کشوری در غرب آسیا From Wikipedia, the free encyclopedia
فلسطین (عربی: فلسطین)، با نام رسمی دولت فلسطین (عربی: دولة فلسطین) کشوری در منطقه شام جنوبی در غرب آسیا است. این کشور شامل دو قلمرو جدا از همِ کرانه باختری و نوار غزه است که مجموعاً به عنوان سرزمینهای فلسطینی شناخته میشوند و در منطقه فلسطین قرار دارند. این کشور از شمال، غرب و جنوب با اسرائیل، از شرق با اردن و از جنوب غربی با مصر، مرز مشترک دارد. مساحت آن، ۶۰۲۰ کیلومتر مربع است؛ در حالی که جمعیت آن بیش از پنج میلیون نفر است. پایتخت ادعایی آن، بیتالمقدس است؛ در حالی که رامالله، به عنوان مرکز اداری آن محسوب میشود. شهر غزه نیز بزرگترین شهر آن بود تا زمانی که جابجاییهای گسترده جمعیت در سال ۲۰۲۳ به دلیل تهاجم اسرائیل به نوار غزه آغاز شد. زبان رسمی عربی است. اکثریت فلسطینیها، مسلمان هستند در حالی که مسیحیت نیز حضور چشمگیری دارد.
دولت فلسطین دَولة فلسطین | |
---|---|
![]() | |
وضعیت | کشور ناظر سازمان ملل تحت اشغال اسرائیل که توسط ۱۴۵ کشور عضو سازمان ملل به رسمیت شناخته شده است. |
|
|
بزرگترین شهر | رفح |
زبان(های) رسمی | عربی |
حکومت | جمهوری نیمهریاستی یکپارچه[3] |
محمود عباس | |
محمد مصطفی | |
عزیز دویک | |
قوه مقننه | مجلس ملی |
روند تأسیس | |
۱۵ نوامبر ۱۹۸۸ | |
• پذیرش به عنوان کشور ناظر در مجمع عمومی سازمان ملل | ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ |
• تغییر وضعیت از دولت خودگردان | ۳ ژانویه ۲۰۱۳ |
• دعوای حاکمیتی با اسرائیل | در جریانپ[iii][4][5] |
مساحت | |
• کل | ۶٬۲۲۰ کیلومتر مربع (۲٬۴۰۰ مایل مربع)
|
جمعیت | |
• برآورد سال ۲۰۱۴ | ۴٬۷۸۰٬۹۷۸[7] (۱۲۳امین) |
• تراکم | ۷۳۱ بر کیلومتر مربع (۱٬۸۹۳٫۳ بر مایل مربع) |
تولید ناخالص داخلی (GDP) برابری قدرت خرید (PPP) | برآورد ۲۰۰۸الف |
• کل | ۱۱٫۹۵ میلیارد دلارالف (–) |
• سرانه | ۲٬۹۰۰ دلارالف (–) |
شاخص جینی (۲۰۰۹) | ۳۵٫۵[8] |
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۳) | ![]() ۱۰۷امین |
منطقه زمانی | یوتیسی+۲ () |
یوتیسی+۳ | |
جهت رانندگی | راست |
پیششماره تلفنی | +۹۷۰ |
کد ایزو ۳۱۶۶ | PS |
دامنه سطحبالا | .ps |
وبگاه رسمی | |
الف آمارهای جمعیتی و اقتصادی و ردهبندیها بر پایهٔ دادههای ادارهٔ مرکزی آمار فلسطین است ب و نیز رهبر دولت ایالتی[iv] |
منطقه فلسطین نقش مهمی در تاریخ جهان داشته است. کنعانیان، اسرائیلیها، آشوریها، بابلیها، ایرانیها، یونانیها، رومیها و بیزانسیها همگی اثری از خود بر این سرزمین به جا گذاشتند. فلسطین علاوه بر اهمیت تاریخی، برای یهودیت، مسیحیت و اسلام از اهمیت مذهبی عمیقی برخوردار است. در طول تاریخ این منطقه دورههایی از همزیستی و درگیری بین گروههای مذهبی و اقوام مختلف را تجربه کرده است. بهطور قابل توجه، در قرون وسطی، زمانی که جوامع یهودی با آزار و اذیت مواجه شدند، تحت حاکمیت مسلمانان و جهان اسلام پناه گرفتند. امپراتوری عثمانی که از قرن شانزدهم تا زمان فروپاشی آن در پایان جنگ جهانی اول کنترل فلسطین را در دست داشت، پناهگاهی برای یهودیان فراری از آزار و اذیت در اروپا فراهم کرد. پایان حکومت عثمانی فصل جدیدی را در تاریخ فلسطین رقم زد. پس از جنگ جهانی اول، امپراتوری بریتانیا کنترل منطقه را تحت فرمان جامعه ملل به عهده گرفت. قیمومیت بریتانیا بر فلسطین، که در سال ۱۹۲۰ شکل گرفت، تغییرات قابل توجهی را در چشمانداز سیاسی و اجتماعی منطقه ایجاد کرد و زمینه را برای درگیریها و مبارزات بعدی فراهم کرد.
تأسیس کشور اسرائیل در سال ۱۹۴۸ با جنگی همراه بود که به آوارگی اجباری ۷۰۰٬۰۰۰ فلسطینی انجامید و جمعیت زیادی از پناهندگان را ایجاد کرد.[10] جنگهای بعدی اعراب و اسرائیل، از جمله جنگ شش روزه در سال ۱۹۶۷، منجر به اشغال کرانه باختری و نوار غزه توسط اسرائیل شد. در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۸، شورای ملی فلسطین، نهاد قانونگذاری سازمان آزادیبخش فلسطین به رهبری یاسر عرفات، تشکیل دولت را اعلام کرد. امضای توافقنامه اسلو در دهه ۱۹۹۰، که بین اسرائیل و سازمان آزادیبخش فلسطین منعقد شد، تشکیلات خودگردان فلسطین را برای اعمال کنترل نسبی بر بخشهایی از سرزمینهای فلسطینی ایجاد کرد. در سال ۲۰۰۷، اختلافات داخلی بین جناحهای سیاسی فلسطینی منجر به تسلط گروه اسلامگرای حماس بر نوار غزه شد. از آن زمان، کرانه باختری تا حدودی توسط تشکیلات خودگردان فلسطین به رهبری فتح اداره میشود، در حالی که نوار غزه تحت کنترل حماس باقی مانده است. اسرائیل از آغاز اشغال در هر دو سرزمین فلسطین شهرک سازی کرده است. شهرکها در نوار غزه در سال ۲۰۰۵ با خروج یکجانبه اسرائیل از بین رفتند. حدود ۶۷۰٬۰۰۰ شهرکنشین اسرائیلی در شهرکهای کرانه باختری زندگی میکنند. جامعه بینالمللی شهرکسازیهای اسرائیل در سرزمینهای فلسطینی را بر اساس قوانین بینالمللی غیرقانونی میداند، اما دولت اسرائیل این موضوع را رد میکند.
در حال حاضر، بزرگترین چالشهای پیش روی این کشور شامل اشغال اسرائیل، محاصره جزئی، محدودیت دررفتوآمد، شهرکسازیهای اسرائیلی و خشونت شهرکنشینان و همچنین وضعیت کلی امنیتی ضعیف است. مسئلهٔ مرزهای فلسطین، وضعیت حقوقی و دیپلماتیک اورشلیم و حق بازگشت آنها حل نشده باقی مانده است. علیرغم این چالشها، این کشور اقتصاد نوظهوری دارد و شاهد گردشگری مکرر است. تا ژوئن ۲۰۲۴، ۱۴۴ کشور از مجموع ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل، فلسطین را به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت شناختهاند. همچنین این کشور عضو چندین سازمان بینالمللی از جمله اتحادیه عرب و سازمان همکاری اسلامی است. از سال ۲۰۱۲ این کشور ناظر غیرعضو سازمان ملل بوده است.[11]
در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷ میلادی، سازمان ملل، طرح تقسیم سرزمین فلسطین به دو کشور اسرائیل و فلسطین را تصویب، و اداره شهر بیتالمقدس («اورشلیم» نزد اسرائیل و «قدس» نزد فلسطین) را تحت اداره بینالمللی خود تعیین کرد. از تاریخ ۳۰ نوامبر ۱۹۴۷ تا ۱۴ مه ۱۹۴۸ میان شبهنظامیان یهودی و فلسطینی، نبردهای خونینی درگرفت. نهایتاً در ۱۴ مه ۱۹۴۸، اندکی پیش از پایان قیمومت بریتانیا بر فلسطین، اسرائیل با صدور منشور استقلال، اعلام موجودیت کرد. یک روز پس از اعلام استقلال، کشورهای همسایهٔ عربی، برای دفاع از مردم فلسطین بهطور همزمان به اسرائیل حمله کردند، نتیجهٔ این جنگ شکست کشورهای عربی بود که موجب شد این سرزمین میان کشورهای اسرائیل، مصر و اردن تقسیم شود و تا سال ۱۹۶۷، نوار غزه تحت کنترل مصر، کرانه باختری و بیتالمقدس شرقی تحت کنترل اردن و مابقی سرزمینها تحت تصرف اسرائیل قرار گرفت. از آن پس، مجموعهای از درگیریهای نظامی میان نیروهای اسرائیلی و کشورهای عربی رخ داد که جنگ ۱۹۵۶، جنگ ششروزه ۱۹۶۷ و جنگ یوم کیپور ۱۹۷۳ مهمترین آنها بودهاند.
طرح رسمیت دولت فلسطین برای اولین بار توسط سازمان آزادیبخش فلسطین در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۸ در الجزایر تشکیل شد. کشورهای عضو سازمان ملل در زمان حکمرانی محمود عباس به درخواست فلسطینیها رای موافق دادند و فلسطین از نهاد ناظر (سازمان آزادیبخش فلسطین) به کشور ناظر غیرعضو ارتقاء پیدا کرد. در رأیگیری شب ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ در مجمع عمومی سازمان ملل، ۱۳۸ کشور رای موافق و ۹ کشور رای مخالف، که عبارتند از آمریکا، کانادا، اسرائیل، جمهوری چک، پاناما و چهار کشور جزیرهای کوچک واقع در میکرونزی اقیانوس آرام، و ۴۱ کشور هم رای ممتنع دادند.[12] به این ترتیب موقعیت فلسطین در سازمان ملل مشابه موقعیت واتیکان است.
کشور فلسطین در سال ۲۰۱۴ درخواست عضویت به ده نهاد بینالمللی را ارائه داد و در ماه آوریل به عضویت کنوانسیون ژنو درآمد.[13]
نروژ، ایرلند و اسپانیا روز چهارشنبه دوم خرداد ۱۴۰۳ از تصمیم خود برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین خبر دادند. اسرائیل در واکنش به این اقدام سفرایش در دوبلین و اسلو را فراخواند و اسپانیا را تهدید کرد.[14] وزارت امور خارجه ارمنستان در ۱ تیر ۱۴۰۳، طی بیانیهای، کشور مستقل فلسطین را به رسمیت شناخت.[15][16]
رئیسجمهور آمریکا هم در پیامی، گفت که باور دارد باید کشور فلسطین با مذاکره ساخته شود و نه با به رسمیت شناختن یک طرفه.[17][18]
نام | مساحت[19] | جمعیت | تراکم جمعیت | muhfaza یا مرکز استان |
---|---|---|---|---|
استان جنین | ۵۸۳ | ۳۱۱٬۲۳۱ | ۵۳۳٫۸۴ | جنین |
استان طوباس | ۴۰۲ | ۶۴٬۷۱۹ | ۱۶۰٫۹۹ | طوباس |
استان طولکرم | ۲۴۶ | ۱۸۲٬۰۵۳ | ۷۴۰٫۰۵ | طولکرم |
استان نابلس | ۶۰۵ | ۳۸۰٬۹۶۱ | ۶۲۹٫۶۸ | نابلس |
استان قلقیلیه | ۱۶۶ | ۱۱۰٬۸۰۰ | ۶۶۷٫۴۶ | قلقیلیه |
استان سلفیت | ۲۰۴ | ۷۰٬۷۲۷ | ۳۴۶٫۷ | سلفیت |
استان رامالله و البیره | ۸۵۵ | ۳۴۸٬۱۱۰ | ۴۰۷٫۱۴ | رامالله |
استان اریحا | ۵۹۳ | ۵۲٬۱۵۴ | ۸۷٫۹۴ | اریحا |
استان قدس | ۳۴۵ | ۴۱۹٬۱۰۸a | ۱۲۱۴٫۸a | قدس |
استان بیتلحم | ۶۵۹ | ۱۷۶٬۵۱۵ | ۹۲۷٫۹۴ | بیتلحم |
استان الخلیل | ۹۹۷ | ۷۰۶٬۵۰۸ | ۷۰۸٫۶۳ | الخلیل |
استان شمال غزه | ۶۱ | ۳۶۲٬۷۷۲ | ۵۹۴۷٫۰۸ | جبالیا |
استان غزه | ۷۴ | ۶۲۵٬۸۲۴ | ۸۴۵۷٫۰۸ | غزه |
استان دیرالبلح | ۵۸ | ۲۶۴٬۴۵۵ | ۴۵۵۹٫۵۶ | دیر البلح |
استان خان یونس | ۱۰۸ | ۳۴۱٬۳۹۳ | ۳۱۶۱٫۰۴ | خان یونس |
استان رفح | ۶۴ | ۲۲۵٬۵۳۸ | ۳۵۲۴٫۰۳ | رفح |
دمای هوا در فلسطین بسیار متفاوت است. آب و هوا در کرانه باختری عمدتاً مدیترانهای است، و در مناطق مرتفع در مقایسه با خط ساحلی که در غرب این منطقه قرار دارد، خنکتر است. در شرق، کرانه باختری شامل بخش زیادی از بیابان یهودیه از جمله خط ساحلی غربی دریای مرده است که دارای آب و هوای خشک و گرم است. غزه دارای آب و هوای گرم و نیمه خشک با زمستانهای معتدل و تابستانهای گرم و خشک است.[20]
بهار تقریباً در ماههای مارس-آوریل فرا میرسد و گرمترین ماهها ژوئیه و اوت هستند و میانگین حداکثر دما ۳۳ درجه سانتیگراد است. سردترین ماه ژانویه است و دمای هوا معمولاً ۷ درجه سانتیگراد است. باران به ندرت و عموماً بین ماههای نوامبر و مارس میبارد و میزان بارندگی سالانه تقریباً ۴٫۵۷ اینچ (۱۱۶ میلیمتر) است.[21]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.