![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ka/thumb/4/49/%25E1%2583%259D%25E1%2583%2598%25E1%2583%2593%25E1%2583%2598%25E1%2583%259E%25E1%2583%259D%25E1%2583%25A1%25E1%2583%2598.jpg/640px-%25E1%2583%259D%25E1%2583%2598%25E1%2583%2593%25E1%2583%2598%25E1%2583%259E%25E1%2583%259D%25E1%2583%25A1%25E1%2583%2598.jpg&w=640&q=50)
ოიდიპოს მეფე
From Wikipedia, the free encyclopedia
ოიდიპოს მეფე ან ოიდიპოს ტირანი (ბერძ. Οἰδίπους Τύραννος) 一 ძველი ბერძენი დრამატურგის, სოფოკლეს ტრაგედია, რომელიც პირველად ძვ. წ. 429 წელს დაიდგა.[1] მის თავდაპირველ სათაურს ბერძენთათვის ოიდიპოსი წარმოადგენდა, რაც კარგად ისახება არისტოტელეს "პოეტიკაშიც". პიესამ სახელი გადაირქვა, რათა თებეს ტრაგედიაში არსებულ სხვა პიესაში - ოიდიპოსი კოლონაში - არ არეოდათ. უძველეს სამყაროში ტერმინ ტირანთან ასოცირდებოდა ისეთი მმართველი, რომელიც არალეგიტიმურად განაგებდა სამეფოს, თუმცა ამას სრულებით არ ჰქონია უარყოფითი დატვირთვა პიესაში.[2][3][4]
ოიდიპოს მეფე | |
---|---|
![]() | |
ავტორი | სოფოკლე |
პერსონაჟები | ოიდიპოსი, ლაიოსი, იოკასტე, ტირესიასი, კრეონი. |
პრემიერა | ძვ. წ. 429 |
ენა | ძველი ბერძნული ენა |
სერია | თებეს ტრილოგია |
ჟანრი | ტრაგედია |
მოქმედების ადგილი | დიონისუს თეატრი, ათენი |
სოფოკლეს თებეს ტრილოგიაში ზემოხსენებული პიესა რიგით მეორეა და პირველი ნაწარმოების - ანტიგონე - შექმნის შემდეგ სულ რამდენიმე ათეულ წელიწადში დაიწერა, თუმცა, ქრონოლოგიური თვალსაზრისით, მისი სიუჟეტი ყველაზე ძველია.
მოქმედების დასაწყისში ოიდიპოსი თებეს მეფე ხდება. იქამდე, საკუთარმა ბიოლოგიურმა მამამ, ლაიოსმა, მოისმინა წინასწარმეტყველება, რომ თუკი მას და მის მეუღლეს - იოკასტეს - ვაჟი შეეძინებოდათ, ეს უკანასკნელი მოკლავდა მამას და საკუთარ დედას შეირთავდა ცოლად. ამის შიშით, ლაიოსი საკუთარ შვილს მწყემსს აბარებს. გარკვეული დროის შემდეგ, როცა ოიდიპოსი თებეს ეუფლება, მის ნამდვილ მამასაც მოკლავენ, მკვლელობას, თავდაპირველად, ერთ ვაჭარს სდებდნენ ბრალად, თუმცა სიუჟეტის განვითარებასთან ერთად ირკვევა, რომ უნებლიედ წინასწარმეტყველება ხდება 一 მამა კვდება საკუთარი შვილის მიერ, ხოლო ვაჟი ცოლად საკუთარ დედას შეირთავს. სიმართლის გაცხადების შემდეგ, დედა, იოკასტე თავს იხრჩობს, ხოლო ოიდიპოსი თვალებს ითხრის.
თავის "პოეტიკაში" არისტოტელე ხშირად ახსენებს ზემოხსენებულ პიესას, რათა ჟანრის ასპექტები გამოკვეთოს.[5][6]