![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Indus_civilisation_seal_unicorn_at_Indian_Museum%252C_Kolkata.jpg/640px-Indus_civilisation_seal_unicorn_at_Indian_Museum%252C_Kolkata.jpg&w=640&q=50)
Հնդկերենի այբուբեն
From Wikipedia, the free encyclopedia
Հնդկական գիրը (նաև Հարապպյան այբուբեն) նշանների հավաքածու է, որը ստեղծվել է Հարապպայի քաղաքակրթության կողմից Կոտ Դիջիի և զարգացած Հարապպյան ժամանակաշրջանների ընթացքում Ք․ա․ 35-րդ և 20-րդ դարերի միջև ընկած հատվածում։ Արձանագրություններից շատերը չափազանց կարճ են։ Պարզ չէ, թե այս նշանները կազմում էին գիր, որը օգտագործվել է լեզուն արձանագրելու համար, և թե արդյոք այդ հնդկական նշաններով կազմված գրային համակարգը վիճահարույց էր, թե ոչ։ Չնայած բազմաթիվ վերծանման փորձերի[1], այն ապակոդավորված չէ և նրա հիմքում ընկած լեզուն հայտնաբերված չէ։ Ոչ մի հայտնի երկլեզու արձանագրություն չկա։ Այս գիրը ժամանակի ընթացքում ոչ մի էական փոփոխություն ցույց չի տալիս։
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Indus_civilisation_seal_unicorn_at_Indian_Museum%2C_Kolkata.jpg/640px-Indus_civilisation_seal_unicorn_at_Indian_Museum%2C_Kolkata.jpg)
Հարապպյան նշանների կնիքով առաջին տպագրությունը եղել է 1875 թ․-ին Ալեքսանդեր Կունինգամի նկարում[2]։ Այդ ժամանակից ի վեր շուրջ 4000 արձանագրություններ են հայտնաբերվել, դրանցից որոշները այնքան հեռվից էին գալիս, որքան Միջագետքն էր։ Վաղ 1970-ականներին Իրավաթամ Մահադևան հրատարակեց ժողովածու և հնդկական արձանագրությունների բառացանկ, որտեղ ներկայացված էին 3700 կնիքներ և 417 հստակ նշաններ հատուկ կառուցվածքներին համաձայնեցված։ Միջին արձանագրությունը պարունակում է հինգ նիշք, և ամենաերկար արձանագրությունը՝ միայն 17 նիշք։ Նա նաև հաստատեց աջից ձախ գրելու ուղղությունը[3]։
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Indus_seal_impression.jpg/220px-Indus_seal_impression.jpg)
Որոշ գիտնականներ, ինչպիսիք են Գ․Ռ․Հանտերը[4], Ս․Ռ․ Ռաոն, Ջոն Նյուբերրին[5], Իրավաթամ Մահադևան[6][7], Կրիշնա Ռաոն[8], Սաբհաշ Կակը[9] պնդել են, որ բրահմայական գիրը հաջորդականությամբ կապված է հնդկական համակարգի հետ։ Նույնիսկ մինչև 1877 թ․ Կունինգամը, ենթադրելով, որ նա հրատարակել էր Հարապպյան վավերացումը որոշ ժամանակ առաջ ոչ ուշ քան Մ.թ․ա․500 թ․ կամ 400 թ․, փորձել է մեկնաբանել վեց անհայտ նշաններ այդ վավերացումից, ինչպես նաև Բրահմիի ռահվիրաներին առաջարկել է փորձնական ընթերցում[10]։ Ուրիշները, ինչպիսին է Ֆ․ Ռայմոնդ Ալչինը, ինչ-որ չափով զգուշորեն աջակցում էին հավանականությանը[11][12], և նույնիսկ կոնսենսուսի տեսության շատ կողմնակիցներ, ըստ որի՝ Բրահմի հավանականությունը ծագել է արամերենի ազդեցությունից, ամբողջությամբ չեն բացառում հնդկական գրի որոշ ազդեցությունը՝ սպասելով նոր ապացույցների հայտնաբերմանը, որոնք կարող են լուսավորել Բրահմիի մութ ու վաղ անցյալի պատմությունը[13]։ Մեկ այլ հնարավոր տարբերակը հնդկական ավանդույթի շարունակականության համար հարավային և կենտրոնական Հնդկաստանի մեթալիթյան մշակույթին բնորոշ գրաֆիտյան նշաններն են։ Սա հավանաբար չի հանդիսանում լեզվական գիր, բայց կարող է որոշակիորեն համընկնել հնդկական սիմվոլների հավաքածուի հետ[14][15]։