txekiar-estatubatuar zientzialaria From Wikipedia, the free encyclopedia
Lilli Hornig, Schwenk ezkongabean, txekieraz: Lilli Schwenková (Ústí nad Labem, Txekoslovakia, 1921eko martxoaren 22a - Providence, Rhode Island, 2017ko azaroaren 17a) Manhattan proiektuan lan egin zuen zientzialari txekiar estatubatuarra izan zen, aktibista feminista izateaz gain.[1][2][3]
Lilli Hornig | |
---|---|
![]() | |
Bizitza | |
Jaiotzako izen-deiturak | Lilli Shwenk |
Jaiotza | Ústí nad Labem, 1921eko martxoaren 22a |
Herrialdea | ![]() ![]() |
Heriotza | Providence, 2017ko azaroaren 17a (96 urte) |
Heriotza modua | : organ dysfunction (en) ![]() |
Familia | |
Ezkontidea(k) | Donald Hornig (en) ![]() |
Hezkuntza | |
Heziketa | Harvard Unibertsitatea 1943) master : kimika Bryn Mawr College 1942) gradu : kimika |
Hizkuntzak | ingelesa |
Jarduerak | |
Jarduerak | kimikaria, saiakeragilea eta zientzialaria |
Parte-hartzailea
| |
Enplegatzailea(k) | Trinity Washington University (en) ![]() |
![]() ![]() |
Hornig Ústí nad Labem-en jaio zen 1921ean.[4] Gurasoak Erwin Schwenk kimikari organikoa eta Rascha Shapiro pediatra zituen.[5]
1929an bere familia Berlinera joan zen bizitzera. Lau urte geroago, bera eta bere ama Estatu Batuetara iritsi ziren, naziengandik ihes egitera joan zen aitaren atzetik. Bere aita judua zenez, kontzentrazio-esparru batean espetxeratzeko mehatxua zuen.[2]
Bere Gradua Bryn Mawr-en lortu zuen 1942an eta Doktoretza Harvard Unibertsitatean 1950ean.[3] 1943an Donald Hornigekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten.[5]
Hornig bere senarrarekin joan zen Los Alamoseko Laborategi Nazionalera, eta han lan bat lortu zuen. Hasiera batean mekanografia-proba bat egiteko eskatu bazioten ere, bere trebetasun zientifikoak aitortu zizkioten, eta Manhattan Proiektuko pertsonalean lan zientifiko bat eman zioten, plutonioarekin lan egiten zuen talde batean.[6][7]
Geroago, lan hori arriskutsuegia zela emakumeentzat erabaki zen, eta, beraz, lente oso leherkorretan lan egin zuen. Los Alamosen zegoela, eskaera bat sinatu zuen, lehen bonba atomikoa jenderik gabeko uharte batean erabiltzeko eskatuz.[6]
Geroago, Hornig kimikako irakasle izan zen Brown Unibertsitatean,[8] eta Washingtongo Trinity Collegeko kimika saileko buru.[9] Johnson presidenteak aukeratu zuen Koreako Errepublikara bidalitako misio bateko kide izateko. Misio horrek Koreako Zientzia eta Teknologia Institutua sortu zuen.[3]
Feminista, Hornig HERS (Higher Education Resource Services) (Goi Mailako Irakaskuntzarako Baliabide Zerbitzuak) erakundearen zuzendari sortzailea izan zen, Sheila Tobiasek lehen aldiz antolatutako Ingalaterra Berriko Ikastetxe eta Unibertsitateetako Emakumeen Kezketarako Batzordearen babespean. Zientzien Fundazio Nazionalerako, Minbiziaren Institutu Nazionalerako eta Zientziaren Aurrerapenerako Estatu Batuetako Elkarterako aukera-berdintasunerako batzordeetan parte hartu zuen. Harvardeko Emakumearen Berdintasunerako Batzordeko ikerketa-presidentea izan zen, eta emakumeen hezkuntzari eta karrera zientifikoei buruzko hainbat azterlanetan parte hartu zuen.[3][10]
Hornig Woods Hole Erakunde Ozeanografikoko eta Wheeler Eskolako biziarteko aholkularia izan zen.[3]
Providencen, Rhode Island-en hil zen, 1996ko azaroaren 17an, 96 urte zituela.[5]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.