From Wikipedia, the free encyclopedia
Поли́тика (грек. Πολιτική — «къралны оноуун этиуню усталыгъы») неда Сиясат (араб. سياسة) — джамагъатны властны къолгъа алыуу бла, тутууу бла эмда хайырланыуу бла байламлы джашау сферасыды. Политика процесслени тамалында, аны тындырыр ючюн мадарла бла амалладыла. Политиканы болджаллы халиси барды, ол демек тюрленирге болады. Къуралышны типине кёре: кърал политика, партияны политикасын, техника политиканы д. б. айырадыла.
Политиканы къайсы джанына бурулгъанына кёре: тыш, ич, социал эмда башха политикаланы айырадыла.
Озгъан заманланы акъылманлары политиканы тюрлю-тюрлю ангылагъандыла: башха санатланы оноуун этген (ораторлукъ, аскер, сюдю кибик ) эм инсанланы джакълау эмда мадаргъа кёре аланы аманладан иги этиуню «патчах санатыды» (Платон); тюз эмда акъыллы оноуню юсюнден билим (Макиавелли); кърал аппаратны алчылыгъы неда бу алчылыкъгъа къатылыу (Макс Вебер), класс интереслени кюреши (Карл Маркс). Бусагъатдагъы политологла, политиканы, джамагъат излемлерини тындырыр ючюн белгили бир джамагъат къауумланы ишлемлери кибик ангылатадыла.
Бусагъатдагъы политика илмуда, политиканы ангылауда эки тамал къарам барды - консенсуслу эмда конфронтациялы.
Консенсуслу ангылауну тамалында политиканы бир иш бирлик кибик кёрюудю. Бу ангылаугъа кёре джамагъатны игилиги ючюн, даусуз, биригиб ишлеудю политика.
Конфронтациялы ангылаугъа кёре (Карл Шмитт э.б.) политика адамланы арасында башха оюмланы тирелиуюнден, бир-бирлерине тикликден къуралгъанды.
Политика илишкиле — политиканы субъектлерини байламлыкъларынны шекиллериди -политика джашаугъа къошулгъанланы арасында келишиулюк, партнерлукъ, даула, бийлик эмда бойсунмакълыкъ.
Политика власть — кесини оюмун башхалагъа зорлауду.
Политика организацияла — адамланы, къауумланы эмда джамагъатны интереселирин белгилеген кърал эмда кърал тышындагъы институталаны биригиуюдю.
Политика культура — халилеринде кёрюнген, политика болуулагъа къарамды.
Политика ангы — политика психология эмда политика идеологияды, политикагъа къатышыууну чурумлары (идеяла, сезимле, багъала...).
Политиканы субъектлери — кърал властны джюрютюуюне къошулгъан индивидле, социал къауумла, массала, организацияладыла.
Бусагъаха дери 20 политика эмда идеология система белгилиди:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.