अजिंठा लेणी ह्या तालुका सोयगाव छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील इ.स. पूर्व २रे शतक ते इ.स. ४थे शतक अशा प्रदीर्घ कालखंडात निर्मिलेल्या २९ बौद्ध लेणी आहेत. छत्रपती संभाजीनगर शहरापासून १०० ते ११० कि.मी. अंतरावर वाघूर नदीच्या परिसराशेजारी या लेणी आहेत.[1] ह्या लेणी नदीपात्रापासून १५-३० मीटर (४०-१०० फूट) उंचीवर विस्तीर्ण अशा डोंगररांगामधील कातळांवर कोरल्या आहेत.
Cuevas de Ajantā (es); Аджанта (kk-kz); ထမ်ႈဢႃႇၵျၢၼ်ႇတႃႇ (shn); Gua Ajanta (ms); ادجانتا (kk-cn); Аджанта (bg); اجنتا غار (pnb); اجنتا (ur); Ajantagrottorna (sv); Аджанта (uk); Ọgba Ajanta (ig); 阿旖陀石窟 (zh-hant); 阿旖陀石窟 (zh-cn); 아잔타 석굴 (ko); Аджанта (kk); Aĝanto (eo); Adžanta (cs); অজন্তা গুহাসমূহ (bn); Ajantâ (fr); Špiljski hramovi u Ajanti (hr); अजिंठा (mr); Chùa hang Ajanta (vi); ادجانتا (kk-arab); Adjanta (kk-latn); Пећине Аџанте (sr); 阿旖陀石窟 (zh-sg); Аджанта (kk-cyrl); Ajantahulene (nb); ಅಜಂತಾ (kn); Ajanta Caves (en); أجانتا (ar); Ajanta (gom); အာဂျန်တာ လှိုဏ်ဂူများ (my); 阿旃陀石窟 (yue); Аджанта (ky); અજંતાની ગુફાઓ (gu); Ajantā (eu); Coves d'Ajanta (ca); Ajanta-Höhlen (de); Аджанта (ce); Аджанта (be); غارهای آجانتا (fa); 阿旖陀石窟 (zh); Ajanta Caves (da); აჯანტა (ka); アジャンター石窟群 (ja); كهوف اجانتا (arz); අජන්තා ලෙන් (si); 阿旖陀石窟 (zh-tw); अजन्ता (sa); अजंता गुफाएँ (hi); అజంతా గుహలు (te); Ajantan luolat (fi); 阿旖陀石窟 (zh-hans); ਅਜੰਤਾ ਗੁਫਾਵਾਂ (pa); Adžanta (sk); அஜந்தா குகைகள் (ta); grotte di Ajanta (it); Ajanta Caves (sco); Adžantas alas (lv); 阿旖陀石窟 (zh-hk); Աջանտա (hy); Ajanta (nl); अजन्ता गुफासभ (mai); Ajanta Caves (ceb); Gua Ajanta (id); Adzsantai barlangtemplomok (hu); Аджанта (ru); Grutas de Ajanta (pt); Għerien ta' Ajanta (mt); Ajanta (uz); अजन्ता गुफाहरू (ne); Adžantos olos (lt); Jame Adžanta (sl); Adjanta (kk-tr); অজন্তা গুহাসমূহ (as); Shpellat Ajanta (sq); ถ้ำอชันตา (th); Adżanta (pl); അജന്ത ഗുഹകൾ (ml); Špiljski hramovi u Ajanti (sh); מערות אג'אנטה (he); Ajanta Mağaraları (tr); اجنتا جون غارون (sd); Ajanta (ro); ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫା (or); 阿旃陀石窟 (wuu); Σπήλαια Ατζάντα (el); ထီုဂမၠိုင် အဇန္တ (mnw) gruppo di 29 grotte artificiali buddiste (it); অজন্তা (bn); groupe de 29 grottes artificielles bouddhistes en Inde (fr); મહારાષ્ટ્રમાં આવેલી ઇ.સ. પૂર્વે ૨જી સદીથી ૧લી સદીની બૌદ્ધ ગુફાઓ (gu); пещерный храмовый комплекс в Индии (ru); स्थापत्यकला, शिल्पकला व चित्रकलेसाठी जगप्रसिद्ध लेणी. (mr); Höhlen in Indien (de); caves in India (en-gb); 印度馬哈拉施特拉邦的古代佛教洞穴紀念碑 (zh); インドの遺跡 (ja); għerien Buddisti fl-Indja (mt); cave in India (en-ca); bangunan kuil di India (id); كهف في الهند (ar); מונומנט בודהיסטי מהמאה החמישית לספירה (בעיקר) שהוא אתר מורשת עולמית במרכז הודו (he); အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်တွင်တည်ရှိသော ဘီစီ ၂ ရာစုမှ အေဒီ ၆ ရာစုအတွင်း ဗုဒ္ဓလိုဏ်ပန်းချီများ (my); gua kuil Buddha purba di Maharashta, India (ms); coves artificials pintades i esculpides inicialment per al culte budista (ca); మహారాష్ట్ర లోని రాతి శిల్పకళా గుహ నిర్మాణాలు (te); cuevas artficiales de la India (es); 2nd century BCE to 1st century CE Buddhist cave monuments located in Maharashtra, India (en); urbo en Barato (eo); كهف فى اورنك آباد (arz); அஜந்தா குகை வரலாறு (ta) အဇန္တလိုဏ်ဂူ (my); অজন্তা (bn); Ajanta (fr); Špiljski hramovi Ajante (hr); Ajantā, Grutes d'Ajanta (ca); वेरूळ लेणी, अजंठा, अजंठा लेणी, वेरुळ लेणी, अजंता लेणी, अजिंठा-वेरुळची लेणी, अजिंठा लेणी, अजिंठा-वेरूळची लेणी (mr); Ajanta (pt); غارهای اجانتا (fa); 阿旃陀石窟, 阿旃陀洞穴, 阿旃陀 (zh); アジャンター石窟寺院, アジャンター, アジャンター石窟 (ja); Адшанта, Пещеры Аджанты (ru); Ajanta (sv); Adźanta, Ajanta (pl); അജന്ത, Ajanta Caves (ml); Ajujnthi (nl); 아잔타 (ko); अजन्ता की गुफाएँ, अजन्ता की चित्रकला, अजन्ता, अजंता गुफाएं, अजंता (hi); ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳು (kn); Adzantan luolat (fi); Ajantagrottene (nb); اجانتا (ar); Jeskyně v Adžantě, Jeskyně Adžanta (cs); Cuevas de Ajanta, Grutas de Ajanta, Ajanta (es)
जलद तथ्य चा आयाम, स्थान ...
बंद करा
बौद्ध धर्माचा वारसा जतन करणारी प्रदीर्घ ऐतिहासिक कालखंडाची पार्श्वभूमी लाभलेली अजिंठा लेणी या भारताची जागतिक आंतरराष्ट्रीय पर्यटनासाठी ठळक ओळख करून देणाऱ्या महत्त्वाच्या लेणी आहेत. लेणी घनदाट जंगलाने वेढलेल्या आहेत.[2] भारताच्या केंद्रीय पर्यटन मंत्रालयाच्या प्रतिष्ठित पर्यटन स्थळ प्रकल्पात देशातील १२ पर्यटन स्थळांची निवड करण्यात आली असून महाराष्ट्रातील अजिंठा व वेरूळच्या लेण्यांचा या यादीत समावेश आहे. अजिंठा लेणी ही जागतिक वारसा स्थान म्हणून युनेस्कोने इ.स. १९८३ साली घोषित केली आहे.[3] आणि या लेण्यांना भारतातील पहिल्या जागतिक वारसा स्थळाचा मान आहे.[4] जून २०१३ मध्ये महाराष्ट्राच्या सात आश्चर्यांची घोषणा करण्यात आली असता त्यात अजिंठा लेणी हे प्रमुख आश्चर्य ठरले आहे.[5][6] लेण्यांमधील चित्रांपैकी एका लेण्याचे चित्र भारतीय चलनातील २० रुपयांच्या एका नोटेवर आहे.[ संदर्भ हवा ]
अजिंठा लेण्यांत गौतम बुद्धाच्या विविध भावमुद्रा तसेच बौद्ध तत्त्वज्ञानाला चित्रशिल्प रूपात व्यक्त करणाऱ्या शिल्पकलेचा अद्वितीय आविष्कार पाहायला मिळतो. अशी ही अजिंठा लेणी देशी पर्यटकांसोबतच प्रामुख्याने विदेशी पर्यटकांच्या सर्वाधिक पसंतीचे पर्यटन स्थळ ठरले आहे. चित्र—शिल्पकलेचा नितांतसुंदर अनुभव देण्याऱ्या या लेण्यांमधून त्या काळात वापरण्यात आलेल्या रंगछटा पर्यटकांना पाहावयास मिळतात.[ संदर्भ हवा ]