From Wikipedia, the free encyclopedia
Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.
Herstal (Waals: Hèsta) is 'n gemèngde die langs de Maas in de provincie Luuk óp 't Belsj liekt. Herstal makt deel oet van de agglomeratie Luuk, die 600.000 inwoners haat. Bie de gemèngde hure ooch de kerne Milmort, Vottem en e deel van de vreuger gemèngde Liers. 't Aander deel hurt bie Juprelle. Herstal is riek an industrie, o.m. de FN, kreegwapefabriek, beejt werkgelegenheed an de lokaal bevolking.
Herstal liekt an 'n aantal belangrieke knooppeunte van ottosjnelwaeg, die nao Brussel, Name, Bastogne, Antwerpe, Hasselt, Luuk, Aoke en Mesjtreech lope.
De liegking langs de Maas en de plaatsjeleke brónne makde dat d'r regio al bewónd waor in d'r viefde ieëw v. Chr. Roond 't èng van 't Romeins Riek en 't begin van de Merovingische periode waoërt 't gehuch 'n versjterkde vesting mèt d'r naam Héristal. D'r belangriekste verbeendingswaeëg tösje Tongere en Aoke sjtook hie de Maas över. Waarsjienlek sjtook me över mèt e vaer nao Jupille, dat an d'r överkaant liekt.
In d'r zaeëvende ieëw goof Héristal ziene naam an de familie die de Karolingische dynastie sjtichde: Pepijn van Héristal. E waor d'r vader van Karel Martel dae d'r groeëtvader waor van Karel d'r Groeëte. Dae verlag zieng hoofdresidentie nao Aoke en trók va palts nao palts in zie immens groeët riek.
Herstal waor e deel van 't hertogdom va Lotharinge en waoërt an 't èng van d'r twelfde ieëw deel van 't hertogdom Brabant. Ooch al loog Herstal kórt bie Luuk, 't makde gèèn deel oet van 't preensbisdom Luuk bies 1740, wie d'r preensbisjop Georges-Louis de Berghes 't gól van Frederick II va Pruse.[1] In dae tied sjtóng de sjtad bekaand öm häör capabel ambachtsluuj: póttebakkers, hoefsjmidse en klókkemaeekers.
In d'r 19de ieëw waoërt Herstal de sjtad va kaole en sjtaal. Waeltberoemd waoërt Herstal dör de sjtichting van de FN in 1889. Va 1902 bies 1962 waoërte hie, naeve kreegswapens, ooch motorfietse en otto's gemakd.
Op 7 augustus 1914, bie 't begin van d'r Örsjte Waeltkreeg en de invasie van de Duutsjers waoërte 27 burgers geëxecuteerd en 10 hoezer verwoest.
Nao d'r Twiede Waeltkreeg sjtortde d'r kaole- en metaalsector inèè, oeëdör de werkloosheed oongekande proporties aa-noom. Allewiel hersjtèlt de Herstalse economie wer. D'r zeunt mieë wie 200 bedrieve gevestigd, oeë-oonder Techspace, dat precisieoonderdele makt vör European Space Agency's Ariane-rekèt.