Ti Guinea, opisial a ti Republika ti Guinea (Pranses: République de Guinée), ket ti pagilian iti laud nga aplaya ti Laud nga Aprika. Dati nga ammo a kas Guinea a Pranses (Pranses: Guinée française), sumagmamano a maibagbaga ti moderno a pagilian a kas Guinea-Conakry tapno mailasin daytoy manipud kadagiti sabali a pagilian nga agraman iti nagan a "Guinea" ken iti kanagnaganna a rehion, a kas ti Guinea-Bissau ken Guinea Ekuatorial.[7][8][9][10] Ti Guinea ket addaan iti populasion iti 12.4 a riwriw ken ti kalawa iti 245,857 kuadrado kilometro (94,926 sq mi).[11]
Republika ti Guinea
| |
---|---|
Napili a pagsasao: "Travail, Justice, Solidarité" (Pranses) "Obra, Hustisia, Solidaridad" | |
Nailian a kanta: Liberté (Pranses) Wayawaya | |
![]() Lokasion ti Guinea (nangisit nga asul) – idiay Aprika (napusasaw nga asul ken nangisit a maris-dapo) | |
![]() | |
Kapitolio ken kadakkelan a siudad | Conakry 9°31′N 13°42′W |
Opisial a sasao | Pranses |
Sasao a bernakular |
|
Grupgrupo ti etniko |
|
Nagan dagiti umili | Guinean |
Gobierno | Unitario a presidensial a republika |
• Presidente | Mamady Doumbouya |
• Kangrunaan a Ministro | Bah Oury |
Lehislatura | Nailian nga Asemblia |
Wayawaya | |
• manipud iti Pransia | 2 Oktubre 1958 |
Kalawa | |
• Dagup | 245,857 km2 (94,926 sq mi) (Maika-77) |
• Danum (%) | negligible |
Populasion | |
• Karkulo idi 2018 | 12,414,293[2][3] (Maika-81) |
• Senso idi 2014 | 11,628,972 |
• Densidad | 40.9/km2 (105.9/sq mi) (Maika-164) |
GDP (PPP) | Karkulo idi 2017 |
• Dagup | $26.451 billion[4] |
• Tunggal maysa a tao | $2,039[4] |
GDP (nominal) | Karkulo idi 2017 |
• Dagup | $9.183-bilion[4] |
• Tunggal maysa a tao | $707[4] |
Gini (2012) | 33.7[5] kalalainganna |
HDI (2017) | ![]() ababa · Maika-175 |
Kuarta | Pranko ti Guinea (GNF) |
Sona ti oras | UTC (GMT) |
Pagmanehuan | kanawan |
Kodigo ti panagtawag | +224 |
Kodigo ti ISO 3166 | GN |
TLD ti internet | .gn |
Ti naturay nga estado ti Guinea ket maysa a republika nga addaan iti maysa a presidente a dagus a binutosan babaen ti tattao; daytoy a puesto ket daulo ti estado ken daulo ti gobierno. Ti maysa kamara a Nailian nga Asemblia ti Guinea ket ti lehislatibo a bagi ti pagilian, ken dagiti kamengna ket dagus pay a binutosan ti tattao. Ti sanga ti ukom ket idauluan babaen ti Korte Suprema ti Guinea, ti kangatuan ken ti ultimo a korte ti apelado iti pagilian.[12]
Nanaganan ti pagilian manipud iti rehion ti Guinea. Ti Guinea ket tradisional a nagan para iti rehion ti Aprika a mabirukan iti igid ti Golpo ti Guinea. Daytoy ket umay-at iti amianan babaen dagiti rehion ti tropikal a kabakiran ken agpatingga iti Sahel. Ti Ingles a termino a Guinea ket dagus a nagtaud manipud iti Portuges a balikas ti Guiné, a rimmuar idi tengnga ti maika-15 a siglo a mangibaga kadagiti daga a tinagtagitao babaen dagiti Guineus, ti maysa kadawyan a termino para kadagiti tattao a nangisit nga Aprikano iti abagatan ti Karayan Senegal, a maigiddiat kadagiti "tawny" a Bereberes a Zenaga iti ngatona, a tinawtawaganda iti Azenegues wenno Moro.
Ti Guinea kat kaaduan nga Islamiko a pagilian, a mangipresenta dagiti Muslim iti 85 porsiento iti populasion.[7][13][14] Maitagikua dagiti tattao ti Guinea kadagiti duapulo ket uppat a grupo ti etniko. Ti Pranses, ti opisial a pagsasao ti Guinea, ket ti nangruna a pagsasao iti pannakisarita kadagiti pagadalan, iti administrasion ti gobierno, ken ti midia, ngem naisasao pay dagiti ad-adu ngem duapulo ket uppat nga indihenio a pagsasao.
Kaaduan nga agdepdepende ti ekonomia ti Guinea iti ahrikultura ken iti panagtapataud ti mineral.[15] Daytoy ti maikadua a kadakkelan nga agpatpataud iti bauxite iti lubong, ken addaan kadagiti adu a deposito iti diamante ken balitok.[16]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.