenja 94 km; Ukraina 128 km.
L-"H" f'isem l-Ungerija probabbilment ġej minn assoċjazzjonijiet storiċi mal-Huns, li kienu stabbilixxew fl-Ungerija qabel l-Avari Il-bqija tal-kelma ġejja mill-forma Latinizzata tal-Grieg Biżantin Oungroi (Οὔγγροι). L-isem Grieg jista' jittieħed mill-Islavo Qadim ągrinŭ, imbagħad meħud mill-Ogur-Turk Onogur ('għaxar [tribujiet tal-] Ogurians'). Onogur kien l-isem kollettiv tat-tribujiet li aktar tard ingħaqdu mal-konfederazzjoni tribali Bulgara li ħakmet il-partijiet tal-Lvant tal-Ungerija wara l-Avari. Peter B. Golden jikkunsidra wkoll is-suġġeriment ta' Árpád Berta li l-isem ġej minn ongar Tork Khazarian (oŋ "dritt", oŋar- "biex tagħmel xi ħaġa aħjar, poġġiha (fl-ordni), oŋgar- "biex tagħmel xi ħaġa aħjar, poġġiha (fi ordni) ), oŋaru "lejn il-lemin") "ġwienaħ tal-lemin". Dan jindika l-idea li l-Unjoni Magyar qabel il-Konkwista ffurmat il-“ġwienaħ tal-lemin” (= ġwienaħ tal-punent) tal-forzi militari Khazarian.
L-endonimu Ungeriż huwa Magyarország, magħmul minn magyar ('Ungeriż') u ország ('pajjiż'). L-isem "Magyar", li jirreferi għan-nies tal-pajjiż, jirrifletti b'mod aktar preċiż l-isem tal-pajjiż f'xi lingwi oħra bħat-Tork, il-Persjan u lingwi oħra bħal Magyaristan jew Land of Magyars jew simili. Il-kelma Magyar hija meħuda mill-isem ta' wieħed mis-seba' tribujiet semi-nomadiċi Ungeriżi ewlenin, Magyeri. L-ewwel element maġi probabbilment ġej mill-Proto-Ugriku *mäńć- 'bniedem, persuna', li jinsab ukoll f'isem il-poplu Mansi (mäńćī, mańśi, måńś). It-tieni element eri, 'raġel, irġiel, nisel', jibqa' ħaj bl-Ungeriż ferj 'raġel', u huwa imqabbad ma' Mari erge 'iben', Finlandiż Arkajku yrkä 'żagħżugħ'.
L-Ungerija hija repubblika parlamentari b’kap tal-gvern - il-prim ministru - li jeżerċita s-setgħa eżekuttiva u kap tal-istat - il-president - li r-responsabbiltajiet primarji tiegħu huma rappreżentattivi. L-Ungerija hija maqsuma fi 19-il provinċja, Budapest, u 23 belt b’awtorità fil-livell tal-kontea.[7]
L-aktar setturi importanti tal-ekonomija tal-Ungerija fl-2018 kienu l-industrija (25.9%), il-kummerċ bl-ingrossa u bl-imnut, it-trasport, l-akkomodazzjoni u s-servizzi tal-ikel (18.5%), l-amministrazzjoni pubblika, id-difiża, l-edukazzjoni, is-saħħa tal-bniedem u l-attivitajiet ta’ xogħol soċjali (16.8%).[7]
Il-kummerċ fi ħdan l-UE jammonta għal 82% tal-esportazzjonijiet tal-Ungerija (il-Ġermanja 27%, ir-Rumanija, is-Slovakkja, l-Awstrija u l-Italja 5% kull wieħed), filwaqt li barra mill-UE 2% jmorru kemm fl-Istati Uniti u kif ukoll fl-Ukrajna.[7]
F’termini ta' importazzjonijiet, 75% jiġu minn Stati Membri tal-UE (il-Ġermanja 25%, l-Awstrija 6% u l-Polonja u n-Pajjiżi l-Baxxi 5%), filwaqt li barra mill-UE 6% jiġu miċ-Ċina u 5% mir-Russja.[7]
Hemm 21 membru fil-Parlament Ewropew mill-Ungerija.
Fil-Kunsill tal-UE, il-ministri nazzjonali jiltaqgħu b'mod regolari biex jadottaw il-liġijiet tal-UE u jikkoordinaw il-politiki. Il-laqgħat tal-Kunsill jattendu għalihom regolarment rappreżentanti tal-gvern Ungeriż, skont il-qasam tal-politika li jkun qed jiġi indirizzat. Il-Kunsill tal-UE m’għandux persuna waħda permanenti bħala president (bħal pereżempju, il-Kummissjoni jew il-Parlament). Minflok, ix-xogħol jitmexxa mill-pajjiż li jkollu l-Presidenza tal-Kunsill, li jinbidel kull sitt xhur. Matul dawn is-6 xhur, il-ministri mill-gvern ta’ dak il-pajjiż jippresiedu u jgħinu jiddeterminaw l-aġenda tal-laqgħat tal-Kunsill f’kull qasam ta’ politika, u jiffaċilitaw id-djalogu ma’ istituzzjonijiet oħra tal-UE. Dati tal-presidenzi Ungeriżi: Jan-Ġun 2011
Il-Kummissarju nominat mill-Ungerija għall-Kummissjoni Ewropea hu Olivér Várhelyi, li hu responsabbli għall-Viċinat u n-Negozjati għat-Tkabbir.
Il-Kummissjoni hija rrappreżentata f’kull pajjiż tal-UE minn uffiċċju lokali, imsejjaħ “rappreżentanza”.
L-Ungerija għandha 12-il rappreżentant fil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. Dan il-korp konsultattiv – li jirrappreżenta lil dawk li jħaddmu, il-ħaddiema u gruppi oħra ta’ interess – huwa kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex ikun hemm idea aħjar tal-bidliet possibbli tas-sitwazzjonijiet soċjali u tax-xogħol fil-pajjiżi membri.
L-Ungerija għandha 12-il rappreżentant fil-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, l-assemblea tar-rappreżentanti reġjonali u lokali tal-UE. Dan il-korp konsultattiv jiġi kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex jiżgura li dawn il-liġijiet iqisu l-perspettiva minn kull reġjun tal-UE.
L-Ungerija tikkomunika wkoll mal-istituzzjonijiet tal-UE permezz tar-rappreżentanza permanenti tagħha fi Brussell. Bħala l-“ambaxxata għall-UE” tal-Ungerija, il-kompitu ewlieni tagħha hu li tiżgura li l-interessi u l-politiki tal-pajjiż huma segwiti b’mod effettiv kemm jista’ jkun fl-UE.[7]
L-ammont li jħallas kull pajjiż tal-UE fil-baġit tal-UE huwa kkalkulat b’mod ġust, skont il-mezzi. Aktar ma tkun kbira l-ekonomija tal-pajjiż, aktar iħallas – u viċi versa. L-għan tal-baġit tal-UE mhuwiex li jipprova jqassam mill-ġdid il-ġid, iżda pjuttost jiffoka fuq il-ħtiġijiet tal-Ewropej b’mod ġenerali.
Ċifri tal-2018 għall-Ungerija:
Il-flus imħallsa fil-baġit tal-UE mill-Ungerija jgħinu biex jiġu ffinanzjati programmi u proġetti fil-pajjiżi kollha tal-UE – bħall-bini ta' toroq, is-sussidjar ta' riċerkaturi u l-ħarsien tal-ambjent.[7]
L-aħħar truppi Sovjetiċi telqu mill-pajjiż fid-19 ta' Ġunju 1991, u temmew l-okkupazzjoni Sovjetika tal-Ungerija mill-1956.
L-Ungerija huwa maqsum f'7 reġjuni li mbagħad hija suddiviża amministrattivament f'għoxrin reġjun, li minnhom dsatax huma kontej ("megyék", singular: "megye") u l-oħra hija l-belt kapitali ("főváros"): Budapest.
Il-popolazzjoni tal-Ungerija kienet 9,689,000 mill-2021, skont l-Uffiċċju Ċentrali tal-Istatistika Ungeriż, li jagħmilha l-ħames l-iktar pajjiż popolat fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant, u stat membru ta' daqs medju tal-Unjoni Ewropea. Bħal f’pajjiżi oħra tal-eks blokk tal-Lvant. Id-densità tal-popolazzjoni hija ta' 107 abitant għal kull kilometru kwadru, li hija madwar darbtejn ogħla mill-medja dinjija. Madwar 70% tal-popolazzjoni tgħix fi bliet u rħula b'mod ġenerali, li hija ferm ogħla mir-rata globali ta' 56%, iżda taħt il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi żviluppati; kwart tal-Ungeriżi jgħixu fiż-żona metropolitana ta' Budapest, fir-reġjun taċ-ċentru tat-tramuntana.
Bħal ħafna mill-pajjiżi Ewropej, l-Ungerija qed tesperjenza fertilità taħt is-sostituzzjoni; ir-rata ta' fertilità totali stmata tagħha ta' 1.43 tifel/tifla għal kull mara hija ferm taħt ir-rata ta' sostituzzjoni ta' 2.1. Konsegwentement, il-popolazzjoni tagħha kienet qed tonqos gradwalment u qed tixjieħ malajr; L-età medja hija 42.7 sena, waħda mill-ogħla fid-dinja. Din ix-xejra ġiet aggravata minn rata għolja ta' emigrazzjoni, b'mod partikolari fost l-adulti żgħażagħ, u politiki kontra l-immigrazzjoni, li aċċelleraw fis-snin disgħin iżda minn dak iż-żmien naqsu xi ftit.
L-Ungerija tirrikonoxxi żewġ gruppi ta' minoranzi ewlenin, imsejħa “minoranzi nazzjonali” minħabba li l-antenati tagħhom għexu fir-reġjuni rispettivi tagħhom għal sekli sħaħ: komunità Ġermaniża ta' madwar 130,000 ruħ li tgħix madwar il-pajjiż kollu u minoranza Romani ta' madwar 300,000 persuna residenti primarjament fil-parti tat-Tramuntana tal-pajjiż. il-pajjiż. Xi studji jindikaw li n-numru ta'Roma fl-Ungerija huwa konsiderevolment ogħla (876,000 ruħ, madwar 9 % tal-popolazzjoni). Skont iċ-ċensiment tal-2011, kien hemm 8,314,029 (83,7 %) Ungeriżi etniċi, 308,957 (3,1 %) Roma, 131,951 (1,3 %) Ġermaniżi, 29,647 (0,3 %) Slovakki, 5 (20,3 %) Slovakki, 203 % Rumeni, 203 %. 23,561 (0.2%) Kroat fl-Ungerija; 1,455,883 persuna (14.7% tal-popolazzjoni totali) ma ddikjarawx l-etniċità tagħhom. L-Ungeriżi għalhekk kienu jiffurmaw aktar minn 90% tan-nies li ddikjaraw l-etniċità tagħhom. Fl-Ungerija, in-nies jistgħu jiddikjaraw aktar minn etniċità waħda, għalhekk is-somma tal-etniċità hija akbar mill-popolazzjoni totali.
L-Ungeriż huwa l-lingwa mitkellma uffiċjali u predominanti. L-Ungeriż huwa t-13-il lingwa materna l-aktar mitkellma fl-Ewropa b'madwar 13-il miljun kelliema nattivi u hija waħda mill-24 lingwa uffiċjali u ta' ħidma tal-Unjoni Ewropea. Barra mill-Ungerija, titkellem ukoll f'pajjiżi ġirien u minn komunitajiet tad-dijaspora Ungeriża madwar id-dinja. Skont iċ-ċensiment tal-2011, 9,896,333 persuna (99.6%) jitkellmu bl-Ungeriż fl-Ungerija, li minnhom 9,827,875 persuna (99%) jitkellmuha bħala l-ewwel lingwa tagħhom, filwaqt li 68,458 persuna (0.7%) jitkellmuha bħala t-tieni lingwa. L-Ingliż (1,589,180 kelliem, 16.0%) u l-Ġermaniż (1,111,997 kelliem, 11.2%) huma l-aktar lingwi barranin mitkellma, filwaqt li hemm diversi lingwi minoritarji rikonoxxuti fl-Ungerija (l-Armenjan, il-Bulgaru, il-Kroat, il-Ġermaniż, il-Grieg, ir-Rumen, ir-Roman), Russu, Serb, Slovakk, Sloven u Ukrajn).
L-Ungeriż huwa lingwa tal-familja tal-lingwa Uralika, mhux relatata ma' kwalunkwe lingwa ġar u relatata mill-bogħod mal-Finlandiż u l-Estonjan. Hija l-aktar waħda numeruża mil-lingwi Uraliċi f'termini ta' numru ta' kelliema u l-unika waħda mitkellma fl-Ewropa ċentrali. L-Ungeriż Standard huwa bbażat fuq il-varjetà mitkellma f'Budapest. Għalkemm japplika l-użu tad-djalett standard, l-Ungeriż għandu diversi djaletti urbani u rurali.
L-Ungerija hija pajjiż storikament Kristjan. L-istorjografija Ungeriża tidentifika t-twaqqif tal-Istat Ungeriż bil-magħmudija u l-inkurunazzjoni ta' Stiefnu I bil-Kuruna Mqaddsa fis-sena 1000 AD. C. Stephen ippromulga l-Kattoliċiżmu bħala r-reliġjon tal-istat u s-suċċessuri tiegħu kienu tradizzjonalment magħrufa bħala r-Rejiet Appostoliċi. Il-Knisja Kattolika fl-Ungerija baqgħet b'saħħitha matul is-sekli u l-Arċisqof ta' Esztergom ingħata privileġġi temporanji straordinarji bħala Prinċep Primat (hercegprímás) tal-Ungerija.
Għalkemm l-Ungerija kontemporanja m'għandha l-ebda reliġjon uffiċjali u tirrikonoxxi l-libertà tar-reliġjon bħala dritt fundamentali, il-kostituzzjoni "tirrikonoxxi r-rwol tal-Kristjaneżmu fil-bini tan-nazzjon" fil-preambolu tagħha u fl-Artikolu VII jgħid li "l-Istat jista' jikkoopera mal-knejjes għal għanijiet komunitarji. Iċ-ċensiment tal-2022 wera li 42.5% tal-Ungeriżi kienu Insara, li l-maġġoranza tagħhom kienu Kattoliċi Rumani (római katolikusok) (27.5%) u Kalvinisti Riformati Ungeriżi (formatusok) (9.8%), flimkien ma’ Luterani (evangélikusok) (1.8%), Kattoliċi Griegi (1.7%) u Insara oħra (1.7%). Il-komunitajiet Lhudija (0.1%), Buddisti (0.1%) u Iżlamiċi (0.1%) huma minoranzi żgħar. 40.1% tal-popolazzjoni ma ddikjarawx affiljazzjoni reliġjuża, filwaqt li 16.1% iddikjaraw lilhom infushom b'mod espliċitu irreliġjużi.
Matul l-istadji inizjali tar-Riforma Protestanta, ħafna mill-Ungeriżi adottaw l-ewwel Luteraniżmu u mbagħad il-Kalviniżmu fil-forma tal-Knisja Riformata Ungeriża. Fit-tieni nofs tas-seklu 16, il-Ġiżwiti mexxew kampanja ta' Kontra-Riforma u l-popolazzjoni għal darb'oħra saret predominantement Kattolika. Madankollu, din il-kampanja kienet biss parzjalment ta' suċċess u n-nobbli Ungeriż (prinċipalment Riformat) setgħet tiżgura l-libertà tal-qima għall-Protestanti. Fil-prattika, dan kien ifisser cuius regio, eius religio; għalhekk, il-biċċa l-kbira tal-lokalitajiet individwali fl-Ungerija xorta jistgħu jiġu identifikati bħala storikament Kattoliċi, Luterani, jew Riformati. Ir-reġjuni tal-Lvant tal-pajjiż, speċjalment madwar Debrecen ("Ruma Kalvinista"), għadhom kważi kompletament Riformati, karatteristika li jaqsmu mar-reġjuni storikament kontigwi etnikament Ungeriżi madwar il-fruntiera Rumena. Il-Kristjaneżmu Ortodoss fl-Ungerija huwa assoċjat mal-minoranzi etniċi tal-pajjiż: Armeni, Bulgari, Griegi, Rumeni, Russi, Ukraini u Serbi.
Storikament, l-Ungerija kienet dar għal komunità Lhudija sinifikanti, b'popolazzjoni ta' qabel it-Tieni Gwerra Dinjija ta' aktar minn 800,000; Madankollu, huwa stmat li ftit aktar minn 564,000 Lhudi Ungeriż inqatlu bejn l-1941 u l-1945 waqt l-Olokawst fl-Ungerija. Bejn il-15 ta' Mejju u d-9 ta' Lulju, 1944 biss, ġew deportati aktar minn 434,000 Lhudi. Mill-aktar minn 800,000 Lhudi li għexu fil-fruntieri tal-Ungerija bejn l-1941 u l-1944, xi 255,500 huwa maħsub li baqgħu ħajjin. Bħalissa hemm madwar 120,000 Lhudi fl-Ungerija.
L-edukazzjoni hija prinċipalment pubblika, ġestita mill-Ministeru tal-Edukazzjoni. L-edukazzjoni ta' qabel l-iskola u ta' qabel l-iskola hija obbligatorja u tingħata lit-tfal kollha ta' bejn tlieta u sitt snin, u wara l-attendenza tal-iskola hija obbligatorja wkoll sal-età ta' sittax-il sena. L-edukazzjoni primarja normalment iddum tmien snin. L-edukazzjoni sekondarja tinkludi tliet tipi tradizzjonali ta' skejjel iffukati fuq livelli akkademiċi differenti: il-Gymnasium jirreġistra l-aktar tfal talent u jipprepara studenti għal studji universitarji; L-iskejjel sekondarji vokazzjonali għal studenti intermedji jdumu erba' snin, u l-iskola teknika tipprepara lill-istudenti għal edukazzjoni u xogħol vokazzjonali. Is-sistema hija parzjalment flessibbli u hemm pontijiet. L-Istudju Internazzjonali dwar ix-Xejriet tal-Matematika u x-Xjenza kklassifika lill-istudenti ta' bejn it-13 u l-14-il sena fl-Ungerija fost l-aqwa fid-dinja fil-matematika u x-xjenza.
Ħafna mill-universitajiet huma istituzzjonijiet pubbliċi u l-istudenti tradizzjonalment jistudjaw mingħajr ma jħallsu miżati. Ir-rekwiżit ġenerali għall-università huwa l-Matura. Is-sistema pubblika ta' edukazzjoni għolja Ungeriża tinkludi universitajiet u istituti oħra ta' edukazzjoni għolja li joffru kemm kurrikuli kif ukoll lawrji relatati sad-dottorat u jikkontribwixxu wkoll għal attivitajiet ta' riċerka. L-assigurazzjoni tas-saħħa għall-istudenti hija b'xejn sa tmiem l-istudji tagħhom. L-Ingliż u l-Ġermaniż huma lingwi importanti fl-edukazzjoni għolja Ungeriża; Hemm għadd ta' programmi ta' lawrja mgħallma f'dawn il-lingwi, li jattiraw eluf ta' studenti ta' skambju kull sena. L-edukazzjoni għolja u t-taħriġ tal-Ungerija ġew ikklassifikati fl-44 post minn 148 pajjiż fir-Rapport Globali tal-Kompetittività tal-2014.
L-Ungerija għandha tradizzjoni twila ta' edukazzjoni ogħla u ekonomija stabbilita tal-għarfien. Diversi universitajiet huma fost l-eqdem universitajiet li joperaw kontinwament fid-dinja, inklużi l-Università ta' Pécs (imwaqqfa fl-1367), l-Università ta' Óbuda (1395) u l-Universitas Istropolitana (1465). L-Università ta' Nagyszombat twaqqfet fl-1635 u marret f'Buda fl-1777, u bħalissa tissejjaħ Eötvös Loránd University. L-ewwel istitut tat-teknoloġija fid-dinja twaqqaf f'Selmecbánya fl-1735; is-suċċessur legali tagħha hija l-Università ta' Miskolc. L-Università tat-Teknoloġija u l-Ekonomija ta' Budapest hija meqjusa bħala l-eqdem istitut tat-teknoloġija fid-dinja b'grad u struttura universitarja, il-predeċessur legali tagħha, l-Institutum Geometrico-Hydrotechnicum, twaqqfet fl-1782 mill-Imperatur Joseph II.
L-Ungerija tinsab fir-raba' post (fuq il-ġar ir-Rumanija u wara l-Istati Uniti) fl-għadd ta' midalji ta' kull żmien fl-Olimpjadi Internazzjonali tal-Matematika, b'total ta' 336 midalja.
L-Ungerija żżomm sistema tal-kura tas-saħħa universali ffinanzjata fil-biċċa l-kbira mill-assigurazzjoni tas-saħħa nazzjonali tal-gvern. Skont l-OECD, 100% tal-popolazzjoni hija koperta minn assigurazzjoni tas-saħħa universali, li hija b'xejn għat-tfal, studenti, irtirati, nies bi dħul baxx, persuni b'diżabilità, u impjegati tal-knisja. L-Ungerija tonfoq 7.2% tal-PGD fuq il-kura tas-saħħa, tonfoq $2,045 per capita, li minnhom $1,365 huma pprovduti mill-gvern.
L-Ungerija hija waħda mid-destinazzjonijiet ewlenin għat-turiżmu mediku fl-Ewropa, partikolarment fis-settur tas-snien, li fih is-sehem tagħha huwa ta' 42% fl-Ewropa u 21% madwar id-dinja. Il-kirurġija plastika hija wkoll settur ewlieni, bi 30% tal-klijenti ġejjin minn barra. L-Ungerija hija magħrufa għall-kultura spa tagħha u hija dar għal bosta spas mediċinali, li jattiraw "turiżmu spa".
Bħal fil-pajjiżi żviluppati, il-mard kardjovaskulari huwa kawża ewlenija ta' mortalità, li jammonta għal 49.4% (62,979) tal-imwiet kollha fl-2013. Madankollu, dan in-numru laħaq il-quċċata fl-1985 b'79,355 mewt, u ilu jonqos kontinwament mill-waqgħa tal-komuniżmu. It-tieni kawża ewlenija tal-mewt hija l-kanċer għal 33,274 (26.2%), li l-imwiet minn inċidenti niżlu minn 8,760 fl-1990 għal 3,654 fl-2013; In-numru ta' suwiċidji naqas b’mod preċipitat minn 4,911 fl-1983 għal 2,093 fl-2013 (21.1 għal kull 100,000 ruħ), l-inqas mill-1956. Hemm disparitajiet konsiderevoli fis-saħħa bejn il-partijiet tal-punent u tal-Lvant tal-Ungerija; Mard tal-qalb, pressjoni għolja, puplesija, u suwiċidju huma komuni fir-reġjun tal-Gran Plain, fil-biċċa l-kbira agrikolu, bi dħul baxx, fil-Lvant, iżda rari fiż-żoni tal-klassi tan-nofs u bi dħul għoli tal-Punent tat-Transdanubia u l-Ungerija Ċentrali.
L-Ungerija tinsab fis-17-il post fost l-aktar pajjiżi sikuri fid-dinja, b'rata ta' omiċidju ta’ 1.3 għal kull 100,000 ruħ.
L-Ungerija hija d-dar tal-akbar sinagoga fl-Ewropa, mibnija fl-1859 fi stil neo-Moorish b'kapaċità għal 3,000 ruħ; l-akbar banju mediċinali fl-Ewropa, tlesta fl-1913 fi stil Rinaxximent modern u li jinsab fil-Park tal-Belt ta' Budapest; waħda mill-akbar bażiliki fl-Ewropa; it-tieni l-akbar abbey territorjali fid-dinja; u l-akbar nekropoli Kristjana bikrija barra l-Italja. Stili arkitettoniċi notevoli jinkludu storiciżmu u varjanti ta' art nouveau. B'kuntrast mal-istoriċiżmu, l-art nouveau Ungeriż huwa bbażat fuq karatteristiċi arkitettoniċi nazzjonali. Meta wieħed iqis l-oriġini tal-Lvant tal-Ungeriżi, Ödön Lechner, l-iktar figura importanti tal-art nouveau Ungeriż, inizjalment kien ispirat mill-arkitettura Indjana u Sirjana u aktar tard minn disinji dekorattivi tradizzjonali Ungeriżi. B'dan il-mod, huwa ħoloq sinteżi oriġinali ta' stili arkitettoniċi. Billi applikahom għal elementi arkitettoniċi tridimensjonali, ipproduċa verżjoni tal-art nouveau li kienet speċifika għall-Ungerija. Li jitbiegħed mill-istil ta 'Lechner, iżda ispirat mill-approċċ tiegħu, il-grupp ta' "Żgħażagħ" (Fiatalok), li kien jinkludi Károly Kós u Dezsö Zrumeczky, uża l-istrutturi karatteristiċi u l-forom tal-arkitettura tradizzjonali Ungeriża biex jintlaħaq l-istess għan.
Minbarra ż-żewġ stili ewlenin, f'Budapest tista' tara wkoll verżjonijiet lokali ta' tendenzi minn pajjiżi Ewropej oħra. Is-Sezession ta' Vjenna, il-Jugendstil Ġermaniż, l-Art Nouveau tal-Belġju u Franza, u l-influwenza tal-arkitettura Ingliża u Finlandiża huma riflessi f'bini mibni fil-bidu tas-seklu 20. Béla Lajta inizjalment adotta l-istil ta' Lechner, aktar tard ispirat mix-xejriet Ingliżi u Finlandiżi; Wara li sar interessat fl-istil Eġizzjan, fl-aħħar wasal għall-arkitettura moderna. Aladár Árkay segwa prattikament l-istess triq. István Medgyaszay żviluppa l-istil tiegħu stess, li kien differenti minn dak ta' Lechner, billi juża motivi tradizzjonali stilizzati biex joħloq disinji dekorattivi fil-konkrit. Fil-qasam tal-arti applikata, dawk l-aktar responsabbli għall-promozzjoni tat-tixrid tal-Art Nouveau kienu l-Iskola u l-Mużew tal-Arti Dekorattiva, inawgurati fl-1896.
Fiċ-ċentru ta' Budapest kważi l-binjiet kollha għandhom madwar mitt sena, b’ħitan ħoxnin, soqfa għoljin u motivi fuq il-ħitan ta' quddiem.
Il-mużika Ungeriża tikkonsisti prinċipalment minn mużika folkloristika tradizzjonali Ungeriża u kompożituri notevoli bħal Franz Liszt u Béla Bartók, meqjusa fost l-akbar kompożituri Ungeriżi. Kompożituri rinomati oħra jinkludu Ernst von Dohnányi, Franz Schmidt, Zoltán Kodály, Gabriel von Wayditch, Rudolf Wagner-Régeny, László Lajtha, Franz Lehár, Imre Kálmán, Sándor Veress u Miklós Rózsa. Il-mużika tradizzjonali Ungeriża għandha tendenza li jkollha ritmu daktiliku qawwi, peress li l-lingwa dejjem tisħaq fuq l-ewwel sillaba ta' kull kelma.
L-Ungerija għandha kompożituri rinomati tal-mużika klassika kontemporanja, inklużi György Ligeti, György Kurtág, Péter Eötvös, Zoltán Kodály u Zoltán Jeney. Bartók kien wieħed mill-aktar mużiċisti importanti tas-seklu 20. Il-mużika tiegħu ġiet rivitalizzata mit-temi, il-modi u l-mudelli ritmiċi tat-tradizzjonijiet mużikali folkloristiċi Ungeriżi u ġirien li studja, li huwa sintetizza b'influwenzi minn kontemporanji tiegħu fl-istil distintiv tiegħu stess. Il-mużika folk hija parti prominenti mill-identità nazzjonali u kienet sinifikanti f’żoni rurali preċedenti li jappartjenu, sa mit-Trattat ta' Trianon tal-1920, għal pajjiżi ġirien bħar-Rumanija, is-Slovakkja, il-Polonja u speċjalment fin-Nofsinhar tas-Slovakkja u t-Transilvanja. Wara t-twaqqif ta' akkademja tal-mużika mmexxija minn Liszt u Ferenc Erkel, l-Ungerija pproduċiet numru sinifikanti ta' mużiċisti tal-arti:
Kantanti tal-opra: Astrid Varnay, József Simándy, Júlia Várady, Júlia Hamari, Kolos Kováts (Bluebeard in Bartók's Bluebeard)
Broughton isostni li "l-ħoss infettiv tal-Ungerija kien sorprendentement influwenti f'pajjiżi ġirien (forsi grazzi għal storja komuni Awstro-Ungeriża) u mhux rari li tisma' melodiji li jdoqqu Ungeriż fir-Rumanija, is-Slovakkja u l-Polonja." Huwa b'saħħtu wkoll fiż-żona ta' Szabolcs-Szatmár u fil-parti tal-Lbiċ ta' Transdanubia, ħdejn il-fruntiera mal-Kroazja. Il-Karnival ta' Busójárás f'Mohács huwa avveniment ewlieni tal-mużika folkloristika Ungeriża, li qabel kien fih l-Orkestra Bogyiszló li ilha stabbilita u meqjusa ħafna.
Il-mużika klassika Ungeriża ilha "esperiment, magħmul minn sfond Ungeriż u fuq ħamrija Ungeriża, biex tinħoloq kultura mużikali konxja [bl-użu] tad-dinja mużikali tal-kanzunetta folkloristika." Għalkemm il-klassi għolja Ungeriża ilha għal żmien twil kellha konnessjonijiet kulturali u politiċi mal-bqija tal-Ewropa, li wasslu għal influss ta' ideat mużikali Ewropej, il-bdiewa rurali żammew it-tradizzjonijiet tagħhom stess b’tali mod li sal-aħħar tas-seklu 19 il-kompożituri Ungeriżi kienu kapaċi jieħdu ħsiebhom. mużika rurali tal-bdiewa biex (mill-ġdid) toħloq stil klassiku Ungeriż. Pereżempju, Bartók ġabar kanzunetti folkloristiċi minn madwar l-Ewropa ċentrali u tal-Lvant, inklużi r-Rumanija u s-Slovakkja, filwaqt li Kodály kien aktar interessat li joħloq stil mużikali distintiv Ungeriż.
Matul l-era tal-ħakma komunista fl-Ungerija, Kumitat tal-Kanzunetta eżamina u ċensura l-mużika popolari għal traċċi ta' sovverżjoni u impurità ideoloġika. Madankollu, minn dakinhar, l-industrija tal-mużika Ungeriża bdiet tirkupra, u pproduċiet artisti ta' suċċess fl-oqsma tal-jazz bħat-trumpeter Rudolf Tomsits, il-pjanista u kompożitur Károly Binder u, f'forma modernizzata ta' folk Ungeriż, Ferenc Sebő u Márta Sebestyén. . It-tliet ġganti tal-blat Ungeriż, Illés, Metró u Omega, jibqgħu popolari ħafna, speċjalment Omega, li għandu fannijiet fil-Ġermanja u lil hinn, kif ukoll fl-Ungerija. Baned underground anzjani bħal Beatrice, mis-snin tmenin, jibqgħu popolari wkoll.
Fi żminijiet bikrija, l-Ungeriż kien miktub b'kitba bħal runiku (għalkemm ma kienx użat għal skopijiet letterarji f'interpretazzjoni moderna). Il-pajjiż qaleb għall-alfabett Latin wara li ġie Kristjanizzat taħt ir-renju ta’ Stiefnu I tal-Ungerija fis-seklu 11. L-eqdem rekord miktub bl-Ungeriż li baqa' ħaj huwa framment tal-Karta Fundattiva tal-Abbazia ta’ Tihany (1055) li fih diversi termini Ungeriżi, fosthom il-kliem feheruuaru rea meneh hodu utu rea, “mit-triq militari ta’ Fehérvár”. Il-kumplament tad-dokument kien miktub bil-Latin.
L-eqdem test sħiħ li baqa' ħaj bl-Ungeriż huwa l-Priedka tal-Funeral u t-Talb ( Halotti beszéd és könyörgés) (1192-1195), traduzzjoni ta’ priedka bil-Latin. L-eqdem poeżija bl-Ungeriż li baqgħu ħajjin hija l-Lamentazzjonijiet Qadim Ungeriżi ta' Marija (Ómagyar Mária-siralom), traduzzjoni wkoll (mhux stretta ħafna) mil-Latin, mis-seklu 13. Hija wkoll l-eqdem poeżija Uralika li baqgħu ħajjin. Fost l-ewwel kronaki dwar l-istorja Ungeriża hemm Gesta Hungarorum (Exploits of the Hungarians) mill-awtur mhux magħruf normalment imsejjaħ Anonymus, u Gesta Hunnorum et Hungarorum (Exploits of the Huns and Hungarians) ta' Simon Kézai. It-tnejn huma bil-Latin. Dawn il-kronaki jħalltu l-istorja mal-leġġendi, għalhekk storikament mhux dejjem ikunu awtentiċi. Kronaka oħra hija l-Képes krónika (Kronika Illustrata), li nkitbet għal Louis il-Kbir.
Il-letteratura Rinaxximentali ffjorixxiet taħt ir-renju tar-Re Matthias. Janus Pannonius, għalkemm kiteb bil-Latin, huwa meqjus bħala wieħed mill-aktar nies importanti fil-letteratura Ungeriża, peress li huwa l-uniku poeta umanista Ungeriż sinifikanti ta' dak iż-żmien. L-ewwel stampar twaqqfet ukoll matul ir-renju ta' Matthias, minn András Hess f’Buda. L-ewwel ktieb stampat fl-Ungerija kien il-Chronica Hungarorum. L-aktar poeti importanti ta' dak iż-żmien kienu Bálint Balassi u Miklós Zrínyi. Il-poeżija ta' Balassi turi influwenzi medjevali, il-poeżiji tiegħu jistgħu jinqasmu fi tliet taqsimiet: poeżiji tal-imħabba, poeżiji tal-gwerra u poeżiji reliġjużi. L-aktar xogħol sinifikanti ta' Zrínyi, l-epika Szigeti veszedelem (Il-Periklu ta' Sziget, miktub fl-1648/49) huwa miktub b’mod simili għall-Iljade u jirrakkonta l-Battalja erojka ta' Szigetvár, fejn il-bużnannu tiegħu miet waqt li kien qed jiddefendi l-Kastell ta' Szigetvár. Fost ix-xogħlijiet letterarji reliġjużi, l-aktar importanti hija t-traduzzjoni tal-Bibbja minn GásPAR Károlyi (it-tieni traduzzjoni Ungeriża tal-Bibbja fl-istorja), ir-ragħaj Protestant ta' Gönc, fl-1590. It-traduzzjoni tissejjaħ il-Bibbja Vizsoly, fl-unur tal-belt fejn ġie ppubblikat għall-ewwel darba.
Il-Illuminiżmu Ungeriż seħħ madwar ħamsin sena wara l-Illuminiżmu Franċiż. L-ewwel kittieba infurmati kienu l-gwardjani tal-ġisem ta' Maria Theresa (György Bessenyei, János Batsányi u oħrajn). L-akbar poeti ta’ dak iż-żmien kienu Mihály Csokonai u Dániel Berzsenyi. L-akbar figura tar-riforma tal-lingwa kienet Ferenc Kazinczy. Minn dan iż-żmien 'il quddiem, il-lingwa Ungeriża saret fattibbli għal kull tip ta' spjegazzjonijiet xjentifiċi u, barra minn hekk, inħoloq ħafna kliem ġdid biex jiddeskrivi invenzjonijiet ġodda.
Il-letteratura Ungeriża dan l-aħħar kisbet xi reputazzjoni barra mill-fruntieri tal-Ungerija (l-aktar grazzi għat-traduzzjonijiet tagħha għall-Ġermaniż, il-Franċiż u l-Ingliż). Xi awturi Ungeriżi moderni saru dejjem aktar popolari fil-Ġermanja u fl-Italja, speċjalment Sándor Márai, Péter Esterházy, Péter Nádas u Imre Kertész. Dan tal-aħħar huwa kittieb Lhudi kontemporanju li baqa’ ħaj mill-Olokawst u rebaħ il-Premju Nobel għal-Letteratura fl-2002. L-eqdem klassiċi tal-letteratura u l-poeżija Ungeriża baqgħu kważi totalment mhux magħrufa barra mill-Ungerija. János Arany, poeta famuż Ungeriż tas-seklu 19, jibqa' maħbub ħafna fl-Ungerija (speċjalment il-kollezzjoni tiegħu ta' ballads), fost "klassiċi veri" oħra bħal Sándor Petőfi, il-poeta tar-Rivoluzzjoni tal-1848, Endre Ady, Mihály Babits, Dezső Kosztolányi , Attila. József, Miklós Radnóti u János Pilinszky. Awturi Ungeriżi magħrufa oħra huma Mór Jókai. Frigyes Karinthy, László Krasznahorkai, Ferenc Móra, Géza Gárdonyi, Zsigmond Móricz, Ephraim Kishon, Géza Gárdonyi, Arthur Koestler, Ferenc Molnár, Elie Wiesel, Kálmán Mikszáth, Gyula Illyés, Miklós, Stephen S.
Dixxijiet tradizzjonali, bħall-goulash famuż mad-dinja kollha (gulyás stew jew soppa gulyás), jidhru b'mod prominenti fil-kċina Ungeriża. Il-platti huma spiss imħawwar bil-paprika (bżar aħmar mitħun), innovazzjoni Ungeriża. It-trab tal-paprika, miksub minn tip speċjali ta' bżar, huwa wieħed mill-aktar ħwawar komuni użati fil-kċina tipika Ungeriża. Krema qarsa ħoxna u ħoxna msejħa tejföl spiss tintuża biex ittaffi t-togħma ta 'dixx. Il-famuża soppa tal-ħut tax-xmara sħuna Ungeriża, imsejħa soppa tas-sajjieda jew halászlé, normalment hija taħlita rikka ta 'diversi tipi ta' ħut poached.
Dixxijiet tipiċi oħra huma t-tiġieġ tal-paprika, il-foie gras tal-fwied tal-wiżż, il-pörkölt stew, il-vadas (stuffat tal-kaċċa biż-zalza tal-ħaxix u l-pulpetti), it-trota bil-lewż u l-pulpetti mielħa u ħelwin, bħal túrós csusza (pulpetti bil-ġobon quark frisk u krema qarsa ħoxna) . Id-deżerti jinkludu l-kejk emblematiku ta' Dobos, strudels (rétes) mimlijin bit-tuffieħ, ċirasa, żerriegħa tal-peprin jew ġobon, pancake Gundel, għaġina tal-għanbaqar (szilvás gombóc), għaġina somlói, sopop tad-deżerta bħal ċirasa qarsa kiesħa u puree tal-qastan ħelu (gescoztenedüré), qastan imfarrak biz-zokkor u r-rum u maqsum fi frak, miksi bil-krema bit-tarjola). Perec u kifli huma pasti popolari ħafna.
Iċ-csárda hija l-aktar tip karatteristiku ta' taverna Ungeriża, taverna ta' stil antik li toffri kċina u xorb tradizzjonali. Borozó normalment jirreferi għal taverna tal-inbid qadim komdu, pince hija birra jew kantina tal-inbid u söröző huwa pub li joffri birra tal-abbozz u xi drabi ikel. Il-bisztró huwa ristorant tal-baġit li ħafna drabi joffri self-service. Il-buffet huwa l-irħas post, għalkemm jista 'jkollok tiekol bilwieqfa ma' bank. Pasti, kejkijiet u kafè huma servuti f'ħanut tal-għaġina msejjaħ cukrászda, filwaqt li eszpresszó huwa ħanut tal-kafè.
Pálinka huwa brandy tal-frott, distillat minn frott imkabbar fil-ġonna tal-frott li jinsabu fil-Pjanura l-Kbira Ungeriża. Huwa likur li joriġina fl-Ungerija u jiġi f'varjetà ta' togħmiet inklużi berquq (barack) u ċirasa (cseresznye). Madankollu, l-għanbaqar (szilva) hija l-aktar togħma popolari. Il-birra tmur tajjeb ma 'ħafna platti tradizzjonali Ungeriżi. Il-ħames ditti ewlenin tal-birra Ungeriżi huma: Borsodi, Soproni, Arany Ászok, Kõbányai u Dreher. In-nies tradizzjonalment ma jaqbdux in-nuċċalijiet jew il-maggijiet tagħhom meta jixorbu l-birra. Teżisti leġġenda urbana fil-kultura Ungeriża li l-ġeneri Awstrijaċi ċekknu tazzi tal-birra biex jiċċelebraw l-eżekuzzjoni tat-13-il Martri ta’ Arad fl-1849. Ħafna nies għadhom isegwu t-tradizzjoni, għalkemm iż-żgħażagħ spiss jiċħduha, billi jsostnu li l-vot waħdu kien maħsub li jdum 150. snin.
L-Ungerija hija ideali għall-produzzjoni tal-inbid, u l-pajjiż jista 'jinqasam f'ħafna reġjuni. Ir-Rumani ġabu dwieli lejn Pannonia, u sal-5 seklu WK, hemm rekords ta' dwieli estensivi f’dik li llum hija l-Ungerija. L-Ungeriżi ġabu l-għarfien tagħhom dwar il-produzzjoni tal-inbid mill-Lvant. Skont Ibn Rustah, it-tribujiet Ungeriżi kienu familjari mal-produzzjoni tal-inbid ħafna qabel il-konkwista tagħhom tal-Baċir tal-Karpazji. Ir-reġjuni tal-inbid differenti joffru varjetà wiesgħa ta' stili: il-prodotti ewlenin tal-pajjiż huma bojod niexef eleganti, b’ġisem sħiħ b’aċidità tajba, għalkemm hemm ukoll abjad ħelu kumpless (Tokaj), eleganti (Eger) u ħomor robusti u b'ġisem sħiħ ( Villány u Szekszárd ). Il-varjetajiet ewlenin huma: Olaszrizling, Hárslevelű, Furmint, Pinot gris jew Szürkebarát, Chardonnay (abjad), Kékfrankos (jew Blaufrankisch bil-Ġermaniż), Kadarka, Portugieser, Zweigelt, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc u Merlot. L-inbejjed l-aktar famużi fl-Ungerija huma Tokaji Aszú u Egri Bikavér. L-inbid Tokaji irċieva tifħir minn bosta kittieba u kompożituri kbar. Għal aktar minn 150 sena, intużat taħlita ta' erbgħin ħaxix Ungeriż biex jinħoloq likur unicum, likur morr ta' kulur skur li jista' jinxtorob bħala aperitif jew wara ikla.
L-Ugros (żfin tal-qbiż) huma żfin ta' stil antik li jmorru lura għall-Medju Evu. Ugros jistgħu jinkludu żfin solo jew sieħba akkumpanjati minn mużika antika, żfin tar-ragħaj u żfin tar-ragħaj u żfin tar-rġiel solisti oħra ta' Transilvanja, u żfin tal-marċ, flimkien ma' fdalijiet ta' żfin ta' armi medjevali. Karikázó huwa żfin ċirku magħmul minn nisa akkumpanjat mill-kant ta' kanzunetti popolari. Csárdás huma żfin ta' stil aktar ġodda żviluppati fis-sekli 18 u 19, li fihom kostumi irrakkmati u mużika enerġetika. Miż-żfin tal-boot kkomplikati tal-irġiel saż-żfin taċ-ċirku tal-qedem tan-nisa, iċ-csárdás juru l-eżuberanza infettiva taż-żfin folkloristiku Ungeriż li għadu ċċelebrat fl-irħula. Il-verbunkos huwa żfin solo maskili li evolviet mill-wirjiet tar-reklutaġġ tal-armata Awstro-Ungeriża. Il-legényes huma żfin solo tal-irġiel imwettaq mill-poplu etniku Ungeriż li jgħix fir-reġjun ta' Kalotaszeg tat-Transilvanja. Għalkemm ġeneralment tiżfen minn rġiel żgħażagħ, tista 'wkoll tiżfen minn irġiel anzjani. Iż-żfin normalment isir minn żeffien wieħed kull darba, quddiem banda. In-nisa jipparteċipaw fiż-żfin billi joqogħdu f’ringieli fuq naħa waħda u jkantaw jew jgħajtu versi waqt li l-irġiel jiżfnu. Kull raġel iwettaq serje ta' punti (frażijiet taż-żfin), ġeneralment erba' sa' tmienja mingħajr ripetizzjoni. Kull punt jikkonsisti f'erba' partijiet, li kull waħda minnhom idum erba’ taħbita. L-ewwel parti ġeneralment tkun l-istess għal kulħadd (hemm biss ftit varjazzjonijiet).
L-istil attwali tal-arti folkloristika Ungeriża ħa forma fil-bidu tas-seklu 18, li inkorpora elementi Rinaxximentali u Barokk, skont iż-żona, kif ukoll influwenzi Persjani Sassani. Fjuri u weraq, xi drabi għasfur jew ornament spirali, huma t-temi dekorattivi ewlenin. L-aktar ornament komuni huwa fjura b'ċentru li jixbah l-għajn t ' rix tal-pagun. Kważi l-manifestazzjonijiet kollha tal-arti folkloristika pprattikata x'imkien ieħor fl-Ewropa ffjorixxu wkoll fost il-bdiewa Magyar xi darba jew oħra, il-fuħħar u t-tessuti tagħhom kienu l-aktar żviluppati minn kulħadd. L-aktar kisbiet notevoli fl-arti tat-tessuti tagħhom huma rakkmu, li jvarja minn reġjun għal reġjun. Dawk minn Kalotaszeg huma prodotti charming ta'd isinn orjentali, meħjuta prinċipalment f'kulur wieħed: aħmar, blu jew iswed. B'linji rotob, ir-rakkmu huwa applikat għal ċraret tal-artal, pillowcases u lożor.
L-aqwa rakkmu huwa prodott fir-reġjuni ta' Sárköz u Matyóföld. Il-kpiepel tan-nisa spiss ikollhom motivi suwed u bojod delikati daqs il-bizzilla u jagħtu xhieda tas-sens artistiku mill-isbaħ u sottili tan-nies. Il-motifi irrakkmati applikati għall-ilbies tan-nisa ġew trasferiti wkoll għal tvalji u runners tal-mejda adattati għall-użu modern bħala dekorazzjoni tal-ħajt.
Atleti Ungeriżi kienu kontendenti ta' suċċess fl-Olimpjadi tas-Sajf. L-Ungerija tinsab fid-disa' post b'total ta' 511-il midalja fit-tabella tal-midalji ta' kull żmien tal-Olimpjadi tas-Sajf. L-Ungerija għandha t-tielet l-ogħla numru ta' midalji Olimpiċi per capita u t-tieni l-ogħla numru ta' midalji tad-deheb per capita fid-dinja. L-Ungerija storikament eċċellat fl-isports akkwatiċi Olimpiċi. Fil-waterpolo, it-tim tal-irġiel Ungeriż huwa r-rebbieħ ewlieni tal-midalja b'marġni sinifikanti, u fl-għawm, it-timijiet tal-irġiel u tan-nisa jikklassifikaw il-ħames fis-suċċess. L-Ungerija tmexxi t-tabella ġenerali tal-midalja fil-canoeing u l-kayaking. L-Ungerija rebħet l-ewwel midalja tad-deheb Olimpika tax-Xitwa fl-2018 fl-iskejzjar tal-veloċità fuq binarji qosra tal-irġiel b'tim ta' erba': Csaba Burján, Shaolin Sándor Liu, Shaoang Liu u Viktor Knoch.
L-Ungerija ospitat bosta avvenimenti sportivi globali, inklużi l-Kampjonati Dinji tal-Boxing tad-Dilettanti tal-1997, il-Kampjonati Dinji tal-Fencing tal-2000, il-Kampjonati Dinji tal-Iskejzjar tal-Veloċità Allround tal-2001, il-Logħob Interuniversitarju Dinji tal-2008, il-Kampjonati Dinji tal-Pentathlon 2008 Modern, il-Kampjonati tad-Dinja tal-2010 tal-ITU, il-Kampjonati tad-Dinja tal-2011 IIHF , 2013 World Fencing Championships, 2013 World Wrestling Championships, 2014 World Masters Athletics Championships, World Aquatics Championships tal-2017 u l-2017 World Judo Championships, biss fl-aħħar għoxrin sena. Minbarra dawn, l-Ungerija ospitat bosta tournaments fil-livell Ewropew, bħall-Kampjonati Ewropej tal-Għawm tal-2006, il-Kampjonati Ewropej tal-Għawm tal-2010, il-Kampjonati Ewropej tal-Judo tal-2013, il-Kampjonati Ewropej tal-Karate tal-2013, il-Kampjonati Ewropej tal-Ġinnastika Ritmika 2017 u ospitat 4 partiti tal-UEFA Euro 2020, li saru fl-Istadium b'ħafna għanijiet Puskás Ferenc il-ġdid b'67,889 siġġu. L-Ungerija rebħet tliet titli tal-futbol Olimpiku. L-Ungerija rrivoluzzjonat l-isport fis-snin 50, billi stabbilixxiet il-pedamenti tattiċi tal-futbol totali u ddominat il-futbol internazzjonali bl-Aranycsapat ("Tim tad-Deheb"), li kien jinkludi lil Ferenc Puskás, l-aqwa skorer tas-seklu 20, li lilu l-FIFA ddedikat l-aktar premju reċenti tiegħu, il-Premju Puskás. It-tim minn dik l-era għandu t-tieni l-ogħla Elo Rating tal-futbol ta' kull żmien fid-dinja, f’2166, u waħda mill-itwal serje ta' bla telfa fl-istorja tal-futbol, u baqa’ bla telfa f’31 partita mifruxa fuq erba' snin. Id-deċennji ta' wara ż-żmien tad-deheb raw lill-Ungerija tiddgħajjef bil-mod, għalkemm reċentement hemm tiġdid fl-aspetti kollha. Il-Federazzjoni Ungeriża tal-Futbol tat-Tfal twaqqfet fl-2008, filwaqt li l-iżvilupp taż-żgħażagħ kien qed jirnexxi. Huma ospitaw il-Kampjonat tal-UEFA Futsal 2010 f'Budapest u Debrecen, l-ewwel darba li l-MLSZ ospitaw turnament finali tal-UEFA.
Il-Grand Prix tal-Ungerija fil-Formula Wieħed sar fl-Hungaroring, fil-periferija ta’ Budapest, ċirkwit li għandu liċenzja ta' Grad 1 mill-FIA. Mill-1986, it-tellieqa kienet rawnd tal-Kampjonat Dinji tal-Formula Wieħed. Il-korsa tpaxxiet kompletament mill-ġdid għall-ewwel darba kmieni fl-2016, u tħabbar li l-ftehim tal-Grand Prix ġie estiż għal ħames snin oħra, sal-2026. Iċ-ċess huwa sport popolari u ta' suċċess, u l-plejers Ungeriżi huma t-tmien l-aktar b’saħħithom b’mod ġenerali f’ il-klassifika tal-Federazzjoni Dinjija taċ-Ċess. Hemm madwar 54 Gran Mastru u 118-il Master Internazzjonali, li huwa aktar minn fi Franza jew fir-Renju Unit. Judit Polgár hija ġeneralment meqjusa bħala l-iktar plejer taċ-ċess femminili b'saħħitha ta' kull żmien. Uħud mill-aqwa atleti tas-sabre tad-dinja wkoll storikament ġejjin mill-Ungerija, u fl-2009, it-tim nazzjonali tal-hockey tas-silġ tal-irġiel Ungeriż ikkwalifika għall-ewwel Kampjonat Dinji IIHF tiegħu, u fl-2015, ikkwalifika għat-tieni kampjonat dinji tiegħu fl-ogħla diviżjoni.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.