From Wikipedia, the free encyclopedia
Կարլոս Արանա Կաստանեդա[5] (իսպ.՝ Carlos César Salvador Arana Castañeda. դեկտեմբերի 25, 1925[1][2][3][…], Կախամարկա, Պերու - ապրիլի 27, 1998[1][2][4][…], Լոս Անջելես, ԱՄՆ), պերուացի գրող և անտրոպոլոգ։ 1968 թվականին տպագրվում է նրա առաջին գիրքը ՝ «Դոն Խուանի ուսմունքը» (The Teachings of Don Juan)։ Առաջին դեմքով գրված այս գիրքը պատմում է այն մասին, թե ինչպես էր Կաստանեդան աշակերտություն անցնում Յակի ցեղի շաման Խուան Մատուսի մոտ։ Հետագայում Կաստանեդան գրում է ևս 11 գիրք, շարունակելով աշակերտության պատմությունը։ Այս գրքերը վաճառվում են շուրջ 12 միլիոն օրինակով ու թարգմանվում 17 լեզվով։
Կարլոս Կաստանեդա իսպ.՝ Carlos Castaneda | |
---|---|
Ծննդյան անուն | Կարլոս Ցեզար Սալվադոր Առենա Կաստանեդա |
Ծնվել է | դեկտեմբերի 25, 1925[1][2][3][…] |
Ծննդավայր | Կախամարկա, Պերու |
Վախճանվել է | ապրիլի 27, 1998[1][2][4][…] (72 տարեկան) |
Վախճանի վայր | Լոս Անջելես, ԱՄՆ |
Մասնագիտություն | արձակագիր, մարդաբան, անտրոպոլոգ, էթնոգրաֆ, միստիկ, բանաստեղծ |
Լեզու | անգլերեն |
Ազգություն | պերուացի |
Քաղաքացիություն | ԱՄՆ |
Կրթություն | Լոս Անջելեսի կալիֆոռնյան համալսարան |
Գիտական աստիճան | փիլիսոփայության դոկտոր |
Ստեղծագործական շրջան | 20-րդ դար |
Ժանրեր | վեպ և էսսե |
Թեմաներ | շամանիզմ, նեոշամանիզմ |
Ամուսին | Florinda Donner? |
![]() | |
Կայք | carlos-castaneda.com |
![]() |
Շատ դժվար է ինչ-որ բան ասել Կարլոս Կաստանեդայի կենսագրության մասին, և այստեղ ներկայացվող անձնական բնույթի տեղեկությունները վիճարկելի են։ Դրա պատճառներից մեկն այն է, որ նա հետևողականորեն կիրառել է «անձնական պատմության ջնջում» անվանվող պրակտիկան։ Այս պրակտիկայի էությունը որևէ անձի մասին այլոց ունեցած որոշակի և կոնկրետ պատկերացման ջնջումն է։ «Անձնական պատմության ջնջում» պրակտիկան կիրառվում է այն նպատակով, որպեսզի անձը ազատվի այն սահմանափակումներից, որոնք նրան պարտադրվում են այլ մարդկանց մտքերով։
Կաստանեդայի ծննդյան թվականը և վայրը միշտ տարակարծությունների առիթ են հանդիսացել։ Ծննդյան թվի վերաբերյալ գոյություն ունի երեք տարբերակ
Կաստանեդայի ծննդավայրի մասին տեղեկություններ նույնպես հակասական են։
Ըստ Կաստանեդայի նրա սկզբնական ազգանունը ոչ թե Կաստանեդա էր, այլ Արանա։ Կաստանեդա (մոր ազգանունն է) ազգանունը նա վերցրել է 1959 թ.-ին ամերիկյան քաղաքացիությունը ընդունելիս։ Ծնվել է Բրազիլիայի Սան Պաուլո քաղաքում, ապահովված ընտանիքում, 1935 թ.-ի դեկտեմբերի 25-ին։ Նրա ծնվելու պահին հայրը 17 տարեկան էր, իսկ մայրը՝ 15։ Նրան դաստիարակել էր իր մորաքույրերից մեկը։ Մորաքույրը մահանում է երբ Կաստանեդան վեց տարեկան էր։ Իսկ Կաստանեդայի մայրը մահանում է երբ Կաստանեդան քսանհինգ տարեկան էր։
Մոտավորապես 10-12 տարեկանում նրան ուղարկում են Բուենոս Այրեսում գտնվող մանկատուն։ 15 տարեկանում նրան ուղարկում են ԱՄՆ։ Սան Ֆրանցիսկո քաղաքում նա ավարտում է դպրոցը (Hollywood High School), որից հետո գնում է Միլան։ Միլանում սովորում է գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում։ Գեղարվեստի մեջ հաջողություններ չի ունենում և շուտով վերադառնում է Կալիֆորնիա։
1955-1959 թթ. նա այցելում է գրականությանը, ժուռնալիստիկային և հոգեբանությանը վերաբերվող տարրաբնույթ դասընթացներ։ Նույն այդ ժամանակահատվածում նա աշխատում է մի հոգեվերլուծաբանի մոտ որպես օգնական։ Նրա պարտականությունների մեջ է մտնում հոգեվերլուծական սեանսների ընթացքում հարյուրավոր ձայնագրությունների դասակարգումը։
Քանի որ Կաստանեդայի տեսությունների և ուսմունքի մասին տեղեկությունների հիմնական աղբյուրը իր իսկ գրած գրքերն են, ապա գրականագետները Դոն Խուանի մասին տեղեկություններ քաղում են առաջին հերթին հենց Կաստանեդայի գրքերից։ Դոն Խուան Մատուսի իրական մարդ կամ հնարովի կերպար լինելու մասին շատ տեսակետներ են առաջադրվել, սակայն այդպես էլ բոլորի համար ընդունելի տարբերակ դեռևս չկա։ Ըստ Կաստանեդայի նա Դուն Խուանի մոտ աշակերտությունը սկսել է այն ժամանակ, երբ ԱՄՆ-ից մեկնել է Մեքսիկա՝ անտրոպոլոգիական հետազոտություններ անելու նպատակով[9]։ Հետազոտությունների հիմնական նպատակը հնդկացիական շամանների կողմից պսիխոդելիկ և հալյուցինոգեն բույսերի օգտագործման պրակտիկան ուսումնասիրելն էր։ Այդ բույսերի ցուցակում կարևորագույներնն են պեյոտ կակտուսը, արջընկույզը և սնկերի որոշ տեսակներ[9]։ Նրան ծանոթացնում են Խուան Մատուսի հետ, ասելով, որ նա բույսերի լավագույն «մասնագետն է»։ Հետագայում Կաստանեդան անցնում է աշակերտության շաման Խուան Մատուսի մոտ, նրա 12 հատորներից կազմված վեպը այդ աշակերտության նկարագրությունն է, իսկ վերջին մի քանի գրքերը իրենցից ներկայացնում են կատարվածը հասկանալու և վերիմաստավորելու փորձ[10]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.