From Wikipedia, the free encyclopedia
Իտիգրան (ռուս.՝ Иттыгра, Ыттыгран), կղզի Բերինգի ծովի Սենյավինա նեղուցում, Չուկոտկայի ինքնավար մարզի Պրովիդենյայի շրջան շրջանում։
![]() | |
Տեսակ | կղզի |
Երկիր | ![]() |
Վարչատարածքային միավոր | Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգ |
Երկարություն | 13,8 կմ |
Լայնություն | 5 կմ |
Մակերես | 55 կմ² |
Բնակչություն | 0 մարդ |
![]() | |
![]() | |
Գտնվում է Չուկոտկայի հրվանդանից հյուսիս, Չուկոտկայի թերակղզու հարավ-արևելյան ծայրում, մայրցամաքային ափից 1,5 կմ հեռավորության վրա և Արակամչեչեն կղզուց 3,8 կմ հեռավորության վրա։ Տարածքը 55 կմ² է։ Կղզին ձգվում է 13,5 կմ երկարությամբ, առավելագույն լայնությունը՝ 5 կմ։
Ամենաբարձր կետը Իտիգրան լեռն է՝ 545 մ բարձրությամբ։ Կղզում կան երկու փոքր լճեր։
Անունը թարգմանված է «գայլի որջ», «մսի փոս», «մսի պահեստ» բառերից[1]։ Այս կղզում կան մեծ թվով Էսկիմոսների հնագույն տների ավերակներ («ныӈлу») և դրանց կողքին գտնվող մսի պահեստներ[1]։ Տեղանվան ծագման մեկ այլ տարբերակ կա՝ չուկ (Етгыран) «բնակարան կես ճանապարհին»։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ որսորդները, երբ Չապլինոյից Յանրակիննոտ շներով կամ նավով ճամփորդում էին, միշտ կանգ էին առնում կղզում, որտեղ ծովային կենդանու լավ որս կար, և այստեղ միշտ մսի պաշարներ էին կազմակերպվում։
Իտիգրան կղզին հայտնաբերվել և նկարագրվել է Ֆ. Պ. Լիտկեի արշավախմբի ժամանակ 1828 թվականի օգոստոսին[2]։
Կղզում մինչև 1940-ականների սկիզբը գոյություն է ունեցել Էսկիմոսյան Սիկլուկ բնակավայրը։
Կղզու շրջագծի երկայնքով ժայռոտ հրվանդանների վրա կան ծովային թռչունների գաղութներ, որոնց ընդհանուր թիվը կազմում է մինչև 10 հազար զույգ։ Գաղութներում բնադրում են Բերինգի ջրագռավը, խոշոր սպիտակագլուխ ճայերը, կայրաները, իպատկան և կացնակտուցը[3]։
Կղզում աճում է Չուկոտկա թերակղզու էնդեմիկ սենյավինսկայա որդան (artemisia senjavinensis), որը նշված է Ռուսաստանի կարմիր գրքում[4]։
Կղզին հայտնի է կետերի ծառուղով՝ գրենլանդական կետերի գանգերի և ծնոտների զուգահեռ շարքերից կազմված հնագույն էսկիմոսական կառույց։ Կետի ծառուղին կառուցված է 50-60 գանգերից և 30 ծնոտներից և հարյուրավոր հատուկ դրված քարերից։ Թվագրվում է ուշ՝ Պունուկի ժամանակաշրջան (Մ. թ. XIV—XVIդդ.)[5]:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.