From Wikipedia, the free encyclopedia
پراتیاکشا (انگلیسی: Pratyaksha)، ادراک و ظهور معرفتی است که از طریق حواس و بر اثر تماس حواس با روح مستفاد میشود.
ادراک شناخت مستقیم (saksat-pratitih)است؛ یعنی «عالم و معلوم و علم» بالاتفاق و بر سبیل مقارنه، شناخت و آگاهی را پدید میآورند و بین این سه تلازم است.
در مکتب میمامسا مآخذ شناخت ششگانه عبارتند از:
مکتب ودانتا پنج مأخذ اول شناخت را قبول دارد.
مکتب نیایا فقط چهار تای اولی را می پذیرد.
مکتب سانکیها به سه تای اولی اکتفا میکند.
بودائیان و مکتب «وی شیشکا» فقط دو تای اولی را یعنی ادراک و استنتاج را قبول دارند.
مکتب «چارواکا» که معتقد به اصالت ماده بوده، فقط ادراک را پذیرفتهاست.
بودائیان، مرحلهٔ ابتدائی ادراک (nirvikalpa)(سطح معرفتی و لایه زیرین ادراک) را که در آن صور ادراکات هنوز متعین نشده و ذهن در تصرف آن دخالت نداشتهاست، اصیل میدانند و آن را یگانه مرحلهٔ معتبر ادراک بهشمار میآورند، زیرا به نظر آنها در مرحلهٔ بعدی ادراک که آن را ادراک معین (savikalpa) گفتهاند، مقولات ذهنی از قبیل خیال و حافظه و غیره به تصرف ادراک میپردازند و از اصالت آن میکاهند.[1][2]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.