ماموریت هوایی تهاجمی با هدف حمله به اهداف زمینی دشمن فراتر از میدان نبرد در جریان From Wikipedia, the free encyclopedia
ممانعت هوایی[1] (به انگلیسی: Air interdiction)، یا پشتیبانی هوایی عمیق (به انگلیسی: deep air support)، به عملیات بمباران تاکتیکی و تهاجم بهزمین پیشگیرانه علیه اهداف دشمن گفته میشود؛[2] بهگونهای که حمله هواگردهای رزمی به اهداف دشمن بتواند تهدید تهاجمی آنها را به تأخیر بیندازد، مختل کند یا از درگیری احتمالی دشمن با نیروهای دوست ممانعت کند. این روش، تقریباً در تمام نیروهای هوایی تمرین میشود و از زمان جنگ جهانی اول در درگیریها انجام شدهاست.
ممانعت هوایی، به دلیل تفاوت در هدف عملیات، به دو گونه تاکتیکی و استراتژیک تقسیم میشود. حمله به هدفهای معمولی در ممانعت تاکتیکی بهمنظور تأثیرگذاری سریع و منطقهای بر اقدامات دشمن است؛ مثلاً تخریب مستقیم نیروها یا تدارکات در حال حرکت بهسوی منطقه نبرد، از نوع تاکتیکی است. در مقابل، حمله به اهداف در ممانعت استراتژیک، اغلب گستردهتر و بلندمدتتر است. در عملیات استراتژیک، حملات مستقیم به قابلیتهای جنگی دشمن کمتر میشود، در عوض نابودی زیرساختها، لجستیک و سایر داراییهای پشتیبانی دنبال میشود.
اصطلاح پشتیبانی هوایی عمیق با پشتیبانی هوایی نزدیک ارتباط دارد، اما تفاوت واژه نزدیک و عمیق، تفاوت بین اهداف را نشان میدهد. همانطور که از نام آن پیداست، «پشتیبانی هوایی نزدیک»، علیه اهداف نزدیک به واحدهای زمینی خودی، با هماهنگی نیروی زمینی و در حمایت مستقیم از نیروی درحال درگیری با دشمن، انجام میشود. «پشتیبانی هوایی عمیق» یا «ممانعت هوایی» قبل از درگیری فعال انجام میشود که بیشتر براساس برنامهریزی استراتژیک است و کمتر با واحدهای زمینی هماهنگ میشود. با وجود راهبردیتر بودن ممانعت هوایی نسبت به پشتیبانی هوایی نزدیک؛ ممانعت هوایی را نباید با بمباران استراتژیک اشتباه گرفت، که اصلاً با عملیات زمینی ارتباطی ندارد.
با بررسی عملیاتهای ممانعت هوایی گذشته، دکتر ادوارد مارک از مرکز تاریخ نیروی هوایی سه روش انجام عملیات ممانعت هوایی را شناسایی کرد. اولین مورد، تخریب یا فرسایش فیزیکی سربازان و تدارکات قبل از رسیدن به میدان جنگ است. دوم قطع «خطوط ارتباطی» دشمن یا ایجاد محاصره برای جلوگیری از رسیدن سربازان و تجهیزات به میدان نبرد است. سوم، ایجاد ناکارآمدیهای سیستمی در سیستم لجستیکی دشمن است؛ بهطوری که سربازان و ادوات نظامی آهستهتر یا پرهزینهتر به میدان نبرد برسند.[3][4]
درحالی که هر سه روش را میتوان در عملیات ممانعت تاکتیکی یا استراتژیک به کار برد، دکتر مارک استدلال میکند که موفقیت آنها به شرایط خاص میدان نبرد بستگی دارد. برای مثال، ممانعت از طریق فرسایش در مقیاس تاکتیکی به بهترین وجه عمل میکند، زیرا بهندرت میتوان بخش چشمگیری از سربازان و ادوات دشمن را در هر اقدام نابود کرد. انهدام ۱۰۰ کامیون تدارکاتی، زمانیکه دشمن ممکن است هزاران کامیون داشته باشد - همچنین کامیونها را میتوان به راحتی جایگزین کرد - فقط یک ضرر جزئی در مقیاس استراتژیک است، اما اگر آن کامیونها تنها کامیونهای در دسترس برای یک نبرد خاص باشند، آسیب به آنها ممکن است در نتیجه نبرد مهم باشد. به همین ترتیب، ممانعت موفق از طریق محاصره با وجود ویژگیهای زمین (مانند پلها، تونلها و غیره) که دشمن به آنها وابسته است، و این واقعیت که میتوان این ویژگیها را اصلاح یا از آنها اجتناب کرد، دشوارتر میشود. تخریب یک پل در زمان مناسب، اگر حتی برای مدت کوتاهی از رسیدن نیروهای کمکی دشمن جلوگیری کند، ممکن است بر نتیجه نبرد تأثیر بگذارد، اما در مقیاس استراتژیک، دشمن میتواند آن را جایگزین کند یا مسیر جایگزینی در مدت نسبتاً کوتاه پیدا کند. در این راستا، ایجاد ناکارآمدیهای سیستمی در سیستم لجستیکی دشمن (با استفاده از ترکیبی از فرسایش و محاصره در مقیاس تاکتیکی) کارامدترین شکل ممانعت استراتژیک بودهاست. دشمنی که مجبور است مسیری پرپیچ و خمتر را انتخاب کند یا به وسیله ترابری ناکارآمدتری اتکا کند، ممکن است به مرور زمان نتواند نیازهای خود را برآورده کند و بنابراین به دلیل کمبود منابع مناسب شکست بخورد.[5]
دکتر مارک همچنین هشت شرط را شناسایی کرد که بر نتیجه عملیاتهای ممانعت تأثیر میگذارند، که از نظر او سه مورد اول برای یک ممانعت موفق کاملاً ضروری است. پنج مورد دیگر در این امر سهیم هستند، در حالی که در همه عملیاتهای موفق را همگی سهم چشمگیری نداشتند، اما حداقل یکی از آن پنج مورد وجود داشت.[3][5]
![]() | این بخش نیازمند گسترش است. میتوانید با افزودن به آن کمک کنید. |
نیروی هوایی ایران و نیروی هوایی عراق هر دو، در روزهای ابتدایی جنگ ایران و عراق تلاشهای طراحیشدهای برای ممانعت از طرف مقابل انجام دادند. برای هر دو طرف، تا حد زیادی به درگیر شدن در عملیات شناسایی مسلحانه و حمله به اهداف فرصتطلبانه، با تعداد کمی از حملات به اهداف از پیش برنامهریزیشده پیش رفت. نیروی هوایی ایران از مزیتهای داشتن مهمات برتر، شناسایی تاکتیکی با داشتن یک اسکادران از فانتومهای آراف-۴ئی و اطلاعات اهداف از قبل از انقلاب برخوردار بود، اما تلاش آنها تا حد زیادی مشابه تلاش نیروی هوایی عراق بود.[6]
تلاشهای نیروی هوایی عراق برای ممانعت در ۴۵ روز اول جنگ به اوج خود رسید، اما بعداً به مأموریتهای پراکندهتر کاهش یافت و همراه با حملات عمده افزایش یافت. نیروی هوایی ایران، عملیات ممانعت را تا اواخر سال ۱۹۸۰ ادامه داد، اما این هم پس از اواسط ژانویه ۱۹۸۱ کاهش یافت. در حالی که هر دو طرف خسارت چشمگیری به طرف دیگر وارد کردند، با اینکه مسلماً دستاوردهای ایرانیها بیشتر بود، نه تلاشهای ممانعت مؤثر بود و نه به عاملی در نتیجه جنگ تبدیل شدند. هر دو طرف نیروهای هوایی خود را عقب کشیدند تا از تلفات فزاینده جلوگیری کنند و نتیجه گرفتند؛ اگرچه ممکن است توان هوایی نقشی در پیروزی در جنگ نداشته باشد، همچنان میتوان از آن برای جلوگیری از شکست استفاده کرد.[6]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.