Jezuïten
From Wikipedia, the free encyclopedia
From Wikipedia, the free encyclopedia
De Jezuiten, mei de folsleine namme de Sosiëteit fan Jezus, is in de grutste Roomsk-Katolike kleasteroarder, dy’t yn 1534 oprjochte is troch in groep ôfstudearre studinten út Parys, ûnder lieding fan Iñigo Lopez de Loyola, better bekend ûnder syn Latynske namme Ignatius fan Loyola. De sosiëteit krige yn 1540 de goedkarring fan Paus Paulus III.
In pater Jezuyt set faak efter syn namme de ôfkoarting ‘S.J’ fan ‘Societat Jesu’. In soad Jezuiten binne leararen, mar hja hawwe ek wol oare wrâldske beroppen.
De sosiëteit waard oprjochte as ûnderdiel fan de kontrareformaasje, dy’t ûntstien wie as reaksje op de reformaasje. Ignatius preke in fiergeande hearrigens oan de Skrift en de tsjerklike hiërargy. Hy sei dan ek: "Wy moatte leauwe dat it wyt wat ik sjoch swart is, at de hierargyske tsjerke dat sa seit, omdat wy leauwe dat der tusken Kristus ús hear en de tsjerke dy't Syn Breid is, deselde geast oanwêzich is, dy’t wurksum is en ús laat nei de rêding fan ús siel."
Ien fan de gebrûklikste metoaden fan de Jezuiten is de retrête. Hjirfoar komme minsken byelkoar om ûnder lieding fan in preester konferinsjes en meditaasjes by te wenjen. Dizze konferinsjes en meditaasjes gean foaral oer de sin fan it minsklike libben. De retrêtes duorje gewoanlik in oantal dagen of soms wurde se organisearre foar tritich dagen, in wiere retrête.
It motto fan de sosiëteit is “Ad Majorem Dei Gloriam”(‘Ta meardere eare fan God’). It drukt út dat elts wurk dat net duvels is, foar de himel fertsjinstlik is, at it mei dy bedoeling dien wurdt. Dat kinne ek hannelings wêze dy’t tige gewoan binne, lykas it byfollen fan de benzinetank.
De Jezuïte-oarder wurdt laat troch de Generaal- oerste (‘Praepositus generalis’). Sûnt 13 septimber 1983 hat de Nederlanner Peter-Hans Kolvenbach dy funksje. In Generaal- oerste wurdt keazen foar it libben.
De oprjochting fan de oarder fan de Jezuiten is net sûnder stjit of slach ferrûn. Ignatius fan Loyolo rekke op syn tritichste as ofsier ferwûne oan syn foet. Dit ynspirearre him om fromme literatuer te lêzen. En dat soarge derfoar dat er syn eigen oarder stiftsje woe.
Doe't Ignatius mei syn groep yn 1537 nei Rome gie krige er by it plakje La Storta in fisioen, wêryn Jezus Kristus mei it krús tsjin him sei: “Ego vobis Romae propitius ero” (Ik sil jim yn Rome tadien wêze). En ek sei dy: "Ik wol dat jo ús tsjinje." Dit fisioen wie foar Ignatius en syn folgelingen oanlieding yn Rome de Societas Jesu te festigjen.
De akseptaasje fan de oarder ferrûn muoisum. Ignatius waard in oantal kear finzennaam en ûnderfrege troch de Ynkwisysje. Hy kriich sprekferboaden en waard twongen om te ferhúzjen. Yn 1540 joech Paus Paulus III einliks goedkarring oan de sosiëteit.
Ek nei de goedkarring hienen de Jezuiten it regelmjittich dreech. Jezuiten binne hast sûnder útsûndering krityske yntellektuelen, dy’t as yndividu gjin blêd foar de mûle nimme en ek op harren skoalle wurde learlingen opfieden ta krityske yntellektuelen. Dêrtroch wienen de Jezuiten yn in protte lannen, foaral ûnder totalitêre rezjyms, net botte wolkom. Sels waarden de Jezuiten, ûnder harren Teilhard de Chardin, yn 1904 út it dôchs liberale Frankryk ferbannen. Sy foelen doe de tiid net yn de smaak fan it anty-klerikale regear fan dy dagen.
Ien fan de ferneamdste Jezuiten wie Fransiskus Xaverius (1506-1552), misjonaris yn Aazje, fan wa't sein waard dat er mear minsken ta it katolisisme bekeard hat as Paulus.
Oare ferneamde Jezuïten binne :
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.