From Wikipedia, the free encyclopedia
საზღვაო ჰოსპიტალი — სამედიცინო გემი. ძირითადად სამხედრო ძალები იყენებენ საბრძოლო ზონებთან ახლოს.[1]
მიუხედავად ამისა, საზღვაო ჰოსპიტალზე თავდასხმა სამხედრო დანაშაულია და მოწინააღმდეგე მხარეებს უფლება აქვთ შესაძლო კანონდარღვების აღმოჩენისათვის შეამოწმონ მსგავსი გემები.
არაა გამორიცხული, რომ საზღვაო ჰოსპიტალებს ანტიკურ ხანაშიც ეარსებათ. ათენის ფლოტში არსებობდა გემი სახელად თერაპია (ლათ. Therapia), ხოლო რომაულ ფლოტში ასკლეპიოსი (ლათ. Aesculapius). მათი სახელებით შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ისინი სამედიცინო დანიშნულებით გამოიყენებოდნენ.
ბრიტანული სამეფო ფლოტის პიონერად(პირველი ბრიტანული საზღვაო ჰოსპიტალი) შეგვიძლია გემი Goodwill–ი დავასახელოთ, რომელიც ფლოტის ესკადრის შემადგენლობაში იყო ხმელთაშუა ზღვაში 1608 წელს.[2] სამედიცინო ექსპერიმენტი მალევე შეწყდა და გუდვილს სხვა ვალდებულებები დააკისრეს, ხოლო გამოჯანმრთელებული პაციენტები უახლოეს პორტში ჩამოსხეს.[3] მეჩვიდმეტე საუკუნის შუა პერიოდამდე სამეფო ფლოტის ნებისმიერ გემს შეეძლო საზღვაო ჰოსპიტალის ფუნქციის შეთავსება, ხოლო საუკუნის ბოლოს ასეთი მხოლოდ ორი იყო. თითოული ან დაქირავებული სავაჭრო ან მეექვსე რიგის გემი იყო, რომელთაც ტიხრები მოხსნილი ჰქონდათ, რათა მეტი ადგილი გამოთავისუფლებულიყო ოთახებსათვის. ვენტილაციისათვის გემის კორპუსი და გემბანი დახვრეტილი იყო დამატებითი ნაკვეთურებით.[2]
XVII საუკუნის საზღვაო ჰოსპიტალების ეკიპაჟში მეზღვაურების გარდა შედიოდა ქირურგი თავის ოთხ დამხარესთან ერთად. სამედიცინო მარაგში ძირითადად დოლბანდები, საპონი, ნემსები და ღამის ჭურჭელი იყო. გემზე პაციენტს საწოლს ან ნოხს და სუფთა ზეწარს სთავაზობდნენ. ადრეული პერიოდის საზღვაო ჰოსპიტალები განკუთვნილნი იყვნენ ავადმყოფებისათვის, ნაკლებად დაჭრილებისათვის. გემებზე საჭმლის ხარისხი საკმაოდ დაბალი იყო. 1690-იანი წლებში გემ Siam-ზე მყოფი ქირურგი ჩიოდა, რომ არსებული ხორცი იყო გახრწნილი, ორცხობილა კი მწარე და მასზე ცხვირგძელები (ხოჭოს სახეობა) სახლობდნენ. ასევე, პური ისეთი მაგარი ყოფილა, რომ პაციენტების პირსა და სახის კანს აზიანებდა.
საზღვაო ჰოსპიტალი დაჭრილი სამხედროების სამკურნალოდაც გამოიყენებოდა. ამის მაგალითია ინგლისის ტანჟერის ევაკუაცია 1683 წელს. სამხედრო ოპერაციის ანგარიში სემიუელ პიპსს ეკუთვნის. მთავარ საზრუნავი ავადმყოფი სამხედროებისა და ოჯახების(თავიანთი ქონებით) ევაკუაცია იყო. საზღვაო ჰოსპიტალებმა Unity-მ და Welcome-მა ინგლისისკენ გეზი 18 ოქტომბერს აიღეს. გემებზე ჯამში 114 დაინვალიდებული სამხედრო, 104 ქალი და ბავშვები იმყოფებოდნენ. 1683 წლის 14 დეკემბერს ორივე საზღვაო ჰოსპიტალი მშვიდობით ჩავიდა დაუნსში. [4]
სამეფო ფლოტში სამედიცინო პერსონალის რაოდენობა ნელა იზრდებოდა.1703 წელს მიღემული გადაწყვეტილებით, ყოველი გემის ეკიპაჟი დაიმატებდა ექვს ლენდსმენს (სამხედრო წოდება საზღვაო რეკრუტთათვის), რომლებიც ქირურგის ასისტენტების ფუნქციას შეითავსებდნენ. ეკიპაჟში ასევე ოთხი მრეცხავი ქალი უნდა ყოფილიყო.1705 წლის შესწორების მიხედვით, გემს კიდევ 5 კაცი ექთანი დაემატა და თითოეული პაციენტისთვის ერთის ნაცვლად უკვე ორი ზეწარი გამოიყო. 1798 წლის 8 დეკემბერს, ბრძოლისთვის გამოუსადეგარი გემი HMS Victory გადააკეთეს საზღვაო ჰოსპიტალად, რომელზეც დაჭრილ ფრანგ და ესპანელ სამხედრო ტყვეებს მკურნალობდნენ. ედვარდ ჰეისტიდის(ფიცხის) ინფორმაციაზე დაყრდნობით, ორი დიდი საზღვაო ჰოსპიტალი შევიდა ჰალსტოუს ყურეში(კენტი). ამ გემების ეკიპაჟი ამოწმებდა ინგლისისკენ მომავალ გემებს, რომლებიც გარკვეული პერიოდით ე.წ საკარანტინო ზონაში ჩერდებოდნენ. ასე იცავდნენ ინგლისელები თავს სხვადასხვა ინფექციისგან, მათ შორის შავი ჭირისგან.[5]
მეცხრამეტე საუკუნის პირველ ნახევარში სამეფო ფლოტში იწყება საზღვაო ჰოსპიტლების გამოყენების ინსტიტუციონალიზაცია.1850–იან წლებში, ყირიმის ომის პერიოდში გამოჩნდნენ პირველი თანამედროვე საზღვაო ჰოსპიტალები.ბრიტანულ არმიას, რომელიც ყირიმის ნახევარკუნძულზე იბრძოდა, ერთადერთი სამხედრო ლაზარეთი ემსახურებოდა. სევასტოპოლის ალყისას, ბალაკლავას პორტიდან 15000–მდე დაჭრილი სამხედრო გადაიყვანეს ზემოთხსენებულ ლაზარეთში საზღვაო ჰოსპიტალებად გადაკეთებული გემების ესკადრით.
HMS Melbourne-ი და HMS Mauritius-ი იყვნენ პირველი გემები, რომლებიც აღჭურვილნი იყვნენ ნამდვილი სამედიცინო მოწყობილობებით. ეს ჰოსპიტალები დაკომპლექტებული იყვნენ ე.წ სამედიცინო კორპუსის პერსონალით და უზრუნველყოფდნენ 1860 წლის ბრიტანულ ექსპედიციას ჩინეთში. გემები პაციენტებს კომფორტული გარემოთი უზრუნველყოფდნენ. გემებს ასევე გააჩნდათ საოპერაციოები. 1860იან წლებში, ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს, გემი USS Red Rover–ი ეხმარებოდა, როგორც კონდეფერატების ისე ჩრდილოეთის არმიის დაჭრილ სამხედროებს.
რუსეთ–ოსმალეთის ომის დროს (1877–78), ბრიტანული წითელი ჯვარი ამარაგებდა შეჯავშნულ გემს, რომელიც აღჭურვილი იყო თანამედროვე ქირურგიული ეკიპირებით. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ გემზე იყო ქლოროფორმი და კარბოლის მჟავა (ანტისეპტიკი). მსგავსი გემები მონაწილეობდნენ 1882 წელს ეგვიპტეში შეჭრისას. ასევე ეხმარებოდნენ ამერიკელებს ესპანეთ–ამერიკის ომის პერიოდში.
საზღვაო ჰოსპიტალები რუსეთ–იაპონიის ომშიც (1904–05) გამოიყენებოდა. იაპონელები რუსულ საზღვაო ჰოსპიტალ Орёл–ს ანათებდნენ ცუსიმის საზღვაო ბრძოლისას. ბრძოლა იაპონელთა გამარჯვებით დამთავრდა და ალაფად გემი Орёл–ი ჩაიგდეს ხელთ.
პირველ და მეორე მსოფლიო ომებში დაიწყო საზღვაო ჰოსპიტალების მასიური გამოყენება. მრავალი ლაინერი საზღვაო ჰოსპიტალად გადააკეთეს, მაგ : RMS Aquitana და HMHS Britanica. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს, ბრიტანეთის სამეფო ფლოტს 77 ასეთი გემი ჰყავდა. გალიპოლის კამპანიისას საზღვაო ჰოსპიტალებმა ჯამში 100,000 დაჭრილი გადაიყვანეს ეგვიპტეში.
კანადა ჰოსპიტალებს ორივე ომში იყენებდა. პირველ მსოფლიო ომში SS Letitia (I) და HMHS Llandovery Castle რომელიც გერმანულმა წყალქვეშა ნავმა ჩაძირა, მიუხედავად იმისა, რომ მასზე გარკვევით ჩანდა წითელი ჯვარი. მეორე მსოფლიო ომში კანადის ფლოტში ორი საზღვაო ჰოსპიტალი ფუნქციონირებდა გემები RMS Lady Nelson და SS Letitia (II) [6]
პირველი ამერიკული საზღვაო ჰოსპიტალი USS Relief[7] 1921 წელს ჩაუშვეს ზღვაში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, როგორც არმია ისე ფლოტი სხვადასხვა დანიშნულებით იყენებდა საზღვაო ჰოსპიტალებს.[8] ისინი იყვნენ ისე აღჭურვილნი, რომ პირდაპირ ბრძოლის ველიდან მიეღოთ დაჭრილები. მათ ფუნქციებში შედიოდა ასევე ხმელეთზე არსებული ლაზარეთებისა და სამედიცინო რაზმების წამლებითა და სხვა საჭირო ინვენტარით მომარაგება.
უკანასკნელი ბრიტანული სამეფო იახტა, Britania, აშენდა ისე, რომ მარტივად გადაკეთებულიყო საზღვაო ჰოსპიტალად, მაგრამ ახლა ფიქრობენ, რომ პარლამენტის საფინანსო საქმიანობას ემსახურებოდა იგი და სამედიცინო კუთხით არ გამოუყენებიათ.
ლუნას კლასის ეკრანოპლანი განიხილებოდა როგორც მობილური საველე ჰოსპიტალი სწრაფი გადასროლისთვის მოსაზღვრე რეგიონებში. პროექტის 90% დასრულებული იყო და მოდელს Спасатель-ი ერქვა, თუმცა საბჭოთა არმიამ შეწყვიტა იგი.
ზოგიერთი საღვაო ჰოსპიტალი, როგორიცაა SS Hope და Esperanza Del Mar, მიეკუთვნება სამოქალაქო ორგანიზაციებს და არ შედიან რომელიმე ფლოტის შემადგენლობაში. Mercy ships-ი წარმოადგენს საერთაშორისო საქველმოქმედო ორგანიზაციას და არ მიეკუთვნება რომელიმე მთავრობას.
საზღვაო ჰოსპიტალებს ჰააგის X კონვენცია იცავს.[9] კონვენციის მე-4 პარაგრაფში მოცემულია შესაბამისი შეზღუდვებიც:
სან რემოს ცნობარის მიხედვით, რომელიც განკუთვნილია საზღვაო კონფლიქტებისთვის, საზღვაო ჰოსპიტალებს, რომლებიც არღვევენ საერთაშორისო კანონმდებლობას, აუცილებელია მიეცეთ დრო რათა ჩაბარდნენ. თუ გემი ისევ გააგრძელებს წინააღმდეგობის გაწევას, მეორე მხარეს შეუძლია კანონიერად დაიკავოს იგი. საზღვაო ჰოსპიტალზე იერიშის მიტანა შეიძლება მხოლოდ:
ყველა სხვა ვითარებაში საზღვაო ჰოსპიტალზე იერიში სამხედრო დანაშაულად ითვლება.
თანამედროვე საზღვაო ჰოსპიტალებზე გამოსახულია დიდი წითელი ჯვრები ან ნახევარმთვარეები, რომელიც მიუთითებს,რომ გემებს ჟენევის კონვენცია იცავს. თუმცა, ნიშნები სრულად არ იცავს გემებს მოწინააღმდეგის ცეცხლისგან. ამის მაგალითებია: კანადური გემი HMHS Llandovery Castle', რომელიც ჰალიფაქსიდან ლივერპულში მიდიოდა, რა დროსაც ტორპედომ ჩაძირა (27 ივნისი, 1918). მეორე მსოფლიო ომში ასეთ ორი შემთხვევა დაფიქსირდა. სამეფო ფლოტის გემი AHS Centaur ავსტრალიის მახლობლად იაპონელებმა ჩაძირეს და გემზე მყოფი 332 ადამიანიდან მხოლოდ 64 გადარჩა. 1941 წელს კი ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე სისხლიანი საზღვაო კატასტროფა მოხდა. საბჭოთა საზღვაო ჰოსპიტალი Armenia, რომელსაც ყირიმიდან დაჭრილი სამხედროები გამოყავდა, გერმანულმა თვითმფრინავმა დაბომბა. ჩაძირვისას 5000-დან 7000-მდე სამხედრო და სამოქალაქო პირი დაიღუპა.
Nation | Hospital ships |
---|---|
ბრაზილია |
|
ჩინეთი |
|
ინდონეზია |
|
პერუ |
|
რუსეთი |
|
ამერიკის
შეერთებული შტატები |
|
ვიეტნამი |
|
დიდ ხომალდებზე, როგორიცაა ავიზმაიდები და ამფიბიური შემტევი გემები, მიღებულია ჰოსპიტალების არსებობა. თუმცა, მათ გემის მცირე ნაწილი უკავიათ და განკუთვნილია უშუალოდ გემის ეკიპაჟისათვის. ისინი არ გადიან საზღვაო ჰოსპიტალების ჯგუფში და შესაბამისად მათზე არაა დატანილი შესაბამისი აღნიშვნბი (წითელი ჯვარი და ა.შ) [10]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.