From Wikipedia, the free encyclopedia
Brach (Maasbracht op 't Nederlands) is e dörp in de Nederlands-Limburgse gemeinte Maasgoew. 't Ligk aon de rechterkant vaan de Maos en 't Julianakenaal, tegeneuver Wèssem, stroumopwaarts (zuidwestelek) vaan Lin, stroumaofwaarts (noordoostelek) vaan Staeveswaert, noordelek vaan Ech en (noord)westelek vaan Mofert. De plaots heet op d'n heenweeg (vaanoet 't noorde) 'nen aofslaag aon d'n A2 en ligk kortbij 't indpunt vaan d'n A73 (knouppunt 't Vóndjere). Tot 2007 waor Brach 'n zelfstandege gemeinte.
Brach (Maasbracht) Gewaeze gemeinte in Nederlandj | |||||
| |||||
Gevörmp | 1800 | ||||
Opgehaeve | 2007 | ||||
Opgegange in | Maasgoew | ||||
Provincie | Nederlands Limbörg | ||||
Hoofplaats | Brach | ||||
Opperflaakde (bie opluffing) | 28,02 km² | ||||
– daovan water: | 3,65 km² | ||||
Inwoeners (kort veur opluffing) | 13.613 (2006) | ||||
– deechde: | 164,77/km² | ||||
Lies van börgemeisters |
In Brach, op de Steinakker um perceis te zien, zien voondste oet de Romeinsen tied gedoon.[1] Brach waor aajdtieds gein zelfstendege plaots: 't veel oonder de sjepebaank vaan Ech. In d'n Tachtegjaoregen Oorlog wisselde 't mie es eine kier tösse de Rippubliek en de Spanjole; bij de Vrei vaan Münster (1648) hele die lèste 't. Bij de Vrei vaan Utrech vaan 1713 (en e paar in de volgende jaore geslote vervolgverdraoge) woort Brach evels aon de Rippubliek touwbedeild.[1]
Mèt de Franse bezètting woort Brach aonvenkelek (1796) ingedeild in 't kanton Ech, wat in 1800 in versjèllende klein gemeintes (mairies) woort opgedeild. Ein vaan die gemeintes waor Brach; dit waor d'n ierste kier tot 't dörp bestuurlek zelfstandeg woort.[2]
Op 30 september 1944 deeg 't Pruus gezag alle sjeper in de binnenhave vaan Brach opbloze.[3] In 1991 woorte de gemeintes Lin, Staeveswaert en G'n Oea en De Laak aon Brach touwgevoog. Dees oetgebreide gemeinte Brach bestoont tot 1 jannewarie 2007, wie ze mèt Hael en Toear fuseerde tot de nui gemeinte Maasgoew. De take vaan hoofplaots woorte verdeild tösse Brach en Hael.
Brach is veural nao d'n Twiede Wereldoorlog zier hel gegreujd.
|
|
(v1830=100)
Greun: Gemeinte Brach
Blauw: Provincie Limbörg
't Waope wat me in d'n tabel zuut waor vaan de oetgebreide gemeinte, die dit sinds 21 fibberwarie 1992 droog. 't Liet ziech zoe umsjrieve:
Daoveur had de aw gemeinte Brach sinds 9 mei 1889 'n aander waope (zuug heineve). Dit waor gedeild, mèt in 't rechterdeil (veur de beziener links) 't bove besjreve sjuinskruus en in 't linkerdeil, in goud, de H. Gertrudis vaan Nijvel.
Brach waor oonder 't ancien regime neet zelfstendeg (herlees de historie) en had daorum toen gei waope of zegel. 't Sjuinskruus (Andreaskruus), wat in bei waopes veurkump, is 't waope vaan Ech, boe Brach iewe oonder veel. Getrudis is de parochieheilege vaan Brach. D'n umgewende liew vaan goud is de liew vaan Gelder; zoewel Brach es Lin höbbe bij Gelder gehuurd en 't waope vaan Lin had de Gelderse liew ouch. De liew vaan zèlver in keel is vaan Staeveswaer; Staeveswaert, vreuger 'n veurnaom vesting en in de middeliewe oonaofhenkelek vaan Gelder, woort belaankriek genog gevoonte um gans 't waope op te numme.[19] 't Waope vaan G'n Oea en De Laak kaom neet in 't nui waope trök.