քիմիական միացություն From Wikipedia, the free encyclopedia
Լամիվուդին (Lamivudine, 3TC), հակավիրուսային դեղ, նուկլեազիդային բնույթի հետադարձ տրանսկրիպտազայի արգելակիչ ( NRTI), կիրառվում է կոմբինացված հակառետրովիրուսային թերապիայի մեջ, ակտիվ է ՄԻԱՎ-ի և հեպատիտ B-ի նկատմամբ[2]։
Լամիվուդին | |
---|---|
![]() | |
Քիմիական բանաձև | C₈H₁₁N₃O₃S |
Մոլային զանգված | 3,8E−25 կիլոգրամ[1] գ/մոլ |
Քիմիական հատկություններ | |
Դասակարգում | |
CAS համար | 134678-17-4 |
PubChem | 60825 |
EINECS համար | 603-844-3 |
SMILES | C1C(OC(S1)CO)N2C=CC(=NC2=O)N |
ЕС | 603-844-3 |
RTECS | UW7361333 |
ChEBI | 54812 |
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա) |
Լամիվուդինը կիրառվում է քրոնիկական հեպատիտ B-ի բուժման ժամանակ, երբ այլ տարբերաները հնարավոր չեն[2]։ Այն ակտվ է նչպես ՄԻԱՎ-1-ի, այնպես էլ ՄԻԱՎ-2-ի նկատմամբ։ Ընդհանրապես այն կիրառվում է այլ հակառետրովիռուսային դեղերի հետ զուգակցված, ինչպիսիք են զիդովուդինը և աբակավիրը[2]։
Լամիվուդինը պատենտավորվել է 1995 թվականի նոյեմբերի 17-ին Սննդի և դեղերի վարչության կողմից[3][4] և նույն թվականին հաստատվել է ԱՄՆ-ում օգտագործման համար[5][6]։ Այն ներառված է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի մոդելային ցանկում[7]։
Ռացեմիկ BCH-189-ը (բացասական ձևը հայտնի է որպես լամիվուդին) հայտնաբերվել է Բեռնարդ Բելլոյի կողմից՝ Մակգիլլի համալսարանում աշխատելու ժամանակ և Փոլ Նգուեն-Բայի կողմից՝ IAF BioChem International, Inc.-ի լաբորատորիաներում՝ Մոնրեալում 1988 թվականին, իսկ բացասական էնանտիոմերը առանձնացվել է 1989 թվականին։ Սկզբում նմուշներն ուղարկվել են Եյլի համալսարանից Յունգ-Չի Չենգի կողմից՝ դրա թունավորությունը ուսումնասիրելու համար[8]։ Զիդովուդինի (AZT) հետ համատեղ օգտագործման ժամանակ նա պարզեց, որ լամիվուդինի բացասական ձևը նվազեցնում է կողմնակի ազդեցությունները և մեծացնում դեղամիջոցի արդյունավետությունը հետադարձ տրանսկրիպտազայի արգելակման գործում[9]։
Լամիվուդինի և AZT-ի զուգակցումը մեծացնում է ֆերմենտի արգելակման արդյունավետությունը, որը ՄԻԱՎ-ը օգտագործում է իր գենետիկ նյութը վերարտադրելու համար։ Արդյունքում հաստատվեց, որ լամիվուդինը ավելի քիչ թունավոր է միտոքոնդրիալ ԴՆԹ-ի համար, քան մյուս ռետրովիրուսային դեղերը[10][11]։
Լամիվուդինը (էպիվիր) կրառվում է այլ հակառետրովիրուսային դեղերի հետ համատեղ ՝ ՄԻԱՎ վարակի բուժման նպատակով[12][13]։ Լամիվուդինը (էպիվիր HBV) ցուցված է հեպատիտ B վիրուսով հարուցված քրոնիկական վարակի բուժման համար՝ կապված հեպատիտ B վիրուսի վերարտադրության նշանների և լյարդի ակտիվ բորբոքման հետ[14][15]։
Եվրոպայում լամիվուդինը հաստատվել է օգտագործման համար 1996թ. օգոստոսին։ Այն նուկլեոզիդային բնույթի հետադարձ տրանսկրիպտազայի արգելակիչների խմբում հինգերորդ դեղն է և իրենից ներկայացնում է ցիտիդինի ածանցյալ։ Լամիվուդինը ունի լավ տանելիություն և մտնում է տարբեր համակցված արտադրանքներ կազմում[16]:Լամիվուդինի հիմնական թերությունն այն է, որ ՄԻԱՎ-ը արագ կայունություն է ձեռք բերում դեղի նկատմամբ. դրա համար բավական է մեկ կետային մուտացիա M184V: Լամիվուդինի նկատմամբ կայունություն կարող է զարգանալ ընդամենը մի քանի շաբաթվա ընթացքում։ Հետևաբար, լամիվուդինի ամբողջական հակառետրովիրուսային ազդեցությունը դրսևորվում է միայն այլ NRTI-ների (նուկլեազիդային բնույթի հետադարձ տրանսկրիպտազայի արգելակիչ) հետ համատեղ կիրառելիս։ Խոշոր կլինիկական փորձարկումները, ինչպիսիք են NUCB 3002-ը և CAESAR-ը, ցույց են տվել կլինիկական օգուտներ NRTI-ի վրա հիմնված սխեմաներին լամիվուդին ավելացնելուց։ Հատկանշական է, որ M184V մուտացիայի տարածումը վիրուսի պոպուլյացիայի մեջ նույնիսկ որոշ օգուտներ է բերում. նախ, երբեմն այդ մուտացիայի արդյունքում զիդովուդինինի նկատմամբ կայուն ՄԻԱՎ-ի առանձին շտամներ վերականգնում են դրա նկատմամբ զգայունությունը, և երկրորդ՝ այս մուտացիան նվազեցնում է վիրուսի վերարտադրողական կարողությունը։ Այս հատկությունները հաստատվել են հետազոտության արդյունքներով, որտեղ ՄԻԱՎ-1 վարակակիր և M184V մուտացիայով հիվանդների մոտ, ովքեր շարունակում էին ընդունել միայն լամիվուդին, վիրուսային ծանրաբեռնվածությունը ավելի դանդաղ է աճել, իսկ CD4-լիմֆոցիտների քանակն այդքան արագ չի նվազել՝ համեմատած ՄԻԱՎ-1 M184V մուտացիայով վարակակիր հիվանդների հետ, ովքեր դադարեցրել են բոլոր հակառետրովիրուսայն դեղերի ընդունումը։
Հետևաբար, կարող է արդարացված լինել լամիվուդինը հակառետրովիրուսային բուժման սխեմայում պահելը այն դեպքում, երբ ապացուցված է վիրուսի կայունությունը այս դեղի նկատմամբ, որպեսզի պահպանվի M184V մուտացիան, որը նվազեցնում է վիրուսի վերարտադրողականությունը, հատկապես այն դեպքերում, երբ բուժման սխեմայում ընդգրկված են այլ դեղամիջոցներ, որոնք ունեն անբավարար ակտիվությամբ ՄԻԱՎ-1-ի այդ պոպուլյացիայի նկատմամբ։ Լամիվուդինի հակառետրովիրուսային ազդեցության ուժը նման է էմտրիցիտաբինին։ Կարելի է ընդունել օրական մեկ անգամ, թեև լամիվուդինը ունի ավելի կարճ կիսատրոհման պարբերություն, քան էմտրիցիտաբինը[16]։
Լամիվուդինը ակտիվ է հեպատիտ B վիրուսի նկատմամբ և, հետևաբար, նպատակահարմար է հիրառել ՄԻԱՎ վիրուսակիր հիվանդների՝ հեպատիտ B-ով վարակման դեպքում։ Այն բարելավում է հեպատիտ B-ի e-հակագենի սերոկոնվերսիան, ինչպես նաև բարելավում է լյարդի վիճակը։ Դեղի երկարատև օգտագործումը, սակայն, հանգեցնում է մուտացիայի և հետևաբար հեպատիտ B վիրուսի նկատմամբ կայունության զարգացման[17]։ Չնայած դրան, լամիվուդինը դեռևս լայնորեն կիրառվում է իր լավ տանելիության շնորհիվ[16][18]։
Դեղաչափեր և բացթողնման ձևեր՝ հաբեր 100, 150, 300 մգ, ներս կիրառման լուծույթ 5 մգ մլ-ին, 240 մլ սրվակով և 10 մգ մլ-ին, 240 մլ սրվակով։
Ստանդարտ դեղաչափեր և ընդունման ռեժիմ՝ 300 մգ օրական մեկ անգամ կամ 150 մգ մեկական դեղահատ օրական երկու անգամ։
Սննդային և դեղային փոխազդեցություն՝ անկախ սննդի ընդունումից։
Արյան մեջ կոնցենտրացիան կարող է մեծացնել բակտրիմը (բիսեպտոլ)։
Առավել էական կողմնակի ազդեցությունները. Կողմնակի ազդեցությունները հազվադեպ են հանդիպում։ Բուժման սկզբում հնարավոր է զարկերակային ճնշման բարձրացում, գլխացավ և ընդհանուր թուլություն։
Հակացուցումները.Երիկամների ֆունկցիոնալ խանգարման դեպքում պահանջվում է դոզայի ճշգրտում կամ դեղի ընդունման դադարեցում[19]։
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.