From Wikipedia, the free encyclopedia
Lehen Nazioak (ingelesez: First Nations; frantsesez: Premières Nations) Artikoaren hegoaldean bizi diren Kanadako jatorrizko herri nagusiei ematen zaien izena da. Artikoan bizi direnei Inuit izena ematen zaie. Métisak euren etnizitatea lehen Europar kolonoen eta Lehen Nazioetako kideen ondorengo gisa definitzen dute[2]. Gaur egun 634 Lehen Nazioen gobernu edo "banda" onartzen dira ofizialki Kanadan[3], horien erdia Ontario eta Britainiar Kolunbian[4].
Lehen Nazioak | |
---|---|
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() Lehen Nazioen banderak | |
Biztanleak guztira | |
851.560[1] | |
Biztanleria nabarmena duten eskualdeak | |
Hizkuntza | |
Kanadako hizkuntzak Kanadiar ingeles Kanadiar frantses | |
Erlijioa | |
Kristautasuna Ameriketako jatorrizko herrien erlijioak | |
Zerikusia duten beste giza taldeak |
Lanaren Berdintasun Legearen arabera Lehen Nazioak "talde designatu" bat dira, emakume, minoria garrantzitsuekin eta ezgaitasun fisiko edo mental bat dutenekin batera[5]. Lehen Nazioak ez dira minoriatzat hartzen Kanadako estatistikak egiterako orduan[6].
Ipar Amerikako jatorrizko herriek milaka urteko ondare kulturala dute. Euren ahozko tradizioetako batzuek gertakari historikoak zehaztasunez deskribatzen dituzte, adibidez 1700ko Kaskadiako lurrikara edo XVIII. mendeko Tseax Konoaren eztanda. Europar esploratzaile eta kolonoen iristearekin batera, ahozkotasunari idazketa gehitu zitzaion, Esplorazioaren Aroa deitu den garaian, XV. mendearen bukaeran[7][8]. Europarren testigantzak tranpero, merkatari, esploratzaile eta misiolarien eskuetatik iritsi dira, lehen kontaktu horien inguruko testigantza baliotusak emanez[9]. Arkeologia eta antropologiak ere lagundu dute, hizkuntzalaritzarekin batera, Lehen Nazioen kulturak eta historia berreraikitzen.
Esklabutza eta gatazka egon baziren ere, Euro-Kanadiarrek Lehen Nazioekin izan zituzten kontaktuak ez ziren izan Ameriketako Estatu Batuetan bezain bortitzak. Ekonomiaren garapenak lagundu du Lehen Nazioek Kanadako kulturan garrantzia izaten, euren identitateak mantendu dituzten bitartean[10].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.