From Wikipedia, the free encyclopedia
Արգաու, նաև՝ Աարգաու (գերմ.՝ Aargau, ֆր.՝ Argovie, իտալ.՝ Argovia, ռոմանշ.՝ Argovia) [[Միջազգային հնչյունական այբուբեն|[ˈaːrɡaʊ]]] ( ), երբեմն՝ լատինացված ձևոով Argovia), կանտոն Շվեյցարիայի հյուսիսում, Աարե գետի ստորին հոսանքի մերձակայքում (այստեղից էլ՝ կանտոնի Aar-Gau անվանումը, որ գերմաներենից թարգմանած՝ նշանակում է Աարեի մարզ)։ Երկրի ամենախիտ բնակեցված կանտոններից մեկն է[3]։
| |||||
![]() | |||||
Երկիր | ![]() | ||||
Մասն է | Հյուսիսարևմտյան Շվեյցարիա | ||||
Կարգավիճակ | Շվեյցարիայի վարչական բաժանում | ||||
Մտնում է | Շվեյցարիա | ||||
Վարչկենտրոն | Արաու[1] | ||||
Ամենաբարձր կետ | Geissfluegrat? | ||||
ԲԾՄ | 382 մետր | ||||
Օրենսդրական մարմին | Grand Council of Aargau? | ||||
Պաշտոնական լեզուներ | գերմաներեն | ||||
Բնակչություն | ▲678 207 մարդ (դեկտեմբերի 31, 2018)[2] | ||||
Տարածք | 1403,77 կմ² | ||||
![]() | |||||
![]() | |||||
Հիմնադրված է | 1803 թ. | ||||
Սահմանակցում է | Բազել-Լանդ, Զոլոտուրն, Բեռն, Լյուցերն, Ցուգի կանտոն, Ցյուրիխ և Բադեն-Վյուրթեմբերգ | ||||
Ժամային գոտի | UTC+1, UTC+2, Կենտրոնական եվրոպական ժամանակ, Ամառային ժամանակ և կենտրոնաեվրոպական ամառային ժամ | ||||
ISO 3166-2 կոդ | CH-AG | ||||
Ավտոմոբիլային կոդ | AG | ||||
Անվանված է | Աարե | ||||
ag.ch(գերմ.) | |||||
Դեռևս մեր թվականությունից առաջ 200 թվականին Արգաուն ու շրջակա տարածքները գտնվել են հելվետների տիրապետության տակ[4], այնուհետև գրավվել են հին հռոմեացիների, իսկ մեր թվականության 6-րդ դարում՝ ֆրանկների կողմից[5]։ Հին հռոմեացիները ներկայիս Բրուգգի մոտակայքում խոշոր բնակավայր են հիմնել՝ Վինդոնիսա անվանումով[4]։ Պատմաճարտարապետական նշանավոր հուշարձաններից են նաև Հաբսբուրգների ամրոցի ավերակները (այդ նույն Բրուգգի մերձակայքում),Քյոնիգսֆելդենի աբբայության վանքը՝ սքանչելի նկարազարդված միջնադարյան լուսամուտներով, Ֆարի վանական համալիրը...
Կանտոնի վարչական կենտրոնը Արաու քաղաքն է, որ գտնվում է Աարե գետի ափին։ Հյուսիսում կանտոնը սահմանակից է Գերմանիայի Դաշնության Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասին (սահմանագիծն անցնում է Հռենոս գետով)։ Շվեյցարիայի խոշոր գետերից ևս մեկը՝ Ռոյսն էլ է հոսում Արգաուի տարածքով[5], որն ընդհանուր առմամբ կազմում է 1404 քառակուսի կիլոմետր։
Տարածքի մեծ մասն զբաղեցնում են բերրի դաշտերն ու հովիտները, որոնք ոռոգվում են Աարեի ու նրա վտակների ջրերով։ Հանդիպում են նաև ոչ բարձր, անտառապատ բլուրներ։ Տարածքի 15 տոկոսը գրավում են շինություններն ու ճանապարհները[6]։ Բնակչության խտությունը նույնպես բավականին բարձր է՝ մեկ քառակուսի կիլոմետրի վրա՝ 450 մարդ։
Կանտոնը հռչակված է ծծմբային տաք աղբյուրներով (Բադեն և Շինցնախ-Բադ), ինչպես նաև՝ հանքային աղերով հարուստ աղբյուրներով (Ռայնֆելդեն)։
2018 թվականի դեկտեմբերի տվյալներով՝ Արգաուի բնակիչների թվաքանակը եղել է 678.207: Նրանց 21.5%ը օտարերկրացիներ էին։ 2000–ից 2010 թվականն ընկած մեկ տասնամյակի ընթացքում բնակչության թվաքանակի միջին տարեկան փոփոխության ցուցանիշը կազմել է 11%, ընդ որում՝ միգրացիայինը՝ 8.7%, ծնունդներինն ու մահերինը՝ 2.8%[7]: Բնակիչների մեծագույն մասը՝ ավելի քան 87 տոկոսը, գերմանախոս են։ Երկրորդ տեղն զբաղեցնում են իտալախոսները՝ 3,3 տոկոս։
Կանտոնի բնակչության թվաքանակը պատմական ժամանակի ընթացքում կրել է հետևյալ փոփոխությունները[8][9][10].
Պատմական տվյալներ բնակչության վերաբերյալ[8] | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Տարին | Ամբողջ բնակչությունը | Գերմանախոս | Իտալախոս | Բողոքական | Կաթոլիկ | Քրիստ. կաթոլիկ | Հրեա | Այլք | Կրոնը չնշած | Շվեյցարացի | Ոչ շվեյց. |
1850 | 199,852 | 107,194 | 91,096 | 1,562 | 79 | 196,890 | 2,962 | ||||
1900 | 206,498 | 203,071 | 2,415 | 114,176 | 91,039 | 990 | 293 | 196,455 | 10,043 | ||
1950 | 300,782 | 291,101 | 5,335 | 171,296 | 122,172 | 5,096 | 496 | 1,722 | 290,049 | 10,733 | |
1990 | 507,508 | 435,103 | 24,758 | 218,379 | 224,836 | 3,676 | 405 | 29,736 | 30,476 | 420,616 | 86,892 |
1993[5] | 512,000 | ||||||||||
2000 | 547,493 | 477,093 | 17,847 | 203,949 | 219,800 | 3,418 | 342 | 20,816 | 57,573 | ||
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.