From Wikipedia, the free encyclopedia
زبان نواختبر زبانی است که از نواخت برای تشخیص و تصریف واژگان استفاده میکند. نواخت یک صفت واجی است که در بسیاری از زبانهای جهان رایج است و از آن همانند همخوانها و واکها برای تشخیص کلمات یا صرف آنها استفاده میشود (ولی در اروپا، خاورمیانه، جنوب آسیا و اقیانوس آرام کمیاب است). زبانهای چینی بسیاری همچون ماندارین، کانتونی و هاکین و همچنین زبانهای تایلندی، ویتنامی و بیشتر زبانهای جنوب صحرای آفریقا همچون هوسه، ویژگی نواختبری واژگانی یا دستوری را به صورت گسترده به کار میبرند. میتوان گفت هفتاد درصد از زبانهای جهان نواختبر هستند.
زبان فارسی زبانی نواختبر نیست اما در آن ویژگی نواختبری به گونهای محدود بهکار میرود. یک نمونه مشهود از خاصیت نواختبری واژگان در فارسی واژهٔ «گویا» است که بسته به نحوه ادای آن میتوان معنیهای «روان و سلیس» یا «انگار» را برداشت کرد.
بیشتر زبانها از زیر و بم واژگان آهنگ برای انتقال نوا و کاربرد استفاده میکنند اما این ویژگی آنهارا نواختبر نمیکند. در زبانهای نواختبر هر هجا یک زیر و بم ذاتی دارد و بدین ترتیب جفتهای حداقل (یا مجموعههای بزرگتر) بین هجاها با همان ویژگیهای بخشی (همخوانها و واکها) اما نواختهای مختلف وجود دارد.
برای نمونه چینی ماندارین ۵ نواخت دارد که به شرح زیر است:
به عنوان مثال هجای ma در نواخت اوّل معنی مادر را میدهد و بدین شکل نوشته میشود:(媽/妈). در نواخت دوّم معنای کَنَف را میدهد و بدین شکل نوشته میشود:(麻). در نواخت سوّم معنی اسب را میدهد و بدین شکل نوشته میشود:(馬/马). در نواخت چهارم معنای توامان سرزنش کردن و توهین کردن را میدهد و بدین شکل نوشته میشود:(罵/骂). در نواخت پنجم به عنوان جزء پایانی جمله سؤالی بکار میرود و جمله را سؤالی میکند و بدین شکل نوشته میشود:(嗎/吗).
این ویژگی در جمله نسبتاً متناقض زیر ترکیب میشود:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.