From Wikipedia, the free encyclopedia
Գրոզնի (չեչեներեն՝ Соьлжа-ГӀала), Չեչնիայի մայրաքաղաքն է։ Հյուսիսային Կովկասի ամենամեծ քաղաքներից է՝ մակերեսով երկրորդը և բնակչությամբ երրորդը։ 2012 թվականի տվյալներով բնակչությունը կազմում է շուրջ 292600 մարդ, ինչը Չեչնիայի ընդհանուր բնակչության մոտ 22%-ը։
Քաղաք | |||||
---|---|---|---|---|---|
Գրոզնի | |||||
Грозный | |||||
| |||||
![]() Գրոզնին | |||||
Երկիր | ![]() | ||||
Քաղաքային օկրուգ | Չեչնիա | ||||
Համայնք | City of Grozny?[1], Չեչնիա, Չեչենա-ինգուշական ԻԽՍՀ, Grozny Oblast?, Ստավրոպոլի երկրամաս, Չեչենա-ինգուշական ԻԽՍՀ, Chechen–Ingush Autonomous Oblast?, Chechen Autonomous Oblast?, Հյուսիսկովկասյան երկրամաս, Chechen Autonomous Oblast?, Chechen National Okrug? և Groznensky Okrug? | ||||
Ներքին բաժանում | 4 վարչական շրջաններ | ||||
Քաղաքապետ | Իսլամ Քադիրով | ||||
Հիմնադրված է | 1818 թ. | ||||
Այլ անվանումներ | Գրոզնայա | ||||
Մակերես | 324,16 կմ² | ||||
ԲԾՄ | 130 մետր | ||||
Պաշտոնական լեզու | չեչեներեն, ռուսերեն | ||||
Բնակչություն | ▲ 292.630[2] մարդ (2010) | ||||
Խտություն | 954.870 մարդ/կմ² | ||||
Ագլոմերացիա | 446.630 | ||||
Ազգային կազմ | չեչեններ, ռուսներ, ինգուշներ, հայեր | ||||
Կրոնական կազմ | Սուննի իսլամ, Ուղղափառ եկեղեցիներ, Հայ Առաքելական եկեղեցի | ||||
Տեղաբնականուն | Գրոզնեցի | ||||
Ժամային գոտի | UTC+3 | ||||
Հեռախոսային կոդ | 8712 | ||||
Փոստային դասիչ | 364000–364099 | ||||
Պաշտոնական կայք | grozmer.ru | ||||
| |||||
Գրոզնիում հայերը բնակություն են հաստատել 19-րդ դարի 1-ին կեսին։ Նրանք կենտրոնացել են քաղաքի կենտրոնում գտնվող մի մեծ թաղամասում, զբաղվել առևտրով։ 1872-ին գործել է Ս. Առաքելոց հայկական եկեղեցին (քանդվել է 1932-33-ին՝ խորհրդային իշխանությունների կարգադրությամբ)։ 20-րդ դարի սկզբին բացվել է հայկական ծխական դպրոց։ 1911-ին ստեղծվել է թատերախումբ։
Հայերի թիվն աճել է Գրոզնիում արդյունաբերության բուռն զարգացման հետևանքով։ Նրանք այստեղ են տեղափոխվել ինչպես Հյուսիսային Կովկասից, այնպես էլ Հարավային Կովկասից։ Մասնակցել են քաղաքի սոցիալ-տնտեսական կյանքի բոլոր ոլորտներին։ Հայտնի էին խոշոր հայ վաճառականների առևտրական տները՝ «Ա. Ի. Ռոստեանով», «Գ. Ա. Սաֆարյանց և ընկ.», «Ն. Բաղրամով, Տերտերյանց և ընկ.» և ուրիշներ։
1893-ին հայազգի Ի. Հախվերդովը Գրոզնիում բացել է առաջին նավթահորը, նա էլ հիմնել է կերոսինի գործարանը, որը հետագայում վերափոխվել է նավթավերամշակման ձեռնարկության։ Գրոզնիում ստեղծվել են Բաքվի հայ նավթարդյունաբերողներ Լիանոզովների, Մայիլովների, Ծատուրովների ընկերությունների մասնաճյուղերը։ Հայերը չուգունաձուլական գործարանների ու արհեստանոցների տերեր էին։ Ֆանիևների, Մանթաշևների, Լիսիցյանների ձեռնարկությունները քաղաքի արդյունաբերության կորիզն էին։ Անդրկովկասից մեծ թվով հողազուրկ հայ գյուղացիներ գալիս էին Գրոզնի և աշխատանքի ընդունվում քաղաքի արդյունաբերական ձեռնարկություններում։ 1913-ին Գրոզնիում բնակվել է 1400 հայ։ Նրանք նկատելի դեր են խաղացել քաղաքի հասարակական կյանքում։ 1910-ական թթ. քաղաքային դումայի նախագահն էր Գ. Ա. Երզնկյանը։ 1920-ին Գրոզնիում ապրել է 5 հազարից ավելի հայ։
Խորհրդային իշխանության տարիներին հայերի ազգային կյանքն անկում է ապրել։ Քաղաքում բնակվող հայերն աշխատել են նավթարդյունաբերության ձեռնարկություններում, լուսավորության, առողջապահության, մշակույթի բնագավառներում։ 1990-ական թթ. սկիզբ առած Չեչենական պատերազմի տարիներին հայերի մեծ մասը լքել է քաղաքը և տեղափոխվել Ռուսաստանի այլ շրջաններ[3]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.