From Wikipedia, the free encyclopedia
Կլիթեմնեստրա (հին հունարեն՝ Κλυταιμνήστρα, հանդիպում է նաև Կլիտեմեստրա[4]՝ Κλυταιμήστρα), Լեդայի և Տինդարիոսի դուստրը, Ագամեմնոնի կինը։ Հիշատակվում է «Իլիականում» (I 113) և «Ոդիսականում»[5]։
Կլիթեմնեստրա | |
---|---|
![]() | |
Տեսակ | Հին հունական դիցաբանության կերպար |
Դիցաբանություն | Հունական դիցաբանություն |
Սեռ | իգական |
Հայր | Տինդարեուս |
Մայր | Լեդա |
Քույր/Եղբայր | Պոլիդևքոս, Կաստոր և Հեղինե Չքնաղ |
Ամուսին | Ագամեմնոն և Tantalus? |
Կողակից | Aegisthus? |
Զավակներ | Օրեստես[1][2], Իֆիգենիա[3][1], Chrysothemis?[1], Էլեկտրա[1], Erigone?, Իֆանասսա[1], Laodice?[1], Helena? և Aletes? |
![]() |
Հին հունական առասպելաբանության մեջ[6] Կլիթեմնեստրան եղել է Սպարտայի թագավոր Տինդարիոսի և Լեդայի դուստրը (տարբերակներից մեկի համաձայն[7]), Հեղինեի և Դիոսկուրներ երկրորդ քույրը։ Մեկ այլ տարբերակի համաձայն էլ, սկզբնական շրջանում եղել է Տանտալոս կինը։ Ամուսնացել է միկենեյան արքա Ագամեմնոնի հետ, ով գլխավորում էր հունական զորախումբը՝ Տրոյայի դեմ արշավանքի ժամանակ։
Ամուսնու բացակայության ժամանակ Կլիթեմնեստրան դավաճանել է ամուսնուն նրա հորեղբոր որդու Էգիսթոսի հետ[8], և Ագամեմնոնի վերադարձից հետո սպանել է արքային և նրա սիրուհուն՝ Կասսանդրային[9]։
Արդյունքում, Կլիթեմնեստրան Էգիսթոսի հետ միասին սպանվել է որդու՝ Օրեսթեսի կողմից, ով վրեժխնդիր էր եղել հոր սպանության համար։ Մահվանը նախորդող գիշերը, նա տեսել էր, ով օձը սողալով մտնում է իր անկողինը և խայթում գլուխը[10]։ Էսքիլեսի համաձայն, նա երազում տեսել է, որ օձ է ծնել, որը խայթել է նրա կուրծքը[11]։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն էլ, նա երազում տեսել է, որ Ագամեմնոնի թագավորական գավազանը աճել և ծառ է դարձել[12]։
Թաղված է Միկենեյի քաղաքային պարսպի մոտ[13]։
Ինչպես նշում է Բեթթի Ռեդիս, Հոմերոսը Կլիթեմնեստրային բնութագրում է որպես թույլ կին, ով շեղվել էր ճիշտ ճանապարհից[14]։
Կլիթեմնեստրան Էսքիլեսի «Ագամեմնոն» ողբերգության գործող անձերից է։ Նրա ստվերը հայտնվում է նաև «Էվմենիդներ» ողբերգության մեջ։ Նրա գործող անձ է նաև Սոֆոկլեսի «Իֆիգենիա», «Կլիթեմնեստրա», «Էլեկտրա» ողբերգություններում, Եվրիպիդեսի «Իֆիգենիան Ավլիդոսում» և «Էլեկտրա» ողբերգություններում, Պոլեմոսի «Կլիթեմնեստրա», Պակուվիոսի «Դուլորեստոս», Ակցիոսի «Կլիթեմնեստրա», Սենեկայի «Ագամեմնոն», Ռասինայի «Իֆիգենիա» ողբերգություններում։
Կլիթեմնեստրայի պատմությունը դարձել է Էսքիլեսի «Օրեսթես», Սոֆոկլեսի «Էլեկտրա», Եվրիպիդեսի «Էլեկտրա» ողբերգությունների և Սարտրի «Ճանճեր» պիեսի սյուժեի հիմքը։
1895 թվականին բեմադրվել է Տանեևի «Օրեսթես» օպերան, որը հիմնված է Էսքիլես համանուն ողբերգության վրա։
1909 թվականին կայացել է Ռիխարդ Շտրաուսի «Էլեկտրա» օպերայի պրեմիերան, որտեղ գործող գլխավոր անձանցից մեկը հանդիսանում է Կլիթեմնեստրան։
XX դարում Մարգերիտ Յուրսենարը գրել է «Կլիթեմնեստրա կամ հանցագործություն» բանաստեղծությունը։ 1958 թվականին Մարթա Գրեմը բեմադրել է «Կլիթեմնեստրա» բալետը։ 1967 թվականին աֆրիկանս լեզվով առաջին «Կլիթեմնեստրա» օպերան գրել է հարավաֆրիկացի կոմպոզիտոր Կրոմվել Էվերսոնը։
Ի պատիվ Կլիթեմնեստրայի է կոչվել Կլիթեմնեստրա աստերոիդը, որը բացահայտվել է 1877 թվականին։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.