![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Monkeypox.jpg/640px-Monkeypox.jpg&w=640&q=50)
Мајмунски сипаници
From Wikipedia, the free encyclopedia
Мајмунски сипаници (англиски: Monkeypox, скратено: mpox, познато и како африкански сипаници) — заразна болест на животните и луѓето, која се одликува со треска, општо труење и појава на егзантема.[1] Предизвикувачкиот агенс на мајмунски сипаници е вирусот mpox од семејството поксвируси (неговото поранешно име е англиски: monkeypox) и е генетски близок со вирусот Variola, предизвикувачкиот агенс на човечките сипаници.[2][3]
Мајмунски сипаници | |
---|---|
![]() | |
Мајмунски сипаници на раката и ногата на четиригодишно девојче во 1971 г. | |
Специјалност | Заразна болест |
Симптоми | осип, треска, исцрпеност, отечени лимфни јазли, мускулни болки, воспалено грло |
Усложнувања | вторични зарази, пневмонија, сепса, енцефалит и губење на видот со тешка очна зараза |
Вообичаена појава | од 5 до 21 ден по изложувањето |
Времетраење | од 2 до 4 недели |
Видови | клад I, клад II |
Причинители | вирус мајмунски сипаници |
Дијагностички метод | испитување за вирусна ДНК |
Диференцијална дијагноза | варичела, сипаници |
Спречување | вакцина за сипаници и мајмунски сипаници, миење на рацете, држење растојание |
Лекови | тековиримат, противвирусни лекови |
Прогноза | повеќето се опоравуваат |
Во 2023 г., во Демократска Република Конго била утврдена појава на клад I мајмунски сипаници. До август 2024 г., вирусот се проширил во повеќе африкански земји, предизвикувајќи загриженост дека можеби се прилагодува за поодржлив пренос на луѓе.[4][5] На 14 август 2024 г., СЗО ја прогласила епидемијата за вонредна состојба за јавно здравје од меѓународен интерес (PHEIC).[6] Следниот ден, Шведска го пријавила својот прв случај надвор од Африка.[7]
Вакцинацијата се препорачува за лица со висок ризик од зараза.[8] Иако не постои вакцина конкретно за мајмунски сипаници, вакцините против големи сипаници се покажале како успешни.[9] Не постои насочено лечење за мајмунски сипаници; затоа, лекувањето се сосредоточува на управување на симптомите и спречување на усложнувања.[10] Противвирусни лекови како тековиримат можат да се користат за лекување на мајмунски сипаници, но нивната ефикасност не е целосно утврдена.[11]