![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Unknown_greek_pushkin.jpg/640px-Unknown_greek_pushkin.jpg&w=640&q=50)
Demokrito
From Wikipedia, the free encyclopedia
Demokrito (antzinako grezieraz: Δημόκριτος, Dimókritos; Abdera, Trazia, c. K.a. 460 - c. K.a. 370[1]) Antzinako Greziakofilosofo bat izan zen, Leuziporen dizipulua, atomismoaren sortzailea eta Protagorasen maisua, K.a. V. eta IV. mendeen artean bizi zena[2]. Abderako Eskolakoa izan zen[3] eta interes eremu zabala izan zuen, baina bereziki gogoan da atomoz eta hutsez soilik osatutako unibertso baten kontzepzio atomista. Fisikaren aitatzat edo zientzia modernoaren aitatzat hartu izan da[4].
Demokrito | |
---|---|
![]() | |
Bizitza | |
Jaiotza | Abdera, c. K.a. 460 |
Heriotza | Grezia, c. K.a. 370 (90/109 urte) |
Familia | |
Anai-arrebak | |
Hezkuntza | |
Doktorego ikaslea(k) | Bion of Abdera (en) ![]() |
Hizkuntzak | antzinako greziera |
Irakaslea(k) | Leuzipo |
Ikaslea(k) | ikusi
|
Jarduerak | |
Jarduerak | filosofoa, matematikaria eta arte-historialaria |
Lan nabarmenak | |
Influentziak | Leuzipo |
Mugimendua | Atomismoa |
Sinesmenak eta ideologia | |
Erlijioa | ateismoa |
Demokritoren ekarpen zehatzak nekez bereizten dira Leuzipo irakaslearen ekarpenetatik, sarritan batera aipatzen baitira doxografoen testuetan[5]. Bere berezitasunetako bat eszeptizismoan datza. Berak honela zioen: "Ezer ez dakigu benetan, egia sakonean baitago". Demokratikok, gainera, modu mekanizistan azaldu zituen sentsazioak, etika hedonista eta politika demokratiko kosmopolita defendatu zituen[6].
Tradizioz, filosofo presokratikoa da, baina akats kronologikoa da, Sokratesen garaikidea izan baitzen, baina ikuspegi filosofikotik, presokratikoei lotzen zaie gai fisikoengatik (physis); Sokratesek eta haren ondorengo filosofoek, berriz, gai etiko-politiko bati ekin zioten. Hein handi batean, Atenasen ez zuten kontuan hartu, baina Aristotelesek ezagutzen eta aipatzen zuen. Platonek Demokritoren atomismoa ere ezagutzen zuen, baina hainbeste atsekabetzen zuen ideia horrek, bere liburu guztiak erre nahi zituela. Hala ere, doktrinek eragin handia izan zuten epikureismoan, eta Ilustrazioan Aro Modernoan berpiztu ziren.
Artean Heraklitorekin kontrajarri ohi da. Heraklito eta Demokrito gaian, Demokrito barrez agertu ohi da, eta Demokrito negarrez edo atsekabetua. Demokritok munduaren ezjakintasunaz barre egiteko eta poza bizitzaren helburutzat hartzeko joera zuen.