Vozrojdenie
From Wikipedia, the free encyclopedia
Vozrojdeniye – jáne bir atı Oyanıw aralı[1] Aral teńiziniń oraylıq bólegindegi aral. Qaraqalpaqstan Respublikası aymaǵında. 1961-jılǵa shekem maydanı 216 km² bolǵan. Bul aral Aral-7 yamasa Kantubek bioximiyalıq poligoni jaylasqanı menen ataqlı. Eń biyik jeri 56 m. Jer maydanı tegislik bolıp, qum hám qumlaqlardan quram tapqan. Dog qum ushraydı. Turaqlı aǵar suw joq, terek óspeydi. Shól hám shala shól ósimliklerinen jıńǵıl, sora, aqbas, qosjapıraq, jantaq sıyaqlılar qumlı, otlaqı-taqır hám sorlaq jerlerde tarqalǵan. 1961-jıldan Aral teńizi júzesiniń turaqlı tómenlep barıwı nátiyjesinde Oyanıw aralınıń maydanı ásirese arqa-batıs hám qubla-batıs tárep keńeydi. Jańa payda bolǵan qurǵaqlıq tiykarlanıp qumlıqtan ibarat bolıp, júdá shor. Bul jerde siyrek halda bir jıllıq soralar (qara sora hám qızıl sora), bazıda jıńǵıl hám qarabaraq ushıraydı. Vozrojdeniyeda xalıq jasamaydı.
Oyanıw atawında Aral-7 yamasa Kantubek qalası jaylasqan bolıp, biologiyalıq qurallar ushın labaratoriya jaylasqan.
2008-jılda yarımatawdıń Ózbekstan bóleginde geologiyalıq izlew jumısları (neft hám gaz kánlerin izlew) ámelge asırıldı. Jalawshı „PetroAlliance“ kompaniyası, buyırtpashı Ózbekstan húkimeti esaplanadı.
Aral teńizi sayızlasıp, araldıń kólemi úlkenlesip barıp atır. Bunnan tısqarı, Ózbekstan tárepindegi vozrojdeniye atawı 2001-jılda sayız suw arqalı materik penen baylanısqan jáne onı qansha waqıttan berli yarım aral dep ataw múmkin edi. Qurǵaqshıl jıllarda (mısalı, 2014-jıl) Arqa Aral pútkilley qurıǵan, soǵan uyqas túrde Oyanıw dáwirdiń arqa shegarası kartadan pútkilley óshirilgen hám burınǵı aral Aralqum quramına kirgen.