Plaetje:Marinus-van-der-lubbe.jpgMarinus van der Lubbe, terechgestjèld op 10 jannewarie 1934.keuning Albert I van Belsj, gesjtorve op 17 fibberwarie 1934.Keuningin Emma, gesjtorve op 20 miert 1934.Prins Hendrik, gesjtorve 3 juli 1934.
3 jannewarie - Ein óntploffing in eine koel in Brüx kos 142 kómpele 't laeve.
5 jannewarie - De op 1 jannewarie in wirking getraoje sjterilisatiewèt wirt in Duutsjland veur 't eësj toegepas.
De waerde van de dollar bedreug maximaal 60% van de waerde ten tieje van de gouwe sjtandaard ('t minimum waas al op 50% vasgelag)
19 jannewarie - 't Hoes van Aafgevaardigde keurt de monetaire planne van president Roosevelt good.
30 jannewarie - In Duutsjland wirt de Riekseinheidswèt aafgekondig - De volksvertaengewoordiginge van de lènj waere opgehaeve, de landjsregeringe zint óngergesjik aan de rieksregering. De Duutsje lènj (deilsjtaote) verleze daormit hun lètste sjtökske soevereiniteit.
28 fibberwarie - Anton Mussert wirt per 1 mei óntsjlage es hoofinsjpecteur van de provinciale watersjtaat in Zuid-Hollandj, ómdat 't lidmaatsjap van de NSB aan ambtenaere neet is toegesjtaon.
2 miert - Peter Fick verbaetert in New Haven 't waereldrecord op de 100 maeter vrieje sjlaag tot 56,8. 't Awt record (57,4) sjtóng saer 17 fibberwarie1924 op naam van ziene Amerikaanse landjgenoot en collega-zjwömmerJohnny Weismuller.
10 miert - Alle exemplare van de Franse vertaling van Mein Kampf waere in Paries in besjlaag genómme. De oetgaever wirt aangeklaag waeges sjending van 't auteursrech.
12 miert - Nao noe pas bekènd wirt gemaak, waas d'r in juni 1933 eine aansjlaag op Mussolini. Biej eine bómaansjlaag op de Sint Pieter raakde doe 4 luuj gewóndj.
21 miert - In de sjtraot Unter den Linden in Berlien vundj eine aansjlaag plaatsj, waarsjienlik gerich op Hermann Göring.
22 miert - Leonardo Bucciglione en Reni Cianca, dadesj van de aansjlaag op Mussolini van juni 1933, waere tot 30 jaor gevangenissjtraof veroardeild. Medeplichtige Claude Cianca krit 17 jaor, Capasso wirt vriejgesjpraoke.
22 miert - Eine groate brandj in de Japanse sjtad Hakodate eis doezende doaje.
25 miert - De nuje gróndjwèt van Oasteriek wirt gepubliceerd. Oasteriek wirt ein bóndjssjtaot. De burgelike vriejheje waere ingeperk.
27 miert - Koningin Emma wirt biejgezat in 't femileigraaf.
15 mei - Ein miengaas-óntploffing zörg veur eine mienramp in ein kaolemien in Pâturages (Henegouwe). Op 17 mei vundj ein tweëde óntploffing plaatsj; same eise ziej 53 doaje en 17 gewónje.
16 mei - Kortsjluting zörg veur eine mienramp biej Karlsruhe, wobiej 80 luuj vermis rake.
23 mei - 't Beroemd/berucht bankraovesj-duo Bonny en Clyde löp in ein hinjerlaog van de peliesie en wirt doadgesjoate.
8 juni - Naodat Gandhi de actie van burgerlike óngehoarzaamheid haet opgegaeve, en de Congrespartiej tot deilname aan de verkezinge haet besjlaote, waere de verbaoje veur alle aan de Congrespartiej verbónje organisaties opgeheve.
10 juni - In de finale van 't waereldkampioensjap voetbal 1934 versjleit gaslandj Italië nao verlenging Tsjecho-Slowakije mèt 2-1.
D'r zal getrach waere Duutsjland nao de Volkebóndj te laote trukkeëre, mèr allein ónger veurwaarde van volledige bewaopeningspariteit.
17 juni - De Duutsje vicekanseleer Franz von Papen sjpruk zich in eine toesjpraak oet es veursjtender van groater vriejheid van meiningsuting. Ouch zinsjpeelt hae op ein meugelik eindj van de einpartiejsjtaot en ein eindj van de coalitie tösje conservatieve en nationaal-socialiste. Duutsje gezètte wirt verboaje de toesjpraak of deile daovan te publicere.
26 juni - In ein waek tied höbbe drie aansjlaeg op Gandhi plaatsjgevónje; hae bleef alle keëre óngedeerd.
30 juni - SA-leje, wo-ónger SA-leijer Ernst Röhm en generaal Kurt von Schleicher waere besjöldig van ein complot taenge Adolf Hitler. Ein aantal van hun wirt gearresteerd, angere doadgesjaote. Viktor Lutze volg Röhm op es Obergruppenführer. Zuug - Nach van de Lang Messe.
3 juli - De Nederlandjse prins-gemaal Hendrik euverliejt nao ein korte krenkde.
4 juli - In Amsterdam vènje proteste plaatsj taenge de verleëging van de sjteun. Dees waere in later daag grimmiger, en zjwelle aan tot ein opreur. D'r wirt gewaopend opgetraoje, wat tot gewónje en doaje leijt. Zuug - Jordaanopreur.
8 juli - In Japan treujt ein nuuj regering aan ónger leijing van admiraal Keisuke Okada.
11 juli - Prins Hendrik in ’t femiliegraaf wirt biejgezat.
De Ravag (radiosjtation) en de Bóndjskanselariej in Wene waere bezat.
Engelbert Dollfuss, Emil Fey en Carl Karwinsky waere gearresteerd. Dollfuss wirt hiebiej besjaote, en euverliejt korte tied later aan zien verwónjinge.
't Oasteriekse leger ómsingelt de Bóndjskanselariej en óngerdrök de sjtaatsgreep.
31 juli - Otto Planetta en Franz Holzweber, de maordenaers van Engelbert Dollfuss, waere ter doad veraordeild en geëxecuteerd.
3 augustus - Alle soldaote van de Wehrmacht dene ónveurwaerdelike trouw aan Hitler te zjwaere.
3 augustus - Eine bezoape joadse soldaat dringk in ein moskee in Constantine bènne en uut zich grevend taenge de islam. In reactie hiejop richte Arabiere ein bloodbad aan in de Joadse wiek, mèt 27 doaje es gevolg. Troepe waere van urges angesj gehaold óm de toesjtand weer tot rös te brènge.
9 augustus - In de Verenigde Sjtate mót al 't zilver biej de sjtaat waere ingeleverd, wobiej de eigenaer geldj of certificate krit veur de waerde van 't zilver minus muntjloan.
19 augustus - In ein referendum wo-in 't Duutsje volk wirt gevraog in te sjtömme mèt de euvername van de functies van de riekspresident door riekskanseleerAdolf Hitler sjtömp 88.2% veur en 9.9% taenge.
4 september - 10 september - In Neurenberg wirt de partiejdaag van de NSDAP gehawwe wobiej de volgende puntje aan de orde kaome:
Adolf Hitler sjtèlt dat d'r de kómmende jaore gein nuuj revoluties te verwachte zint in Duutsjland. De hervorming van de partiej zal 't kómmende jaor doorgezat waere.
Hitler sjpruk aafkörend euver diverse modern kunssjtroaminge zoa-es 't futurisme en 't kubisme.
Joseph Goebbels sjtèlt dat 't Duutsje propaganda-apparaat 't bèste in de waereld is.
Hitler sjtèlt in eine toesjpraok tot SA en SS dat dees neet verantwoordjelik zint veur de contrarevolutie van juni (Zuug - Nach van de Lang Metse)
21 augustus - Centraal Japan wirt getróffe door eine krachtige tyfoon, dae zeker 2000 doaje eis.
1 september - 't Nederlandjse ministerie van Óngerwies, Kultuur en Weitesjappe verklaort in ein róndjsjrieve dat in Èngelsjtalige tekste 't woord "Dutch" neet gebroek deent te waere, mèr deent te waere vervange door "Netherland" of "Netherlands".
6 september - In Sjpanje wirt de sjtaat van belègk oetgerope - De ordehandjhaving wirt euvergeheveld van burgerlike autoriteite nao 't leger.
9 oktober - Biej ein bezeuk van keuning Alexander van Joegoslavië aan Frankriek, wirt dae in Marseille gedoad biej eine aansjlaag. Ouch de Franse minister van boetelandjse zake Louis Barthou wirt getróffe en sjturf later in 't ziekehoes. De dader, Vlado Tsjernozemski, wirt aangevalle door de miensjemassa en euverliejt aan de opgeloupe verwónjinge.
9 oktober - De èlfjaorige kroanprins Peter wirt es Peter II tot keuning van Joegoslavië oetgerope.
11 oktober - De Volkebóndj sjtèlt vas dat 't deeptepuntj van de economische crisis in de zomer van 1932 bereik woort. Euver 1933 zint d'r dudelike teikene van hersjtèl.
14 oktober - Landjsbisjhop Hans Meiser van Beiere wirt óntsjlage en ónger peliesiebewaking gesjtèld. In gans Beiere wirt door geluivige geprotesteerd.
20 oktober - 't Woord "Führer" maog in Duutsjlandj allein veur Adolf Hitler waere gebruuk; 't gebruuk door anger politieke leijers en partiejfunctionarisse wirt verboaje.
20 oktober - De oprichtingsvergadering van de Nederlandjse Vereeniging veur Waardevas Geldj wirt gehawwe. Dees bepleit ein devaluatie van de göjje en 't verlaote van de gouwe sjtandaard.
23 oktober - De sjnelheidsrace van de lóchvaartrace Londe-Melbourne wirt gewónne door de Grosvenor House. De Nederlandjse Uiver van Koene Dirk Parmentier behaolt de tweëde plaatsj mèt 90 oer en 22 minute.
25 oktober - De Nobelpries veur de Genaeskunde wirt toegekènd aan George Minot, William Murphy en George Whippie veur hun werk op 't gebeed van de macrocytische anemie.
8 november - De Franse regering-Doumergue treujt aaf nao deepgaonde inwèndige óneinigheid euver 't al dan neet óntbènje van de Kamer.
11 november - Verkezinge veur de Senaat en 't Hoes van Aafgevaerdigde levere ein euverwinning op veur de Democrate.
12 november - Nederlandj treujt toe tot de Middeleuropese Tied. De klok zal volgend jaor 40 minute veuroet waere gezat. De zomertied wirt aafgesjaf.
23 november - In Duutsjlandj waere de aanbevaole beuk in 't óngerwies op 't gebeed van erfelikheid, rassekunde en bevolkingspoletiek bekèndgemaak. Mein Kampf sjteit baoveaan de lies; ein van de anger werke is biejveurbeeld de protocolle van de wieze van Sion.
11 december - De Nobelpries veur de Vreje wirt toegekènd aan de Britse politicus Arthur Henderson, veurzitter van de óntwaopeningsconferentie. De Nobelpries veur 1933 wirt toegekènd aan Norman Angell, Britse politicus en pacifistisch publicist.
19 december - Óngerwaeg nao Nederlandjse-Indië veróngelök de Uiver in de Syrische Woestijn. Alle inzittende kómme óm.
21 december - De zuvering van de NSDAP van leje die zich aan 'ónzedelikheid' sjöldig make is beëindigd. 700 luuj zint hiebiej gearresteerd.
21 december - De Nederlandjse film Op hoop van zegen geit in première.
Nobelprieze
Natuurkunde: neet touwgekind
Sjemie: Harold Clayton Urey "um de oontdèkking vaan zwoere waterstof."
Geneeskunde: George Hoyt Whipple, George Richards Minot en William Parry Murphy "um hun oontdèkkinge umtrint levertherapie in geval vaan anemie."
Literatuur: Luigi Pirandello "um 't oonversjrokke en inzjenieus nui leve inbloze vaan 't theater."
Vrei: Arthur Henderson "um zie werk veur de Volkerboond, in 't bezunder zien inspanninge tot oontwaopening."