From Wikipedia, the free encyclopedia
Հակոբոս առաքյալ, Սուրբ Հակոբոս առաքյալ Զեբեդյան (հուն․՝ Ιάκωβος , լատին․՝ Iacobus, իսպ.՝ Santiago, 1-ին դար, Բեթսաիդա, Գալիլեա - 44[1], Երուսաղեմ, Հրեաստան, Հռոմեական կայսրություն), համաձայն Նոր Կտակարանի՝ Հիսուս Քրիստոսի 12 առաքյալներից մեկը։
Հակոբոս առաքյալ | |
---|---|
![]() | |
Ծնունդ | 1-ին դար |
Ծննդավայր | Բեթսաիդա, Գալիլեա |
Վախճան | 44[1] |
Վախճան վայր | Երուսաղեմ, Հրեաստան, Հռոմեական կայսրություն |
Վախճան պատճառ | գլխատում |
Թաղման վայր | Սանտյագո դե Կոմպոստելայի տաճար |
Եկեղեցի | քրիստոնեություն և հուդայականություն |
Սրբացված կարգ | սուրբ[1] |
Հիշատակության օր | Հուլիսի 25[2], Ապրիլի 30 և Դեկտեմբերի 30 |
Աշխատանք | ձկնորս և միսիոներ |
Պաշտոն | առաքյալ |
Ազգություն | հրեա |
Երկիր | Հին Հռոմ |
Աշակերտ | Athanasius of Caesaraugusta? |
Ուսուցիչ | Հիսուս |
Մայր | Salome?[3] |
Հայր | Zebedee?[3][4][5][…] |
Ամուսին | անհայտ |
Քույր/եղբայր | Հովհաննես առաքյալ[3][6][7][…] |
Հովհաննես առաքյալի ավագ եղբայրը, Զեբեդեոսի որդին։
Համաձայն Ավետարանի՝ Հակոբոս (եբր.՝ «գարշապարից բռնող», փխբ.՝ «խարդախ») առաքյալը հոր և եղբոր հետ զբաղվում էր ձկնորսությամբ (Մատթ. 4։21)։ Միևնույն ժամանակ Զեբեդյան եղբայրները գործակիցներն էին Պետրոս և Անդրեաս եղբայրների (հմմտ. Ղուկ. 5։10), որոնց հետ էլ կանչվեցին Հիսուսի կողմից (Մատթ. 4։20-21) և հիշատակվում է 12 առաքյալների շարքում (Մատթ. 10։3, Մարկ. Ղուկ. 6։14)։ Հատկանշական է, որ Հակոբոս առաքյալը միշտ հիշատակվում է եղբոր՝ Հովհաննեսի հետ և միշտ ներկա է Քրիստոսի ամենավստահելի աշակերտների եռյակում (տես, Մատթ. 17։1, Մարկ. 5։37, 13։3, 14։33)։ Առհասարակ այս առաքյալի կերպարը գրեթե աննկատ է մնում Նոր Կտակարանում և իր լույսը կարծես ստանում է Հովհաննես առաքյալի միջոցով։ Գոյություն ունի ավետարանական երկու դրվագ, որտեղ Հակոբոսի կերպարը թեև ոչ Հովհաննեսից առանձին, սակայն առավել ընդգծված է.
Այս դրվագը առիթ է հանդիսացել, որպեսզի Քրիստոսը եղբայրներին անվանի Բաներեգես՝ Որոտման որդիներ (հմմտ. Մարկ. 3։17)։
Վերջին վկայությունները Հակոբոս առաքյալի մասին առկա են Գործք առաքելոցում, որտեղ նա հիշատակվում է առաքյալների շարքում (1։13), ինչպես նաև հիշատակվում է առաքյալի նահատակությունը (առաքյալների շարքում նահատակության միակ հստակ հայտնի դեպքն է). «Այդ ժամանակներում Հերովդես թագավորը ձեռնարկեց եկեղեցուց ոմանց չարչարելու գործին և Հովհաննեսի եղբորը՝ Հակոբոսին, սրով սպանեց» (Գործք. 12։1-2)։ Երուսաղեմում նրա սպանության թվականը շուրջ 44 թ. է։
Տարբերակելու համար Հակոբոս Զեբեդյանին Աստվածաշնչի և հատկապես առաքելական շարքի մի քանի Հակոբոսներից, շատ հաճախ նրան անվանում են «Մեծ Հակոբոս», իսկ հայ հեղինակների շրջանակում «Գլխադիր Հակոբոս»։ Վերջինս կապված է այն ավանդության հետ, թե Հակոբոսի գլուխը սրով կտրելուց հետո, այն ընկնում է Հիսուսի եղբոր՝ Երուսաղեմի առաջին եպիսկոպոս Հակոբոս Տյառնեղբոր ձեռքը, ով էլ թաղում է պատվական գլուխը իր պարտեզի մեջ։ Հետագայում այդ պարտեզի տեղում կառուցվում է ներկայիս Երուսաղեմի պատրիարքությանը պատկանող Սրբոց Հակոբյանց Մայր տաճարը (12-րդ դար), որի հյուսիսային պատի մեջ բացված մատուռում ցույց է տրվում առաքյալի գլխի ամփոփման վայրը։ Մեկ այլ ավանդություն վկայում է, որ Հակոբոսին սրամահ անելուց հետո նրա մարմինը նետում են Յաֆայի ծովը, և ալիքները այն դուրս են բերում Իսպանիայի ափամերձ շրջաններ։ Աճյունն ի վերջո ամփոփվել է Սանտյագո դե Կոմպոստելա անվանված վայրում, որն այսօր շատ հայտնի ուխտատեղի է։
Սուրբ Հակոբոս Զեբեդյան առաքյալը Ընդհանրական Եկեղեցու սուրբ է։ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնում է նրա տոնը 12 առաքյալների հետ և տարեվերջին՝ Սուրբ Ծննդյանը նախորդող Ավագ Տոների շարքում՝ Հովհաննես առաքյալի հետ միասին նույն օրը։ Հույն եկեղեցին տոնում է ապրիլի 30-ին, Լատին եկեղեցին՝ հուլիսի 25-ին։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.