Կարսի բերդ

From Wikipedia, the free encyclopedia

Կարսի բերդmap

Կարսի բերդ (թուրքերեն՝ Kars Kalesi), պաշտպանական նախկին կառույց, բերդ, որը գտնվում է Պատմական Հայաստանի Կարս քաղաքում։ Բերդը հայտնի է նաև Իչ քալե («Կենտրոնական/ներքին ամրոց», «Ցիտադել») անվամբ։

Արագ փաստեր Կարսի բերդթուրքերեն՝ Kars Kalesi, Տեսակ ...
Կարսի բերդ
թուրքերեն՝ Kars Kalesi
Thumb
Նկարագրություն
Տեսակբերդ
Վարչական միավորԿարս
ԵրկիրԹուրքիա
Կառուցված1153, 1579, 1616, 1636
Շինանյութբազալտ
Ավերվել է1386, 1606, 1878
Ընթացիկ վիճակգործող թանգարան
Վերահսկվում էԹուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարություն
Բաց է հանրության համարայո
ԻրադարձություններԿարսի ճակատամարտ
Thumb
Thumb
 Kars Castle Վիքիպահեստում
Փակել

Կառուցվել է Բագրատունիների կառավարման ընթացքում։Վերակառուցվել է 1153 թվականին վեզիր Ֆիրուզ Աքայի կողմից` սալթուքյան Մալիք Իզեդին Սալթուք II-ի հանձնարարությամբ։ Արտաքին դարպասները, որոնք շրջապատում են քաղաքը, կառուցվել են 12-րդ դարում։ Բերդը, որը ավերվել է 1386 թվականին թվականին Լենկթեմուրի կողմից, նորից վերակառուցվել է 1579 թվականին՝ Լալա Մուսթաֆա փաշայի կողմից, որը Կարս էր ժամանել օսմանյան Մուրադ III արքայի հրամանով։

Օսմանյան աղբյուրներում նշվում է, որ բերդը վերակառուցվել է 100 000 զինվորների և բանվորների մասնակցությամբ։ 1606 թվականին բերդը ավերվել է պարսից Աբբաս I Սեֆիի կողմից։ 1616 և 1636 թվականներին բերդը վերակառուցվել է և ավելացվել են նոր տարրեր։ Բերդը մեծապես տուժել է ռուսական զորքերի նվաճումից հետո, որը տեղի է ունեցել 1877-1878 թվականներին տեղի ունեցած Ռուս-թուրքական պատերազմից ժամանակ։ Այն 40 տարի եղել է ռուսական հսկողության ներքո և մասնակիորեն փոփոխությունների ենթարկվել։ Կարսի բերդի պատերը կառուցված են բազալտից։

Առանձնահատկություններ

Բերդը բաղկացած է երկու մասերից՝ արտաքին և ներքին ամրոցներից։ Արտաքին պատերը բաղկացած են հինգ շերտերից։ Ի հավելումն, արտաքին պատերի դիմացի հատվածում առկա են խորը խրամատներ (առվափոսեր)։ Բերդի հիմնական մասը գտնվում է արևելյան հատվածում։ Արտաքին ամրոցի պատերը քառանկյուն տեսք չունեն։ Բերդի ընդհանուր պարագիծը կազմում է 3 500 մետր (11 500 ֆուտ)։ Բերդն ունեցել է ժամապահների համար նախատեսված 22 աշտարակներ, որոնցից միայն 7-ն են պահպանվել մինչ մեր օրերը։

Ներքին ամրոցի երկարությունը արևելքից արևմուտք ուղղությամբ կազմում է 250 մետր (820 ֆուտ), իսկ հյուսիսից հարավ՝ 90 մետր (300 ֆուտ)։ Բերդն ունի չորս դարպասներ։ «Ջրի դարպասը» (թուրքերեն՝ Su Kapısı) կամ «Չերիբաշը դարպասը» գտնվում է արևմուտքում, «Կաղզվանի դարպասը» կամ «Կենտրոնական դարպասը»` հարավում, իսկ «Բեհրամի դարպասը»՝ արևելքում։ Գլխավոր դարպասը գտնվում է հյուսիսում, որտեղից սկսվում է ճանապարհը դեպի քաղաք։

Բերդի ժամապահների աշտարակներին կարելի է հասնել՝ մագլցելով աստիճանները կամ բարձրանալով հարթ ճանապարհով։

Գլխավոր մուտքի հենց մոտ առկա է սրբատեղի, որտեղ գտնվում է Ջելալ Բաբայի գերեզմանը։ Վերջինս մահացել է 1239 թվականին՝ մոնղոլական արշավանքների ժամանակ։ Ամրոցի տարածքում առկա են նաև ռազմական կացարաններ, զինամթերքի պահեստ և փոքրիկ մզկիթ, որը վերակառուցվել է 1990-ական թվականներին։

Այսօր ամրոցը գրանցված է Թուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության հաշվեկշռում[1]։

Մշակութային իրադարձություններ

2005 թվականին բերդի տարածքում տեղի է ունեցել թուրք հայտնի փոփ երգչուհի Սեզեն Աքսուի մենահամերգը, որին մասնակցում էր շուրջ 25 000 մարդ[2]

2011 թվականին պահքի իսլամական սուրբ Ռամադան ամսվա ժամանակ, ամրոցում առաջին անգամ անց է կացվել Մևլևիների ծիսական արարողություն[3]։

Thumb
Կարսի բերդ

Ծանոթագրություններ

Արտաքին հղումներ

Wikiwand in your browser!

Seamless Wikipedia browsing. On steroids.

Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.

Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.