From Wikipedia, the free encyclopedia
Թուրքական ազգայնականություն (թուրքերեն՝ Türk milliyetçiliği), թուրք ժողովուրդին փառաբանող և պրոպագանդող քաղաքական գաղափարախոսություն։
Թուրքական ազգայնականությունը ծագում է 1839 թվականին «Թուրանական հասարակություն» կազմակերպության հիմնադրումից։ 1908 թվականին ստեղծվում է անմիջապես «Թուրքական հասարակություն» կազմակերպությունը, որը հետագայում ձևափոխվում է «Թուրքական սրտի»[1]։ և ի վերջո ընդգրկում նաև համաթուրանականության և համաթյուրքականության գաղափարախոսությունները։
Սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ի իշխանությունը տապալած երիտթուրքերի հեղափոսխությունը սարքում է թուրքական ազգայնականությունը այնպիսի ուժ, որը վերջում գլխավորում են օսմանյան կառավարությունը վերահսկող երեք փաշաները։
Թուրքիայի անկախության պատերազմի ժամանակ Մուսթաֆա Քեմալ Ատաթուրքը հրաժարվում է քաղաքական համաթյուրքականության գաղափարախոսությունից և 1921 թվականի դեկտեմբերի 1-ին ասում հետևյալը.
... Մենք երբեք համաիսլամականություն չենք հիմնել։ Perhaps we said "We are establishing it and we shall complete it." Our enemies said "Let us kill them before they complete it." We never established Pan-Turanism. Perhaps we said "We are establishing it and we shall complete it." Our enemies said, "Let us kill them before they complete it." That is the whole problem, instead of bringing pressure and resentment upon ourselves from our enemies... Let us know our places!'[2][3]
Օսմանյան կայսրության անկումից հետո Ատաթուրքը վերցնում է իշխանությունը։ Նա դրական է խոսում համաթյուրքական հայացքների մասին և ուզում է բարեկամական կապեր հաստատել միջինասիական թյուրքական պետությունների հետ։ 1935 թվականից նա սկսում է տարածել Հիլարի դը Բարենտոնի արևի լեզվի տեսությունը Թուրքիայի քաղաքական և կրթական միջավայրում, այսինքն այն ժամանակ, երբ իր գագաթնակետին էր հասել օտար ազդեցությունից թուրքերենի «մաքրման» փորձերը։ Այդ ժամանակվա թուրքական հետազոտողները գալիս են այն եզրահանգման, իբր վաղ շումերները նախաթյուրքեր են եղել[4], ինչը չի համապատասխանում իրականությանը։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.