سنگنوشته کوشانی به زبان بلخی است که با دبیره یونانی From Wikipedia, the free encyclopedia
سنگنوشته رباطک یک سنگنوشته کوشانی به زبان بلخی است که با دبیره یونانی نوشته شدهاست. این سنگنوشته در سال ۱۹۹۳ در نزدیکی سرخکوتل در افغانستان پیدا شد. سنگنوشته رباطک به دستور کانیشکا، شاهنشاه کوشانی حک شدهاست و برای تاریخ کوشانیان و ادبیات بلخی اهمیت بسیار بالایی دارد.
کانیشکانگارهای از سنگنوشته رباطک
ترجمه به پارسی
... از رستگاری بزرگ، کانیشکای کوشان، آن آزادگر، نیکوکار، دادگر، خودمختار، خداوندگار،
شایسته پرستش، او که فر شاهی را از نانا و سایر ایزدگان گرفتهاست، سال نخست تقویم جدید را
همانگونه که میل ایزدان بود، به راه انداخت. او زبان آریا (منظور زبان بلخی است) را جایگزین زبان یونانی کرد.
در سال نخست [از تقویم کانیشکایی]، بسوی هند و تمام سرزمینهای شاهان آنجا، به راه افتاد.
و آنگاه [شهر] … و [شهر ساکتا، و [شهر] کائوسامبی و [شهر] پاتالیپوترا و [تمام سرزمینها تا] سریکامپا
و هرکجا که شاه و شخص مهمی بود، در برابر خواست او تسلیم شد؛ و او همه
هند را برابر خواست خود به زانو درآورد. آنگاه شاه کانیشکا به شافر دستور داد تا در …
یک معبد که آن را بـ… میخواندند، بر روی تپههای کا… برای آن ایزدان
که… اوما بزرگترینشان است، و نامشان به ترتیب: بانو نانا،
و بانو اوما، اورمزد، آن ایزد بخشنده، سروش، نراسا [و] مهر بسازند؛ و دستور داد
تا تندیس ایزدانی که نامشان در بالا رفت، و
دستور داد تا تندیس این شاهان را بسازند: شاه کوجولو کادفیس، پدر پدربزرگش
و شاه ویما تاکو، پدربزرگش، و شاه ویما کادفیس، پدرش
و تندیس خودش، شاه کانیشکا؛ و سپس شاهنشاه، دیواپوترا (پسر خدایان، اشاره به خود کانیشکا)
فرمانهایش را صادر کرد، و شافر این پرستگاه را ساخت و شافر و نوکونزوک پرستش… [... و]
مطابق فرمان شاه؛ و باشد که خدایانی که نامشان در اینجا رفت،
[بپایند] شاهنشاه کانیشکای کوشان را، و او را سالم، امن و پیروز نگاه دارند.
و [زمانی که] پسر خدایان، فرمانروای سرتاسر هند از سال یکم تا سال هزارم،
… این پرستگاه را در سال یکم بنا کرد، سپس همچنین تا سال…
بر اساس فرمان شاه… [و] و این همچنین به… داده شد. [و] همچنین به…
باشد که از سال اول که پرستشگاه بنیان نهاده شد، تا آن هنگام سال بزرگ آریایی رواج خود را حفظ نماید
… بر مبنای حکم سلطنتی، آبیمو که برای شاه بسیار عزیز است، پایتخت را به پوشیپو داد…
[]xa[p]ido šao fromana abissi parēna lado abissi rēdge lado abiss[i..]
[ ]šai mad…a (a)bo bagano lado ado fareimoano axodano [si]di abo mi bage l[ado]
[ ]atid(ē)os
دین
نامهای ایزدانی که در سنگنوشته دیده میشود، ترکیبی از ایزدان ایرانی و هندی است.
زبان آریا یا زبان ایرانی
کانیشکا زبان بلخی (باختری) را زبان آریا یا زبان ایرانی معرفی میکند. این اتفاق یادآور استفاده از واژه خطآریایی یا خط ایرانی به جای خط پارسی توسط داریوش یکم در سنگنوشته بیستون است.
تقویم جدید
کانیشکا سال نخست شاهنشاهی خود را مبدأ تقویم جدید قرار میدهد. او این تقویم را دوران بزرگ ایرانی یا دوران بزرگ آریا معرفی میکند.
گستره شاهنشاهی کوشان
در خطهای چهارم تا هفتم، کانیشکا گستره قلمروی کوشانها را توصیف میکند.
شاهنشاهان کوشانی
کانیشکا لیست کاملی از شاهنشاهان کوشانی پیش از خود میدهد.[1]